--- title: "Tarife nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarife" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tarife Diğer yazımlar: Tarifeler **Kısaca:** Tarife, 20 kanunda 30 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.522 · ücretin belirlenmesi: Ücret miktarının yetkili kurumlarca önceden belirlenmiş cetvelidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-522) - HMK m.283 · bilirkişi gider ve ücreti: Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen, ücret ve giderlerin hesabında esas alınan düzenlemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-283) - CMK m.61 · tanığa verilecek tazminat ve giderler: Adalet Bakanlığınca her yıl hazırlanan ve tazminatın üst ölçüsünü belirleyen ücret cetvelidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-61) ## Kanuna göre anlamı - **4646 s. K. m.3/1** (Doğal Gaz Piyasası Kanunu): Doğal gazın iletimi, dağıtımı, LNG veya gaz olarak depolanması ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-3#f1-37 - **5809 s. K. m.3/1-z** (Elektronik Haberleşme Kanunu): İşletmecilerin, elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında kullanıcılardan farklı adlar altında alabilecekleri ücretleri içeren cetveli — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-3#f1-z-nn - **6446 s. K. m.3/1-z** (Elektrik Piyasası Kanunu): Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6446-sayili-elektrik-piyasasi-kanunu/madde-3#f1-z-ff - **6475 s. K. m.3/1-z** (Posta Hizmetleri Kanunu): Hizmet sağlayıcılarının, posta hizmetinin sunulması karşılığında kullanıcılardan veya diğer hizmet sağlayıcılarından farklı adlar altında alabilecekleri ücretleri gösteren listeyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6475-sayili-posta-hizmetleri-kanunu/madde-3#f1-z-bb ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.24 – Odalarda kayıt ücreti ve yıllık aidat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-24#f3): Oda yönetim kurulunun teklifi ve meclisin onayıyla yürürlüğe giren, kayıt ücreti ve aidat miktarlarını gösteren cetveldir. - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.26 – Odalarda belge bedelleri ve ücretler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-26#f1): Oda yönetim kurulunun teklifi ve meclisin onayı ile yürürlüğe konulan, ücret oran ve miktarlarını gösteren düzenlemedir. - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.51 – Ücretler ve belge bedelleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-51#f1): Borsa yönetim kurulunun teklifi ve meclisin onayıyla yürürlüğe konulan, hizmet ve belge karşılığı ücretleri gösteren düzenleme. Ücretin oran ve miktarı ancak bu araçla tespit edilir. - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.71 – Birlikçe alınacak ücretler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-71#f1): Birlik Yönetim Kurulunca kararlaştırılan, ücret oran ve miktarlarını belirleyen belgedir. Madde metnine göre ücretler bu tarifelerle tespit edilir. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.13 – Tarifelerin düzenlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-13#f1): İşletmecinin elektronik haberleşme hizmeti karşılığında talep ettiği ücretlerin bütününü ifade eder. Tarife, tek bir ücret kalemi olabileceği gibi birden fazla kalemden de oluşabilir. - Elektronik Haberleşme Kanunu m.14 – Tarifelerin düzenlenmesine ilişkin ilkeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-14#f1): Elektronik haberleşme hizmetinin sunumu karşılığında kullanıcıdan talep edilecek ücretleri gösteren düzenleme olarak kullanılır. Madde, tarifenin hangi ilkelere göre belirleneceğini düzenler. - Elektronik Haberleşme Kanunu m.42 – Sahil telsiz istasyonları, deniz ve hava bandı telsiz sistemleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-42#f2): Müdürlüğün görevlendirildiği hizmetler karşılığında alınacak bedellerin belirlendiği metindir. Tarife, ilgili yönetim kurulunun onayıyla belirlenir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.61 – Tanığa verilecek tazminat ve giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-61#f1): Adalet Bakanlığınca her yıl hazırlanan ve tazminatın üst ölçüsünü belirleyen ücret cetvelidir. Tazminatın tutarı bu tarifeye