--- title: "Taşınmaz mal nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinmaz-mal" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Taşınmaz mal **Kısaca:** Taşınmaz mal, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İYUK m.35 · taşınır mallara ilişkin davalarda yetki: Arsa, bina gibi yer altına veya üstüne sabit biçimde bağlı olan mallardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-35) - 2942 s. K. m.1 · amaç ve kapsam: Kamulaştırmanın konusunu oluşturan, yerinden kımıldatılamayan mallardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-1) - 3091 s. K. m.1 · amaç ve Kapsam: Arz üzerinde sabit olan tarla, bağ, bahçe, arsa, orman, bina gibi arazi ve binalar ile madenlerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-1) ## Kanunda nerede geçiyor ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.34 – Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-34): Tapu siciline kayıtlı ya da bu nitelikte olan, yerinden kolayca ayrılamayan mal. Maddede yetki bağlantısı, dava konusu hakkın taşınmazla ilgili olup olmadığına göre kurulur. - İYUK m.35 – Taşınır mallara ilişkin davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-35): Arsa, bina gibi yer altına veya üstüne sabit biçimde bağlı olan mallardır. Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki m.34 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesine aittir; taşınır mallar bu kuraldan ayrılır. ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-1): Kamulaştırmanın konusunu oluşturan, yerinden kımıldatılamayan mallardır. Taşınır mallar bu Kanun kapsamında kamulaştırılamaz. ### Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun - Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-1): Arz üzerinde sabit olan tarla, bağ, bahçe, arsa, orman, bina gibi arazi ve binalar ile madenlerdir. Taşınmaz malın altı ve üstü de malikin hakimiyeti kapsamındadır. ### Dernekler Kanunu - Dernekler Kanunu m.22 – Taşınmaz mal edinme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5253-sayili-dernekler-kanunu/madde-22#f1): Medeni Kanun anlamında arsa, bina ve benzeri tapuya kayıtlı gayrimenkullerdir. Derneklerin edinebileceği ve elden çıkarabileceği mal türü budur. ## Karıştırılan kavramlar - **Taşınmaz mal davaları / köy, belediye ve özel idare davaları** (İYUK m.34): Birinci fıkra, dava konusunun taşınmazla ilgili mevzuat ve haklar olmasına göre yetki belirler. İkinci fıkra, dava konusunun köy, belediye ya da özel idareyi ilgilendiren mevzuat veya sınır uyuşmazlığı olmasına göre yetki belirler. Her iki fıkrada da yetkili mahkeme yer esasına göre belirlenir; ancak birinci fıkrada taşınmazın bulunduğu yer, ikinci fıkrada mülki idari birimin bulunduğu ya da yeni bağlandığı yer esas alınır. - **Taşınmaz mal davası / genel yetki kuralı** (İYUK m.34): Taşınmazla ilgili mevzuat ya da hak uyuşmazlığında yetki, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesine aittir. Özel yetki gösterilmediğinde genel yetki, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesine aittir. Dava taşınmazla ilgiliyse işlemi yapan merciin yeri değil taşınmazın yeri belirleyici olur. - **Taşınır mal / Taşınmaz mal** (İYUK m.35): Taşınır mallara ilişkin davalarda yetki, malın bulunduğu yer idare mahkemesindedir (m.35). Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesindedir (m.34); yetki kuralının kapsamı İYUK m.34'e göre imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis ve ruhsat gibi taşınmaza bağlı işlemleri de içerir. Taşınır ve taşınmaz arasındaki ayrım yetkili mahkemeyi belirler. Kamu görevlisine ilişkin davalarda m.33'ün, genel kuralın uygulanacağı hallerde m.32'nin uygulanması ayrı bir değerlendirme gerektirir. - **Taşınmaz mal / Taşınır mal** (2942 s. K. m.1): Taşınmaz mal, yerinden kımıldatılamayan arsa, arazi ve bina gibi mallardır ve Kanun kapsamındadır. Taşınır mal, araç veya sanat eseri gibi yerinden kımıldatılabilen mallardır. Taşınır mallar bu Kanun'a göre kamulaştırılamaz; kamulaştırma yalnızca taşınmaz mal ile sınırlıdır. - **Taşınmaz mal devri / İşletme devri** (1163 s. K. m.15): Taşınmaz malın devrinde ortaklık sıfatının üçüncü kişilere karşı geçerli olması için tapu siciline meşruhat verilmesi gerekir. İşletmenin devrinde bu maddede tapu siciline şerh şartı öngörülmemiştir; sıfatın geçişi anasözleşme hükmüne dayanır. Taşınmaz devrinde tapu şerhi üçüncü kişilere karşı geçerlilik şartıdır; işletme devrinde böyle bir tescil şartı metinde yer almaz. - **Taşınır ve taşınmaz mal / Alacak ve diğer haklar** (İİK m.362/A): Madde metni yalnız taşınır ve taşınmaz malları açıkça sayar. Kurumun üçüncü kişilerdeki alacakları veya diğer malvarlığı hakları metinde yer almaz. Alacaklar ve diğer haklar bakımından bu hükmün yıl sonu kuralının uygulanıp uygulanmayacağı metinden açıkça çıkmaz; bu konuda hüküm yalnız taşınır ve taşınmaz mallar için kesin sonuç verir. ## İlgili konular - İdari davalarda yetki ve bağlantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemler (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-davalarda-yetki-ve-baglanti ## Örnek kararlar - 13. Daire, 2025/2090 E., 2025/2634 K., 12.09.2025 — ilgili: İYUK m.34, İYUK m.35 - 2017/34 E., 2017/24 K., 01.03.2017 — ilgili: 5253 s. K. m.22 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/441 E., 2025/727 K., 19.11.2025 — ilgili: 2942 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Genel yetki kuralı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-yetki-kurali) · [Mülki idare amirliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulki-idare-amirligi) · [Sahipsiz yer](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sahipsiz-yer) · [Yetkili idare mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-idare-mahkemesi) · [Taşınır mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasinir-mal) · [Yönetim kurulu kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetim-kurulu-karari) · [Özel yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-yetki) · [Zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.