---
title: "Tasarruf ilkesi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarruf-ilkesi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Tasarruf ilkesi

**Kısaca:** Dava konusu hakkın ve davanın açılması, sürdürülmesi ve sonlandırılmasının taraf iradesine bağlı olması ilkesidir. Hâkim, bu iradeye dayanmadan davayı kendiliğinden başlatamaz. (HMK m.24)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.24 – Tasarruf ilkesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-24): Dava konusu hakkın ve davanın açılması, sürdürülmesi ve sonlandırılmasının taraf iradesine bağlı olması ilkesidir. Hâkim, bu iradeye dayanmadan davayı kendiliğinden başlatamaz.
- HMK m.308 – Davayı kabul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-308): Dava konusu hak üzerinde tarafların serbestçe tasarruf edebilmesi ilkesidir. Kabulün davayı sona erdirici hüküm doğurması için dava konusunun bu ilkeye tabi olması gerekir.

## İlgili konular

- Hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması, davaya son veren taraf işlemleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukmun-tashihi-tavzihi-ve-tamamlanmasi-davaya-son-veren-taraf-islemleri
- Yargılamaya hâkim olan ilkeler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilamaya-hakim-olan-ilkeler

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2024/351 E., 2025/602 K., 08.10.2025 — ilgili: HMK m.24
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/81 E., 2025/553 K., 24.09.2025 — ilgili: HMK m.24
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/218 E., 2025/30 K., 12.02.2025 — ilgili: HMK m.308

## İlgili terimler

[Davayı kabul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davayi-kabul) · [Kısmi kabul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kismi-kabul) · [Tasarruf yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasarruf-yetkisi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.