--- title: "Teamül nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teamul" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Teamül **Kısaca:** Teamül, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.502 · tanımı: Belirli bir meslek veya çevrede yerleşmiş ve tarafların bilmesi gereken uygulama anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-502) - HMK m.203 · senetle ispat zorunluluğunun istisnaları: Belirli bir çevrede belirli bir hukuki işlemin senede bağlanmamasının alışkanlık haline gelmesi ve zaman içinde istikrarlı biçimde uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-203) - TTK m.2 · ticari örf ve âdet: Henüz örf ve âdet hukuku kuralı niteliğine ulaşmamış, fiilî alışkanlık düzeyindeki uygulamadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-2) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.502 – A. Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-502#f3): Belirli bir meslek veya çevrede yerleşmiş ve tarafların bilmesi gereken uygulama anlamına gelir. Ücret hakkını doğuran ikinci kaynaktır ve yazılı bir hüküm bulunmasa da ücret talebine dayanak olabilir. - TBK m.522 – II. Ücretin belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-522#f1): Belli bir işte ücret ödenmesinin ilgili çevrelerde yerleşmiş ve genel kabul görmüş uygulama olmasıdır. Teamülün varlığı, ücret anlaşması olmasa da ücret yükünü doğurur; tarafların teamülü sözleşmede ayrıca anmaları gerekmez. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.2 – II - Ticari örf ve âdet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-2#f1): Henüz örf ve âdet hukuku kuralı niteliğine ulaşmamış, fiilî alışkanlık düzeyindeki uygulamadır. Kanunda aksi yoksa mahkemenin yargısına esas olamaz; yalnızca irade açıklamalarının yorumunda dikkate alınır. - TTK m.878 – 2. Özel hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-878#f1-a): Sektörde mutad olan uygulamadır. Sözleşmede öngörülmemiş olsa bile, sektörde yerleşmiş biçimde üstü açık araç kullanılması ya da güverteye yükleme yapılması bu bendin kapsamına girer. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.203 – Senetle ispat zorunluluğunun istisnaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-203#f1-b): Belirli bir çevrede belirli bir hukuki işlemin senede bağlanmamasının alışkanlık haline gelmesi ve zaman içinde istikrarlı biçimde uygulanmasıdır. Bu nitelik olmadan b bendi uygulanamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Tarife / teamül** (TBK m.522): Tarife, ücret miktarını önceden belirlenmiş yazılı bir cetvel olarak gösterir ve öncelikli başvuru kaynağıdır. Teamül, ilgili çevrede yerleşik uygulamadır ve tarifenin bulunmadığı hallerde ikinci sırada uygulanır. Her iki kaynak da ücret yükümünü doğurur; tarife varsa teamüle başvurulmaz. - **Ticari örf ve âdet / Teamül** (TTK m.2): Ticari örf ve âdet, uzun süreli uygulama ile toplumsal inanışı ve devlet yaptırımını taşıyan hukuk kuralıdır. Teamül, alışkanlık düzeyinde kalmış ve hukuk kuralı olmamış fiilî uygulamadır. Ticari örf ve âdet hâkimi bağlar ve uyuşmazlığa uygulanır; teamül ise kanunda aksi yoksa yargıya esas olamaz, yalnızca irade yorumunda kullanılır. - **Yerel örf ve adet / genel ticari teamül** (5174 s. K. m.34): Bu maddedeki örf ve adet, borsanın bölgesindeki borsaya ilişkin uygulamalardır. Genel ticari teamül, bölge sınırına bağlı olmayan ve ticarette yaygın uygulamadır. Borsanın tespit ettiği örf ve adet bölgesel kapsamlıdır ve Bakanlık onayı ile ilanla kesinleşir. - **Genel dara kuralı / ticari teamül** (TBK m.233): Kural olarak satış bedeli darası indirilmiş net ağırlık üzerinden hesaplanır (m.233/II). Bazı ticari mallarda miktar veya yüzde olarak dara indirimi ya da daralı ağırlık üzerinden bedel teamülde belirlenmiştir (m.233/III). Teamül varsa önce o uygulanır; teamül yoksa dara kuralı geçerlidir. - **Sözleşmesel devre / teamül devresi ile yasal yılsonu devresi** (TTK m.94): Sözleşme veya ticari teamülde belirli bir hesap devresi öngörülmüşse, devre o dönemlerle kapanır. Böyle bir düzenleme yoksa her takvim yılının son günü kapatma günü sayılır. Kapanış tarihi ve dolayısıyla bir aylık itiraz süresinin başlangıcı, hangi devre kuralının geçerli olduğuna göre değişir. - **Sözleşme hükmü / ticari teamül** (TTK m.115): Taraflar ücreti sözleşmede açıkça belirlemişse, bu hüküm esas alınır. Sözleşmede ücret yoksa, acentenin bulunduğu yerdeki ticari teamül uygulanır. Teamülün devreye girmesi için sözleşmede hiçbir ücret hükmünün bulunmaması gerekir; kısmi ya da belirsiz hükümler çoğu zaman yorumla çözülür. ## İlgili konular - Kredi mektubu ve kredi emri, simsarlık sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kredi-mektubu-ve-kredi-emri-simsarlik-sozlesmesi - Vekâlet sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/vekalet-sozlesmesi - Belge ve senetle ispat zorunluluğu (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belge-ve-senetle-ispat-zorunlulugu - Başlangıç (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/baslangic ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1073 E., 2023/1128 K., 22.11.2023 — ilgili: HMK m.203, TBK m.502 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/251 E., 2024/662 K., 11.12.2024 — ilgili: TBK m.502 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/946 E., 2023/1154 K., 29.11.2023 — ilgili: TBK m.502 ## İlgili terimler [Vekalet Sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-sozlesmesi) · [İfa yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ifa-yeri) · [Maddi imkânsızlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maddi-imkansizlik) · [Senetle ispat zorunluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/senetle-ispat-zorunlulugu) · [Serbest meslek](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serbest-meslek) · [Vekâlet veren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-veren) · [Muvâzaa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muv-zaa) · [Vekil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekil) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.