--- title: "Teftiş nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teftis" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Teftiş **Kısaca:** Teftiş, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.119 · hataların meydana çıkarılması: Maliye müfettişleri tarafından yapılan denetimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-119) - 854 s. K. m.49 · denetim ve teftiş: Kanunun uygulanmasının yerinde incelenmesi ve gerektiğinde tespit yapılması işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-49) - 1512 s. K. m.122 · noterliklerin teftişi: Noterliğin işlemlerinin ve kayıtlarının belli aralıklarla incelenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-122) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.119 – Hataların meydana çıkarılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-119#f1-3): Maliye müfettişleri tarafından yapılan denetimdir. Teftiş sırasında görülen hatalar, mükellefin vergi incelemesinden ayrı olarak değerlendirilen bir yoldan meydana çıkar. ### Deniz İş Kanunu - Deniz İş Kanunu m.49 – Denetim ve teftiş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-49#f1): Kanunun uygulanmasının yerinde incelenmesi ve gerektiğinde tespit yapılması işlemidir. Maddede teftiş, denetim ile birlikte anılmakta ve yetkili kişi olarak Çalışma Bakanlığı gösterilmektedir. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.122 – Noterliklerin teftişi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-122#f1): Noterliğin işlemlerinin ve kayıtlarının belli aralıklarla incelenmesidir. Metne göre yılda en az bir kez yapılır ve Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğindeki usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. ### Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun - Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1705-sayili-ticarette-tagsisin-men-i-ve-ihracatin-murakabesi-ve-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-4#f1): Mal veya müessesede kanuna uygunluğun denetlenmesi için yapılan kontrol faaliyeti. Madde, teftiş sonrasında yapılacak işlemleri düzenler; teftişin kapsamını ve yetkisini belirlemez. ### Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun - Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun m.11 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4081-sayili-ciftci-mallarinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-11#f1): Murakabe heyeti ile koruma ve ihtiyar meclislerinin işleyişinin, bu maddede belirtilen makamlarca incelenmesi ve gözetilmesidir. Maddede teftişin sürekliliği (devamlı surette) vurgulanmıştır. ### İl İdaresi Kanunu - İl İdaresi Kanunu m.26 – V - Devir ve teftiş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5442-sayili-il-idaresi-kanunu/madde-26#f1): Valinin ilçe, bucak, programa alınan köyler ve il içindeki teşkilatı yerinde inceleyerek işleyişini gözden geçirmesi faaliyetidir. Maddede teftişin sıklığı valinin münasip gördüğü zamanlar olarak bırakılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Üst memur incelemesi / Teftiş** (VUK m.119): Üst memur incelemesi, hiyerarşik olarak yapılan olağan kontrol niteliğindedir. Teftiş, maliye müfettişlerinin görevlendirildiği ayrı bir denetim faaliyetidir. Maddede iki yol ayrı bentlerde sayılmıştır; biri diğerinin kapsamına girmez. - **Teftiş / Vergi incelemesi** (VUK m.119): Teftiş, idarenin denetim faaliyetidir ve müfettişler tarafından yapılır. Vergi incelemesi, mükellefin defter ve belgeleri üzerinden matrahın belirlenmesine yönelik incelemedir. Her iki yol ayrı bentte sayılmıştır; hangi yolla hatanın ortaya çıktığı, düzeltme yolunun hangi belgeye dayanacağını etkileyebilir. - **Teftiş / Islah talebi** (4081 s. K. m.11): Teftiş, işleyişin denetlenmesine yöneliktir. Islah talebi, tespit edilen uygulama hatalarının giderilmesine yöneliktir ve valilerce murakabe heyetinden istenir. Vali, teftişten ayrı olarak heyetten hataların düzeltilmesini de talep edebilir. - **Teftiş / Rapor** (5442 s. K. m.26): Teftiş, valinin ilçe, bucak, köy ve teşkilatı yerinde incelediği faaliyettir ve dilek ve ihtiyaçların yerinde gözden geçirilmesini de kapsar. Rapor, teftiş ve gözlemlerin ilin genel durumu ile Cumhurbaşkanı kararlarının sonuçlarına ilişkin yazılı olarak bildirilmesidir. Teftişin sıklığı valinin takdirine bırakılmışken, raporun yıl sonunda ya da lüzum görülen zamanlarda verilmesi maddede ayrıca düzenlenmiştir. - **Uzman ve uzman yardımcısı / Teftiş ve denetim görevlisi uzman** (DMK ek m.44): Yalnızca istihdam edilen uzman, mesleki görevini yürütür ve yer değiştirme zorunluluğu doğmaz. Teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevine atanan uzman, bu görevle sınırlı olarak görevlendirilir. Yalnız teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevlisi olanlar yer değiştirme suretiyle atamaya tabi tutulur. - **İlk teftiş / sürekli teftiş** (İİK m.13/A): Cumhuriyet savcısı tarafından yapılan ilk teftiş, her yıl Ocak ayında ve geçen bir yıllık işlemleri kapsayacak biçimde yapılır. Adalet müfettişleri tarafından görevlendirilerek yapılan teftiş ise süreklidir ve bu maddenin kapsamı dışındadır. Ocak ayı ve geçen bir yıl sınırı yalnız savcılık teftişi için geçerlidir; müfettiş teftişinde bu zaman sınırı aranmaz. ## İlgili konular - Vergi hatalarını düzeltme ve reddiyat (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-hatalarini-duzeltme-ve-reddiyat ## Örnek kararlar - 9. Hukuk Dairesi, 2016/22164 E., 2019/15464 K., 10.09.2019 — ilgili: 854 s. K. m.49 - 9. Hukuk Dairesi, 2016/4249 E., 2019/13923 K., 21.06.2019 — ilgili: 854 s. K. m.49 ## İlgili terimler [Vergi hatası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-hatasi) · [Zabıt varakası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zabit-varakasi) · [Mümessil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mumessil) · [Rapor](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rapor) · [Vergi incelemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-incelemesi) · [Muhafaza altına alma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhafaza-altina-alma) · [Murakabe heyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/murakabe-heyeti) · [İslah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islah) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.