--- title: "Tefhim nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tefhim" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tefhim **Kısaca:** Tefhim, 4 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.294 · hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi: Kararın taraflara duruşmada açıklanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-294) - CMK m.35 · kararların açıklanması ve tebliği: Kararın hazır bulunan ilgiliye sözlü olarak açıklanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-35) - İİK m.75 · beyan mecburiyeti müddeti, başlangıcı: Kararın, borçlu hazır bulunduğunda duruşmada sözlü olarak açıklanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-75) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.164 – Ön sorunun incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-164#f1): Kararın veya işlemin duruşmada, tarafların hazır bulunduğu anda sözlü olarak bildirilmesidir. Tefhim edilen işlem, tarafın ayrıca tebliğ edilmesine gerek kalmadan ilgiliye ulaşmış sayılır. - HMK m.294 – Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-294#f2): Kararın taraflara duruşmada açıklanmasıdır. Tefhim gerçekleşmeden karar hukuki varlık kazanmaz ve sonuç doğurmaz. - HMK m.298 – Hükmün yazılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-298#f2): Hüküm sonucunun duruşmada hâkim tarafından açıklanmasıdır. Tefhim edilen hüküm sonucu, sonradan yazılacak gerekçeli kararın bağlı olduğu ölçüdür. - HMK m.299 – Hükmün imza edilememesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-299#f1): Hüküm sonucunun duruşmada taraflara sözlü olarak okunup duruşma tutanağına geçirilmesi işlemidir. Hükmün hukuki varlık kazanması bu işleme bağlıdır; tefhim edilmeyen karar hükmünde değildir. - HMK m.321 – Hüküm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-321#f1): Kararın taraflara açıklanarak yüksek sesle okunması işlemidir. Basit yargılamada tefhim, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesiyle birlikte açıklanmasıyla gerçekleşir. Yalnızca hüküm özetinin okunması, zorunlu hallere sınırlıdır. ### Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun - Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.8 – Tedbir kararının verilmesi, tebliği ve gizlilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6284-sayili-ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanun/madde-8#f4): Kararın ilgili kişiye sözlü olarak, duruşmada veya başvuru anında bildirilmesi işlemidir. Tebliğin yerine geçebilen bir bildirim biçimidir. - Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.9 – İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6284-sayili-ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanun/madde-9#f1): Kararın, hazır bulunan ilgililere duruşmada sözlü olarak bildirilmesidir. Süre, tefhim ile tebliğ arasında hangisi önce gerçekleşirse ona göre işlemeye başlar. - Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.10 – Tedbir kararlarının bildirimi ve uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6284-sayili-ailenin-korunmasi-ve-kadina-karsi-siddetin-onlenmesine-dair-kanun/madde-10#f5): Tedbir kararının ilgiliye sözlü olarak bildirilmesidir. Fıkra 5 uyarınca tefhim ya da tebliğ yapılmamış olması kararın uygulanmasına engel değildir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.35 – Kararların açıklanması ve tebliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-35): Kararın hazır bulunan ilgiliye sözlü olarak açıklanmasıdır. Açıklama, kararın içeriğinin ilgiliye anlatılması anlamına gelir ve isteyene kararın bir örneği de verilebilir. - CMK m.232 – Hükmün gerekçesi ve hüküm fıkrasının içereceği hususlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-232#f5): Hüküm sonucunun duruşmada ilgililere açıklanmasıdır. Gerekçeli kararın dosyaya konulma süresi bu açıklama anından itibaren işler. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.28 – Taşınmaz davalarında hükümlerin tapu sicil dairesine tebliği: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-28#f1): Hükmün taraflara duruşmada veya usulüne uygun biçimde açıklanmasıdır. Bildirim, hükmün tefhimiyle birlikte yapılır; tefhim anı bildirimin zamanını belirler. - İİK m.75 – Beyan mecburiyeti müddeti, başlangıcı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-75): Kararın, borçlu hazır bulunduğunda duruşmada sözlü olarak açıklanmasıdır. Borçlunun duruşmada hazır bulunduğu hallerde süre tebliğ yerine tefhim tarihinden işler. ## Karıştırılan kavramlar - **Tebliğ / Tefhim** (İİK m.75): Kararın borçlu tarafından duruşmada hazır bulunularak öğrenilmesi (tefhim) hâli. Kararın borçluya tebliğ edilmesi hâli; borçlu duruşmada hazır değildir ya da karar yazılı olarak bildirilmiştir. Süre tefhim tarihinden başlar ya da tebliğ tarihinden başlar; üç günlük süre aynıdır, yalnızca başlangıç anı değişir. - **Tefhim / tebliğ (cevap süresinin başlangıcı)** (HMK m.164): Ön sorun duruşmada sözlü ileri sürülmüş ve karşı taraf da o duruşmada hazır bulunmuşsa, ön sorun karşı tarafa tefhim edilmiş sayılır. Ön sorun duruşmada sözlü ileri sürülmüş ama karşı taraf duruşmada hazır değilse ya da talep dilekçeyle yapılmışsa, karşı tarafa ayrıca tebliğ yapılır. Cevap süresi tefhim tarihinden ya da tebliğ tarihinden başlar; dilekçeyle ileri sürülen talepte dilekçenin bir örneği karşı tarafa verilmelidir. - **Olağan tefhim / zorunlu nedenle yalnız hüküm sonucunun tefhimi** (HMK m.294): Olağan durumda hüküm, gerekçesiyle birlikte tefhim edilebilir. Zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucu tefhim edildiğinde gerekçeli karar sonradan yazılır. İkinci halde gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir. - **Tefhim edilmiş hüküm / Tefhim edilmemiş karar** (HMK m.299): Hüküm sonucu tefhim edilmiş ve gerekçeli kararı imzalanmamış olan durumda madde uygulanır. Tefhim edilmemiş, yalnızca hâkimin kafasında oluşmuş veya yazılmış ama okunmamış karar bu maddenin kapsamında değildir. Tefhim edilmemiş karar yok hükmündedir; bu hâlde yeni hâkim bu maddeye dayanarak karar imzalayamaz, yeniden yargılama ve karar gerekir. - **Gerekçeli tefhim / hüküm özeti ile tefhim** (HMK m.321): Kural olarak hükmün gerekçesiyle birlikte açıklanması yoluyla yapılan tefhim. Zorunlu hallerde yalnızca hüküm özetinin tutanağa yazdırılmasıyla yapılan tefhim. Hüküm özeti yoluyla tefhim yapılırsa gerekçeli kararın bir ay içinde yazılıp tebliğ edilmesi zorunlu olur; gerekçeli tefhimde bu ek süre doğmaz. - **Tefhim / tebliğ** (6284 s. K. m.9): Karar hazır bulunan ilgiliye duruşmada sözlü olarak bildirilirse, itiraz süresi tefhim tarihinden başlar. Karar hazır bulunmayan ilgiliye tebliğ edilirse, süre tebliğ tarihinden başlar. İki hafta süre, hangi tarihin önce gerçekleştiğine göre hesaplanır. ## İlgili konular - Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum - Kamu davasının sona ermesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kamu-davasinin-sona-ermesi - Kararlar, açıklanması ve tebliği, süreler ve eski hâle getirme (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kararlar-aciklanmasi-ve-tebligi-sureler-ve-eski-hale-getirme - Haciz yoliyle takip (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/haciz-yoliyle-takip - İlamların icrası, taşınmaz tahliye ve teslimi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ilamlarin-icrasi-tasinmaz-tahliye-ve-teslimi - Basit yargılama usulü (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/basit-yargilama-usulu ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/221 E., 2024/736 K., 18.12.2024 — ilgili: HMK m.294, HMK m.298 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/222 E., 2024/413 K., 12.09.2024 — ilgili: HMK m.294, HMK m.298 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/998 E., 2024/363 K., 03.07.2024 — ilgili: HMK m.294, HMK m.298 ## İlgili terimler [Gerekçeli karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gerekceli-karar) · [Tedbir kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tedbir-karari) · [Hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum) · [Tebliğ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tebli-g) · [Uyuşmazlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyusmazlik) · [Hulâsa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hul-sa) · [Hüküm sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-sonucu) · [İtiraz mercii](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz-mercii) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.