--- title: "Temerrüt nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temerrut" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Temerrüt **Kısaca:** Temerrüt, 6 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.547: Borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde ifa etmemesi durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-547) - 4541 s. K. m.18: Yazılı ihtarda belirlenen görevi yerine getirme yükümlülüğünün ihtara rağmen yerine getirilmemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4541-sayili-sehir-ve-kasabalarda-mahalle-muhtar-ve-ihtiyar-heyetleri-teskiline-dair-kanun/madde-18) - 5464 s. K. m.24 · sözleşme şartları: Kefilin sorumluluğunun doğması için asıl borçlunun borcunu ödememesinin kefile bildirilmesi gerektiğini ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5464-sayili-banka-kartlari-ve-kredi-kartlari-kanunu/madde-24) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.100 – II. Mahsup — 1. Kısmen ödemede (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-100): Borçlunun faiz ve giderleri ödemede gecikmiş olması halidir. Bu hal bulunmadığında borçlu kısmi ödemeyi ana paraya mahsup ettirebilir; hal bulunduğunda ödeme önce gecikmiş faiz ve masrafa gider. - TBK m.117 – I. Koşulları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-117#f2): Halen ifası mümkün olan muaccel bir borcun, alacaklının ihtarına rağmen zamanında ifa edilmemesi, yani ifada gecikilmiş olmasıdır. Borcun ifa imkânsızlaşmış olması temerrüt değil imkânsızlık hükümlerine tabidir. - TBK m.118 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-118): Borçlunun, muaccel olan borcunu alacaklının ihtarı veya kanunun öngördüğü diğer hâllerde gereği gibi ifa etmemesi durumudur. Bu madde temerrüdün oluşup oluşmadığını değil, temerrüde düşen borçlunun sorumluluğunu düzenler. - TBK m.119 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-119#f2-2): Borçlunun, muaccel borcunu alacaklının ihtarına rağmen ya da hukuki sonucu doğuran hâllerde ifa etmemesi durumudur. Maddede sorumluluğun başlangıcı olarak yer alır ve kusurun bu aşamadaki yeri belirleyicidir. - TBK m.123 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-123): Borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde, kendisine yüklenebilir bir sebeple ifa etmemesi durumudur. Bu maddenin uygulanabilmesi için temerrütün genel koşullarının da gerçekleşmiş olması gerekir. - TBK m.125 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-125): Borçlunun, verilen süre içinde borcunu ifa etmemesi ya da süre verilmesini gerektirmeyen bir durumun bulunması hâlinde, alacaklının bu maddede düzenlenen haklarını kullanabilmesi için gereken aykırılık hâlidir. Temerrüdün varlığı, alacaklının seçimlik haklarını doğuran ön koşuldur. - TBK m.126 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-126): Borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde, kendi kusuru ile ifa etmemesi durumudur. Maddenin uygulanması için alacaklının temerrüt koşullarının gerçekleşmiş olması gerekir. - TBK m.389 – II. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-389): Borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde ifa etmemesi durumudur. Bu maddede süre, ödünç alanın teslim yükümlülüğünde temerrüde düşmesinden başlar; temerrüt, ihtar veya ihbar gibi bir şekle bağlanmadığı sürece ödünç verenin talebiyle oluşabilir. - TBK m.595 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-595): Asıl borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde ifa etmemesi durumudur. Maddede temerrüt, takibin güçleşmesi hâlinin nedenlerinden biri olarak yer alır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.547 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-547): Borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde ifa etmemesi durumudur. Bu maddeye göre dönme için, sağlararası edim borçlusunun borçlar hukuku temerrüt kurallarına göre temerrüde düşürülmüş olması gerekir. ### Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun - Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun m.18 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4541-sayili-sehir-ve-kasabalarda-mahalle-muhtar-ve-ihtiyar-heyetleri-teskiline-dair-kanun/madde-18#f1): Yazılı ihtarda belirlenen görevi yerine getirme yükümlülüğünün ihtara rağmen yerine getirilmemesidir. Temerrüdün varlığı için ihtarın tebliğ edilmiş ve ihtara uyulmamış olması gerekir. ### Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu - Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu m.24 – Sözleşme şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5464-sayili-banka-kartlari-ve-kredi-kartlari-kanunu/madde-24#f5): Kefilin sorumluluğunun doğması için asıl borçlunun borcunu ödememesinin kefile bildirilmesi gerektiğini ifade eder. Sözleşmede kefile bildirilmedikçe kefil bakımından temerrüt oluşmayacağı açıkça gösterilmelidir. ### Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.1 – A. Geçmişe etkili olmama kuralı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6101-sayili-turk-borclar-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-1#f1): Borçlunun edimini vadesinde ifa etmemesi