bağlıdır. - CMK m.72 – Bilirkişi gider ve ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-72#f1): Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen, bilirkişi ücretinin hesabında esas alınan düzenlemedir. Tarife, ücretin alt sınırını gösteren asgari ücret tarifesi niteliğindedir ve yıllık olarak yenilenir. ### İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun - İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun m.6 – Kurulun görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2560-sayili-istanbul-su-ve-kanalizasyon-idaresi-genel-mudurlugu-kurulus-ve-gorevleri-hakkinda/madde-6#f1-f): Su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin ücret cetveli. Genel Kurul bu tarifeleri inceleyerek karara bağlar. - İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun m.25 – Yağmur sularının uzaklaştırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2560-sayili-istanbul-su-ve-kanalizasyon-idaresi-genel-mudurlugu-kurulus-ve-gorevleri-hakkinda/madde-25#f1): İSKİ'nin hizmet bedeli olarak abonelerden aldığı ücret cetvelidir. Yağmur suyu tesislerinin yapım ve işletme giderleri tarifeye dahil edilemez. ### Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun - Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun m.4 – Elektrik üretimi müsaadesi verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3096-sayili-turkiye-elektrik-kurumu-disindaki-kuruluslarin-elektrik-uretimi-iletimi-dagitimi-ve/madde-4#f2): Üretilen elektrik enerjisinin satış bedelini belirleyen, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca tespit olunan fiyat cetvelidir. Satış bedeli bu tarifeye göre hesaplanır; taraflar serbestçe fiyat belirleyemez. - Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun m.9 – Enerji satış şartları ve tarife esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3096-sayili-turkiye-elektrik-kurumu-disindaki-kuruluslarin-elektrik-uretimi-iletimi-dagitimi-ve/madde-9#f1): Görevli şirketin satış fiyatlarını gösteren ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayı ile yürürlüğe giren fiyat cetvelidir. Tarifenin yürürlüğe girmesi için görevli şirketin teklifi ve bakanlık onayı birlikte aranır. ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.41 – 4. Umuma açık mahallerde eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanılması ve/veya iletilmesine ilişkin esaslar:13 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-41#f3): Meslek birliklerinin, yapılan sınıflandırmaya bağlı olarak kullanım ve iletim bedellerini belirlediği ücret cetvelidir. Tarifeler takvim yılı esas alınarak ve takvim yılı başından itibaren geçerli olacak biçimde tespit edilir. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.43 – 4. Eser, icra, fonogram ve yapımların yayınlanmasına ve/veya iletilmesine ilişkin esaslar:19 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-43#f4): Meslek birliklerince, yapılan sınıflandırmaya bağlı olarak eser, icra, fonogram ve yapımların yayın ve/veya iletiminden doğan ödemeler için tespit edilen bedel cetvelidir. Sözleşmeler bu tarife bedelleri veya müzakere ile belirlenen bedeller üzerinden yapılır. ### Posta Hizmetleri Kanunu - Posta Hizmetleri Kanunu m.4 – Görev ve yetkiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6475-sayili-posta-hizmetleri-kanunu/madde-4#f1-c): Posta hizmetlerinin karşılığı olarak alınacak ücretlerin çizelgesidir. Kurum tarafından onaylanır, izlenir ve denetlenir; alt ve üst sınırları ile uygulama usul ve esasları Kurum tarafından belirlenir. - Posta Hizmetleri Kanunu m.17 – Tarifeler ve kullanıcıların korunması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6475-sayili-posta-hizmetleri-kanunu/madde-17#f1): Hizmet sağlayıcının yetki belgesi çerçevesinde sunmaya yetkili olduğu posta hizmetleri için belirlediği ücretlerdir. Tarifenin hazırlanması, yetki belgesinde yer alan hizmetlerle sınırlıdır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.522 – II. Ücretin belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-522#f1): Ücret miktarının yetkili kurumlarca önceden belirlenmiş cetvelidir. Madde bakımından sözleşmede ücret yoksa ilk başvurulacak ölçüttür; tarifenin bulunmadığı hallerde teamüle geçilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel tarife / Kabotaj ve özel gemiler** (2548 s. K. m.3): Genel hal: Türk limanlarına uğrayan 1. madde kapsamındaki gemiler tarifenin tam tutarı üzerinden ödeme yapar. Kabotaj hakkına sahip gemiler, özel yatlar, yalnız turist taşıyan turist gemileri ve bilimsel araştırma gemileri, tarifede belirlenen özel indirimli tutar üzerinden ödeme yapar. Aynı net tonajlı iki gemi için ödenecek tutar farklı olur; indirim oranı maddede değil, her yıl yürürlüğe konan tarifede belirlenir. - **Genel şartlar / tarife ve talimat** (KTK m.93): Genel şartlar, sigorta sözleşmesinin ortak hükümlerini ve teminat tutarlarını kapsar. Tarife ve talimat, primin hesaplanma yöntemini ve bunun uygulanmasını düzenler. Her ikisi de aynı Bakanlık tarafından tespit edilir ve Resmi Gazete'de yayımlanır; ancak tarife ve talimatların tespitinde madde ayrıca ölçütler öngörür. - **Sözleşmenin kendisi / Sözleşmedeki tarife hükümleri** (3096 s. K. m.9): Satışın miktar ve şartlarını düzenleyen sözleşmenin yapılması serbesttir. Sözleşmelere tarifelerle ilgili özel hükümler konulması ayrıca Cumhurbaşkanı Kararı ile mümkündür. Tarifeye ilişkin özel hüküm içeren sözleşmeler için ayrı bir Cumhurbaşkanı Kararı gerekir. - **Yeni tarife / eski tarife** (3241 s. K. m.7): Tasdik edilmiş yeni tarife, hazırlanıp İktisat Vekaletince onaylandığı tarihten itibaren uygulanır. Yeni tarife henüz tasdik edilmemişse, kanunun neşri tarihinde yürürlükte olan eski tarife uygulanmaya devam eder. Tasdik süreci tamamlanmadan ücret artışı veya yeni ücret cetveli uygulanamaz; eski tarife esas alınır. - **Tarife ile istifa edilen bedel / tarife dışı bedel** (3241 s. K. m.7): Maddede sayılan kalemler (liman, kayık, demiryolu ücretleri, gemilere verilecek su bedeli) tarifeye göre tahsil edilir. Bu kalemler dışında kalan ödemeler maddenin kapsamına girmez. Yalnız sayılan kalemlerde tasdikli tarife esas alınır; diğer ödemeler bu madde kapsamında değerlendirilemez. - **Serbest tarife / Etkin piyasa gücü bulunan işletmecinin tarifesi** (5809 s. K. m.13): Etkin piyasa gücü tespit edilmemiş işletmeci, tarifelerini mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak kaydıyla serbestçe belirler. İlgili pazarda etkin piyasa gücü tespit edilen işletmeci için Kurum; onay, izleme, denetim yöntemleri ile alt ve üst sınır belirleme yetkisine sahiptir. Yalnızca etkin piyasa gücü tespit edilen işletmeci bakımından tarife onayı ve sınırlandırması gündeme gelir; diğer işletmeciler bakımından tarifeler serbest kalır. ## İlgili konular - Kredi mektubu ve kredi emri, simsarlık sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kredi-mektubu-ve-kredi-emri-simsarlik-sozlesmesi - Bilirkişi incelemesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/bilirkisi-incelemesi - Tanığa görevinin önemini anlatma ve tanıklara yemin verilmesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/taniga-gorevinin-onemini-anlatma-ve-taniklara-yemin-verilmesi - Bilirkişinin sır saklama yükümlülüğü ve bilirkişinin yetkileri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/bilirkisinin-sir-saklama-yukumlulugu-ve-bilirkisinin-yetkileri ## Örnek kararlar - 8. Daire, 2019/6213 E., 2023/1490 K., 28.03.2023 — ilgili: 5174 s. K. m.71, 5174 s. K. m.26 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2024/594 E., 2024/850 K., 13.05.2024 — ilgili: 5846 s. K. m.41, 5846 s. K. m.43 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2024/46 E., 2024/133 K., 25.01.2024 — ilgili: 5846 s. K. m.41, 5846 s. K. m.43 ## İlgili terimler [Nispi ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nispi-ucret) · [Maktu ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maktu-ucret) · [Bilirkişi ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilirkisi-ucreti) · [Etkin piyasa gücü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/etkin-piyasa-gucu) · [Görevli şirket](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorevli-sirket) · [Sınıflandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/siniflandirma) · [Talimat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/talimat) · [Vekalet Sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-sozlesmesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.