--- title: "Tavzih nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tavzih" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tavzih **Kısaca:** Tavzih, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.437 · hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması: Karara ilişkin belirli bir konunun veya kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-437) - 4686 s. K. m.15 · iptal davası ve hakem kararlarının icra edilebilir hâle gelmesi: Karara ilişkin belirli bir konunun ya da kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-15) - 6085 s. K. m.52 · ilamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi: Müphem, yani anlaşılması güç veya belirsiz hükmün açıklığa kavuşturulmasını isteme yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-52) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.304 – Hükmün tashihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-304): Hüküm fıkrasının yeterince açık olmaması, icrasında tereddüt doğurması veya fıkraların birbiriyle çelişmesi halinde hükmün açıklanmasını ifade eder. Tashihten farklı olarak HMK 305. maddede düzenlenir. - HMK m.305 – Hükmün tavzihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-305#f2): Hükmün yeterince açık olmayan, icrasında tereddüt uyandıran veya birbirine aykırı fıkralar içeren kısımlarının, hükmü veren mahkeme tarafından açıklanması yoludur. Amaç hükmündeki gerçek anlamı ortaya çıkarmaktır, yeni bir karar vermek değildir. - HMK m.306 – Tavzih ve tamamlama talebi ile usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-306#f1): Hükmün yeterince açık olmaması, icrasında tereddüt doğurması ya da birbirine aykırı fıkralar içermesi halinde, hükmü veren mahkemece hükmün açıklanması ve çelişkinin giderilmesidir. Tavzih ile hükme yeni bir fıkra eklenmez ve hükmün özü değiştirilmez. - HMK m.437 – Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-437#f1-b): Karara ilişkin belirli bir konunun veya kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır. Karar gerçekten açıklamaya muhtaçsa yapılır; yeni bir karar yazılması anlamına gelmez. ### Milletlerarası Tahkim Kanunu - Milletlerarası Tahkim Kanunu m.15 – İptal davası ve hakem kararlarının icra edilebilir hâle gelmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-15): Karara ilişkin belirli bir konunun ya da kararın bir bölümünün açıklığa kavuşturulmasıdır. Taraf talebiyle ya da talep olmaksızın yapılabilir; yalnızca açıklama niteliği taşır. ### Sayıştay Kanunu - Sayıştay Kanunu m.52 – İlamların tebliği, tavzihi ve düzeltilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-52#f2): Müphem, yani anlaşılması güç veya belirsiz hükmün açıklığa kavuşturulmasını isteme yoludur. Madde yalnız Sayıştay daire veya Temyiz Kurulu kararları için öngörülmüştür. ## Karıştırılan kavramlar - **Tavzih / düzeltme** (6085 s. K. m.52): Tavzih, hükmün anlaşılmasını güçleştiren müphemliğin giderilmesine yöneliktir. Düzeltme, adı soyadı, sıfat, iddiaların sonucu ve hesap yanlışlıklarının giderilmesine yöneliktir. Talep hangi kusura dayanıyorsa o yolda yapılmalıdır; yanlış yolun seçilmesi talebi karşılıksız bırakabilir. - **Tashih / Tavzih** (HMK m.304): Tashihte hükümdeki yazı ve hesap hataları gibi açık maddi hatalar düzeltilir. Hükmün anlamı değişmez. Tavzihte hüküm fıkrası yeterince açık değildir, icrada tereddüt doğurur ya da fıkralar birbiriyle çelişir ve hükmün anlamının açıklanması gerekir. Tashih HMK 304, tavzih HMK 305 kapsamındadır. Tashih için tavzih usulüne gidilmesi gerekmez. - **Tavzih / Tashih** (HMK m.305): Tavzihte hüküm yeterince açık değildir, icrasında tereddüt vardır ya da fıkralar birbiriyle çelişir; amaç anlamı açıklamaktır. Tashihte yazı ve hesap hataları ile benzeri açık hatalar vardır; amaç hatayı düzeltmektir (m.304). Tavzih yalnız hükmün anlamını açıklar; tashih ise açık maddi hatayı düzeltebilir. Hüküm tebliğ edilmişse her iki halde de taraflar dinlenmelidir. - **Tavzih / Tamamlama** (HMK m.305): Tavzih, mevcut hükmün açıklanmasıdır. Tamamlama, hakkında karar verilmemiş bir talep veya hususta ek karar verilmesidir (m.305/A). Hükmünde unutulan bir talep tavzih yoluyla hükme eklenemez; bu durumda tamamlama yoluna gidilmelidir. Tavzih ile hükme yeni hüküm eklenemez. - **Tavzih / Kanun yolu** (HMK m.305): Tavzih talebi bir kanun yoludur gibi düşünülebilir. Tavzih bir kanun yolu değildir. Tavzih hükmün kesinleşmesini engellemez ve üst mahkemece incelenmez. - **Maddi hata düzeltmesi / tavzih** (HMK m.437): Maddi hata düzeltmesi, hesap, yazı veya benzeri bir yanlışın giderilmesidir. Kararın içeriğinde değişiklik yapılmaz. Tavzih, karardaki belirli bir konunun veya bölümün açıklığa kavuşturulmasıdır. Kararın anlaşılmasını sağlar, ancak hesap ya da yazım hatasına bağlı değildir. Her iki yol da aynı iki haftalık başvuru süresine ve aynı karşı taraf görüşü usulüne tabidir. Ancak re'sen düzeltme yalnız maddi hatalar için tanınmıştır; tavzih için bu yol yoktur. ## İlgili konular - Hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması, davaya son veren taraf işlemleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukmun-tashihi-tavzihi-ve-tamamlanmasi-davaya-son-veren-taraf-islemleri - Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması, tebligat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hakem-kararinin-tavzihi-duzeltilmesi-ve-tamamlanmasi-tebligat ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2020/20854 E., 23.02.2023 — ilgili: HMK m.305, HMK m.306 - Genel Kurul, 2018/10018 E., 27.10.2021 — ilgili: HMK m.304, HMK m.306 - İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 2022/589 E., 2022/699 K., 12.05.2022 — ilgili: HMK m.305, HMK m.306 ## İlgili terimler [Tashih](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tashih) · [Tamamlama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tamamlama) · [Düzeltme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzeltme) · [Maddi hata](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maddi-hata) · [Re'sen düzeltme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-duzeltme) · [Karşı taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsi-taraf) · [Hüküm fıkrası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-fikrasi) · [Dosya üzerinde inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dosya-uzerinde-inceleme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.