hâlidir. Eski kanun döneminde doğmuş bir borç ilişkisinde temerrüt, Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğünden sonra gerçekleşirse yeni kanuna tabidir. ### Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu - Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.25 – Malın kiracıya teslim edilmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6361-sayili-finansal-kiralama-faktoring-finansman-ve-tasarruf-finansman-sirketleri-kanunu/madde-25): Borçlunun borcunu vadesinde ifa etmemesi hâlidir. Madde bu genel hükümlere atıf yaparak kiralayanın teslim borcunun ihlalini genel borçlar hukukunun seçimlik haklarına bağlar. ## Karıştırılan kavramlar - **Aksine anlaşma yasağı / temerrüt halinde serbest anlaşma** (TBK m.100): Faiz ve giderde temerrüt yoksa, mahsup sırasını değiştiren aksine anlaşma yapılamaz. Faiz ve giderde temerrüt varsa, taraflar mahsup sırasını sözleşmeyle düzenleyebilir. Birinci fıkrada yasak yalnızca borçlunun temerrüde düşmediği durumla ilgilidir; bu halde aksine hükümler geçersizdir. - **Kural (ihtarlı temerrüt) / İstisna (ihtarsız temerrüt)** (TBK m.117): Muaccel borçta temerrüt için alacaklının ihtarı gerekir; ihtar temerrüdün kurucu unsurudur. İfa günü belirlenmişse, haksız fiil veya kötüniyetli sebepsiz zenginleşme halinde ihtar aranmaz; gün geçmesi ya da olay tarihi kendiliğinden temerrüt doğurur. İhtarsız temerrütte temerrüt tarihi günün geçmesi veya fiilin işlenmesi tarihidir; ihtar tarihinden faiz ve tazminat başlamaz. - **Gecikme zararı / Temerrüt faizi** (TBK m.118): Gecikme zararı, geç ifadan doğan ve alacaklının malvarlığında fiilen oluşan azalma ile yoksun kalınan kârdır. Temerrüt faizi, paranın geç ödenmesinin doğal sonucu olarak kanuni oranda işleyen faizdir ve zarar ispatı gerektirmez. Temerrüt faizi ile yetinilemeyen ve fazla zarar ileri sürülen hâllerde gecikme zararı ayrıca istenebilir; ancak bu zarar alacaklı tarafından ispatlanmalıdır. - **Temerrüt sırasında doğan imkânsızlık / Temerrüt öncesi imkânsızlık** (TBK m.119): Edimin temerrüt sırasında beklenmedik hâlle yok olması veya kötüleşmesi; bu durumda m.119 uygulanır. Edimin temerrüde düşülmeden önce imkânsızlaşması; bu durumda temerrüt kaynaklı beklenmedik hâl sorumluluğu değil, genel imkânsızlık hükümleri söz konusudur. Borçlu, temerrüt süresindeki beklenmedik hâlden m.119 uyarınca sorumlu olur; ilk hâlde temerrüdün kusursuz olduğunu ispat ederse kurtulabilir. - **Yerleşim yeri nakli / Temerrüt** (TBK m.595): Yerleşim yerinin başka bir ülkeye nakli, takibin güçleşmesi için tek başına ileri sürülebilen bir nedendir. Temerrüt ise borçlunun borcunu muaccel olduğu hâlde ödememesidir. Her iki hâlde de takibin önemli ölçüde güçleşmiş olması aranır; nakil ayrıca ülke değişikliğine bağlıdır. - **Temerrüt faizi niteliğindeki ödeme / Zararın tazmini niteliğindeki ödeme** (GVK m.75): Bir zararın karşılığı olarak 3095 sayılı Kanun uyarınca yargı kararıyla ödenmesine hükmedilen temerrüt faizi, alacak faizi kapsamında değerlendirilir. Zararın giderimi için ödenen tazminat niteliğindeki tutarlar ile tasarruf edilemeyen tutarın güncel değerine ulaşması için hesaplanan faiz ayrı nitelendirilir. Uygulamada temerrüt faizi niteliğindeki kısım menkul sermaye iradı sayılırken, tazminat niteliğindeki kısmın menkul sermaye iradı kabul edilmediği görülmektedir. (3. Daire, 2022/3049 E., 2024/5672 K., 06.11.2024; 4. Daire, 2020/6394 E., 2023/2734 K., 22.05.2023) ## İlgili konular - Borçların ifa edilmemesinin sonuçları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borclarin-ifa-edilmemesinin-sonuclari - Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, ödeme ve mahsup (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/karsilikli-borc-yukleyen-sozlesmelerde-odeme-ve-mahsup - İçeriği (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/icerigi - Ödünç sözleşmeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/odunc-sozlesmeleri - Vasiyetten dönme ve miras sözleşmesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vasiyetten-donme-ve-miras-sozlesmesi ## Örnek kararlar - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 2022/510 E., 2024/1728 K., 24.10.2024 — ilgili: TBK m.123, TBK m.126, 6361 s. K. m.25 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/404 E., 2026/254 K., 15.04.2026 — ilgili: TBK m.117 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1073 E., 2025/85 K., 26.02.2025 — ilgili: TBK m.125 ## İlgili terimler [Müspet zarar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muspet-zarar) · [Sözleşmeden Dönme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesmeden-donme) · [İhtar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtar) · [Dönem borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donem-borcu) · [Âdi Kefalet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/di-kefalet) · [Gecikme zararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikme-zarari) · [Haksız şart](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/haksiz-sart) · [Karşılıklı borç yükleyen sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsilikli-borc-yukleyen-sozlesme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.