--- title: "Tazyik hapsi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tazyik-hapsi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tazyik hapsi **Kısaca:** Tazyik hapsi, 3 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İİK m.337 · yükümlülüklerin yerine getirilmemesi: Borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmesini sağlamak amacıyla, o yükümlülüğü yerine getirinceye kadar uygulanan hapis yaptırımıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-337) - CGTİHK m.14 · açık ceza infaz kurumları: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca borçlunun borcunu ödememesi nedeniyle başvurulan hapis yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-14) - 5352 s. K. m.5 · adlî sicile kaydedilmeyecek bilgiler: Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde kişinin ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesini sağlamak için uygulanan hapistir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5352-sayili-adli-sicil-kanunu/madde-5) ## Kanunda nerede geçiyor ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.30 – Bir işin yapılmasına veya yapılmamasına dair olan ilamlar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-30): Yalnız borçlu tarafından yapılabilecek işlerde ve yapmama ilamlarında, icra emrine uymayan borçluya alacaklının şikayeti üzerine icra mahkemesince uygulanan cezai yaptırımdır. Cezanın konusu işin kendisi değil, emre uymamaktır; işin zorla yapılmasını sağlamaz. - İİK m.76 – Hapis ile tazyik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-76): Borçlunun bir işi yapmaya zorlanması amacıyla verilen, cezalandırma değil baskı niteliğinde bir hapis türüdür. Beyanda bulunulduğu anda sona erer ve üç ayı geçemez. - İİK m.337 – Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-337): Borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmesini sağlamak amacıyla, o yükümlülüğü yerine getirinceye kadar uygulanan hapis yaptırımıdır. Ceza niteliğinde bir cezadan farklı olarak amacı borçluyu zorlamaktır. - İİK m.338 – Hakikata muhalif beyanda bulunanların cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-338#f2): Borçluyu yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlamak amacıyla verilen hapis yaptırımıdır. Suç cezası niteliğinde olan hapisten ayrıdır ve ödeme yapıldığında sona erer. - İİK m.340 – Borçlunun ödeme şartını ihlali halinde ceza (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-340#f1): Borçluyu borcunu ödemeye zorlamak amacıyla verilen, üç aya kadar süreli hapis yaptırımıdır. Cezalandırma amacı taşımaz; borç ödendiğinde ya da gerekli meblağ yatırıldığında sona erer. - İİK m.341 – Çocuk teslimi emrine muhalefetin cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-341): İlamın gereğini yerine getirmeye zorlamak amacıyla, borçlu hakkında icra mahkemesince uygulanan ve borcu yerine getirdiğinde son bulan hapis tedbiridir. Cezalandırma amacı taşımaz. - İİK m.343 – 30 ve 31 inci maddeler hükmüne muhalefet edenlerin cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-343#f1): Borçluyu ilamın gereğini yerine getirmeye zorlamak amacıyla uygulanan, cezai nitelikte fakat cezanın amacı bakımından borcun ifasına yönelik bir hapis türüdür. Seçenek yaptırıma çevrilemez, ertelenemez ve adli sicile işlenmez. - İİK m.344 – Nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-344#f1): Nafaka borcunu ödemeyen borçluyu ödemeye zorlamak amacıyla, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesinin verdiği, üç aya kadar süreli hapis tedbiridir. Cezalandırma amacı taşımaz, borç ödenince sona erer. - İİK m.346 – Görev ve birleştirilme yasağı: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-346#f1): Borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmesini zorlamak amacıyla icra mahkemesince uygulanan hapis türüdür. Cezalandırma değil, yükümlülüğü yerine getirtme amacı taşır; bu nitelik maddede açıkça yazılı değildir, ilgili hükümlerinden çıkar. - İİK m.353 – İtiraz: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-353): Borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmek için icra mahkemesinin baskı amacıyla verdiği hapis tedbiridir. Maddede yalnızca bu tür kararlara karşı itiraz yolu düzenlendiği için, kararın niteliği bu maddenin uygulanmasının ön koşuludur. - İİK m.354 – Davanın ve cezanın düşmesi ile ceza verilemeyecek hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-354#f3): Borçlunun borcunu ödemeye zorlamak amacıyla icra mahkemesince verilen hapis türüdür. Maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları bu cezanın infaz süresini ve uygulama sınırını düzenler. ### Adli Sicil Kanunu - Adli Sicil Kanunu m.4 – Adlî sicile kaydedilecek bilgiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5352-sayili-adli-sicil-kanunu/madde-4#f1-c-3): Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde infaz yolu olarak uygulanan hapistir. Adli para cezasının kısmen veya tamamen tazyik hapsiyle infazı ayrı bir sicil kaydı konusudur. - Adli Sicil Kanunu m.5 – Adlî sicile kaydedilmeyecek bilgiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5352-sayili-adli-sicil-kanunu/madde-5#f1-b) ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.14 – Açık ceza infaz kurumları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-14#f2-d): 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca borçlunun borcunu ödememesi nedeniyle başvurulan hapis yoludur. Fıkra 2(d) uyarınca bu kişiler doğrudan açık kuruma alınabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Tazyik hapsi / Cezai hapis** (İİK m.76): Tazyik hapsi borçlunun beyanda bulunmasını sağlamaya yöneliktir ve beyan yapıldığında sona erer. Cezai hapis, işlenmiş bir suç için verilen cezadır ve belirli bir süre infaz edilir. Tazyik hapsi tekerrüre esas olmaz, seçenek yaptırıma çevrilemez, ertelenemez ve adli sicile kaydedilmez; cezai hapis için bu kurallar geçerli değildir. - **Birinci fıkra suçu / ikinci fıkra tazyik hapsi** (İİK m.338): Birinci fıkra, gerçeğe aykırı beyanı cezalandırır ve bunun için alacaklının şikâyeti yeterlidir. İkinci fıkra, aciz vesikası borçlusunun gelirinden yapacağı ödemeyi güvence altına alır ve yerine getirilmemesi hâlinde tazyik hapsi öngörür. Birinci fıkra bir suç yaptırımı, ikinci fıkra bir ödeme zorlaması yaptırımıdır. Birinci fıkradaki hapis cezası icra mahkemesince verilir ve ödeme ile ortadan kalkmaz. - **Tazyik hapsi / suç cezası olarak hapis** (İİK m.338): Tazyik hapsi, ikinci fıkradaki ödeme yükümlülüğüne uyulmaması üzerine borçluyu ödemeye zorlamak için verilir. Birinci fıkradaki hapis, hakikate aykırı beyanın cezasıdır. Tazyik hapsi borç ödenince veya yatırılması gereken tutar ödenince sona erer; birinci fıkradaki hapis cezası ise bu ödemeyle düşmez. - **Tazyik hapsi / disiplin hapsi** (İİK m.344): Tazyik hapsi nafaka kararına uyulmamasına bağlıdır ve madde kapsamındadır. Disiplin hapsi ise genel icra hükümlerine tabi ayrı bir yaptırımdır ve bu maddenin konusu değildir. Nafaka kararına aykırılıkta uygulanacak yaptırım bu maddeye göre belirlenir; disiplin hapsi için ayrı hükümler (İİK m.344 dışında) uygulanır. - **Disiplin hapsi / Tazyik hapsi** (İİK m.346): Disiplin hapsi, Kanunda öngörülen bir fiilin yaptırımı olarak verilir ve cezalandırıcı niteliktedir. Tazyik hapsi, borçlunun bir yükümlülüğünü yerine getirmesini sağlamak amacıyla uygulanır ve yükümlülük yerine getirildiğinde sona erer. Her iki hapis türünde de karar icra mahkemesine aittir, ancak amacı ve sonucu farklıdır; bu nedenle koşulları ve sona erme biçimi ilgili hükümlerine göre ayrı değerlendirilir. ## İlgili konular - Çocuk teslimi emrine muhalefetin cezası (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/cocuk-teslimi-emrine-muhalefetin-cezasi - Alacaklısını zarara sokmak kasdiyle mevcudunu eksilten borçluların cezası, konkordatoda veya sermaye şirketleri ile kooperatiflerin uzlaşma yoluyla (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/cezai-hukumler-konkordatoda-veya-sermaye-sirketleri-ile-kooperatiflerin-uzlasma - Yargılama usulü ve duruşma (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/yargilama-usulu-ve-durusma - Haciz yoliyle takip (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/haciz-yoliyle-takip - İlamların icrası, taşınmaz tahliye ve teslimi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ilamlarin-icrasi-tasinmaz-tahliye-ve-teslimi ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2021/223 E., 2022/47 K., 25.01.2022 — ilgili: İİK m.346, İİK m.353, İİK m.354 - Ceza Genel Kurulu, 2019/234 E., 2021/186 K., 29.04.2021 — ilgili: İİK m.346, İİK m.354 - Ceza Genel Kurulu, 2019/446 E., 2021/188 K., 29.04.2021 — ilgili: İİK m.353, İİK m.354 ## İlgili terimler [Disiplin hapsi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-hapsi) · [İcra emri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/icra-emri) · [Görev ve birleştirilme yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorev-ve-birlestirilme-yasagi) · [Makbul sebep](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbul-sebep) · [Adli sicil kaydı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-sicil-kaydi) · [Disiplin suçu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-sucu) · [Makbul mazeret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbul-mazeret) · [Çocuk teslimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cocuk-teslimi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.