--- title: "Teminat nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Teminat **Kısaca:** Teminat, 34 kanunda 91 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.586 · gaibe düşen miras: Mirasçıların, teslim aldıkları terekeyi ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahibine veya gaibe geri vereceklerine dair gösterdikleri güvencedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-586) - HMK m.378 · inceleyecek mahkeme ve teminat: Karşı tarafın muhtemel zarar ve ziyanını karşılamak üzere talep sahibinden istenen güvence. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-378) - İYUK m.52 · temyiz veya istinaf istemlerinde yürütmenin durdurulması: Kararın yürütülmesinin durdurulmasına karşılık olarak gösterilen mali güvencedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-52) ## Kanuni tanım - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): Kaynağın değerlendirilmesine yönelik faaliyetlerde, kamu can ve mal sağlığını etkileyecek durumların oluşması ve ruhsat sahibi tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması halinde kullanılmak üzere arama, işletme ve bloke alanları için nakdi para, banka ve özel finans teminat mektubu, Devlet bono ve tahvili olarak idareye verilen güvenceyi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-32 ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu (19 maddeden 5'i) - TTK m.202 – VIII - Sorumluluk — 1. Hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-202#f3): İkinci fıkradaki dava açıldığında, davacıların muhtemel zararlarını ya da payların satın alma değerini karşılayan tutarın, mahkemece belirlenen bir bankaya mahkeme adına yatırılmasıdır. - TTK m.448 – I - İlan, teminat ve kanun yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-448#f3): Mahkemenin, şirketin istemi üzerine, davacıların muhtemel zararlara karşı göstermesine karar verebileceği güvencedir. Teminatın nitelik ve miktarı mahkeme tarafından belirlenir; kanun miktar için sabit bir oran öngörmez. - TTK m.491 – I - Kanuni sınırlama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-491#f2): Devralanın ödeme yeterliliğindeki şüpheyi gidermek için şirketin istediği güvencedir. Teminat talebi keyfi olamaz; devralanın ödeme gücü ve dürüstlüğü hakkında gerçek bir tereddüt bulunmalıdır. - TTK m.849 – E) Senetlerin zıyaı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-849#f1): Hamilin mahkemeden izin almak için göstermesi gereken güvencedir. Madde metni teminatın türünü veya miktarını belirtmez. - TTK m.1232 – cc) Yükletenin talimatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1232#f4): Emre yazılı olmayan konişmentoda, nüshaların tamamı geri verilmediğinde taşıyanın zarar riskine karşı isteyebileceği güvencedir. Teminat isteme hakkı, yalnız bütün nüshaların geri verilmemesi halinde doğar. ### İcra ve İflas Kanunu (14 maddeden 5'i) - İİK m.33 – İcranın geri bırakılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-33#f3): Ret kararına karşı kanun yoluna başvurabilmek için borçlunun alacağı karşılayacak nakit, taşınır rehin, senet, taşınmaz rehni veya muteber banka kefaletini göstermesidir. Yeter malın haczi veya talep üzerine haczedilmiş olması halinde teminat aranmaz. - İİK m.36 – İcranın geri bırakılması için verilecek süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-36#f2): Hükmolunan para veya eşya kıymetinde gösterilen güvencedir. Maddede sayılan taşınır rehni, taşınmaz rehni, esham ve tahvil, muteber banka kefaleti, borçlunun hükmü karşılayacak malının haczi ile resmi mercie depo gibi yollarla gösterilebilir. İcra mahkemesi bu teminatı kabul etmek zorundadır. - İİK m.72 – Menfi tesbit ve istirdat davaları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-72#f2): İhtiyati tedbir kararının verilmesi için borçlunun göstermesi gereken güvencedir. Alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere belirlenir ve tedbirin doğurabileceği zararın karşılanmasına yarar. - İİK m.97 – 2 – Üçüncü şahsın istihkak iddiası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-97#f3): Erteleme kararı verildiğinde, davacı üçüncü kişinin haksız çıkması hâlinde alacaklının uğrayabileceği zararı karşılamak üzere alınan güvencedir. Cins ve miktarı mevcut delillerin niteliğine göre belirlenir ve kanunda gösterilen cinsten olmak zorundadır. - İİK m.114 – Artırma hazırlık tedbirleri: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-114#f7-2): Artırmaya katılmak için satışı yapan icra dairesine gösterilmesi gereken, malın muhammen kıymetinin yüzde onu tutarındaki nakit ya da banka teminat mektubudur. Alacaklı satış talep ederse teminatı karşılayan alacağı oranında teminattan muaf tutulur. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu (10 maddeden 5'i) - HMK m.84 – Teminat gösterilecek hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-84#f1): Davalının muhtemel yargılama giderlerini karşılamaya yetecek tutarda, mahkemenin takdirine bağlı olarak belirlenen güvence. Kapsamı yargılama ve takip giderleriyle sınırlıdır; dava konusu alacağın veya davalının uğrayabileceği zararın teminatı değildir. - HMK m.85 – Teminat gerektirmeyen hâller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-85#f1): Davacının haksız çıkması hâlinde davalının muhtemel yargılama giderlerini karşılamak üzere gösterilen güvencedir. Kapsamı yargılama ve takip giderleriyle sınırlıdır; karşı tarafın dava nedeniyle uğrayabileceği zararlar teminat konusu yapılamaz. - HMK m.86 – Teminat kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-86#f1): Davacı ya da müdahale talep eden kişinin, haksız çıkması halinde karşı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılamak üzere gösterdiği güvence. Kapsamı yargılama giderleri ile sınırlıdır; karşı tarafın dava nedeniyle uğrayabileceği diğer zararları kapsamaz. - HMK m.89 – Teminatın iadesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-89#f1): Davada ya da ihtiyati tedbirde, karşı tarafın muhtemel yargılama giderlerini veya tedbirden doğabilecek zararlarını karşılamak üzere mahkemeye gösterilen değerdir. Tutarı ve şekli hâkim tarafından belirlenir. - HMK m.99 – Talebin yargılamaya ve hükmün icrasına etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-99#f1): Erteleme veya icranın geri bırakılması kararının karşı tarafa verebileceği zararın karşılanmasını sağlamak için gösterilmesi gereken güvence. Mahkeme gerekli görürse teminat aramadan da karar verebilir. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (8 maddeden 5'i) - AATUHK m.9 – Teminat isteme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-9#f1): Amme alacağının tahsilinin güvence altına alınması amacıyla, tahsil dairesinin borçludan istediği güvencedir. Madde metni teminatın türünü ve biçimini belirtmez; teminat tutarı ilk inceleme hesaplarına göre belirlenir. - AATUHK m.13 – İhtiyati haciz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-13#f1-1): Borçlunun, amme alacağının güvence altına alınması için göstermekle yükümlü olduğu güvence. Madde 9 uyarınca teminat istenmesini gerektiren haller, ihtiyati hacizin sebeplerinden biridir. - AATUHK m.16 – İhtiyati haczin kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-16#f1): Borçlunun haczin kaldırılması için gösterdiği para, rehin, kefalet gibi güvencedir. Teminatın değeri, haczedilen malların tahmini kıymetini karşılamalıdır. - AATUHK m.54 – Cebren tahsil ve şekilleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-54#f1-1): Amme borçlusunun alacağın güvencesi olarak tahsil dairesine gösterdiği ve paraya çevrilebilen değerdir. Teminat gösterilmişse tahsil önce bu yoldan denenir. - AATUHK m.68 – İstihkak iddiaları ile ilgili diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-68#f2): Takibin ertelenmesi kararı verilirken, muhtemel zararı karşılamak üzere davacıdan alınan güvencedir. Teminatın miktarı ve niteliği mahkemece, muhtemel zarara göre belirlenir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.153/A – Teminat uygulaması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-153a#f1): Maddede belirtilen sahte belgelerde yer alan toplam tutarın yüzde on oranında gösterilen güvencedir. Teminatın tutarı, sahte belgenin nev'ine göre 6183 sayılı Kanun'un 10. maddesi birinci fıkra (1), (2) ve (3) bentlerindeki belgelerle sınırlıdır. - VUK m.160/A – Mükellefiyet kaydının analiz ve değerlendirme sonuçlarına bağlı olarak terkini (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-160a#f2): Tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde verilecek, 153/A birinci fıkrasındaki asgari teminat tutarından az olamayan ve sahte belge riski yüksek dönemlerde düzenlenen belgelerdeki toplam tutarın yüzde onu oranında olan teminattır. Teminatın türü 153/A'ya göre belirlenir. - VUK m.376 – Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-376#f1-1): 6183 sayılı Kanun'da belirtilen türden bir güvenceyi ifade eder. Teminat gösterilerek vadenin bitiminden itibaren üç ay içinde ödeme yapılması da ödeme bildirimini yerine getirme yolu olarak sayılmıştır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.46 – Teminatlar, yatırımcı varlıkları ve kullanım esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-46#f1): Yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlerden doğan yükümlülüklerin güvencesi olarak verilen veya bulundurulan varlıktır. Teminatın türü, miktarı, kullanım alanı ve yatırılma şekli Kurulca belirlenir. - Sermaye Piyasası Kanunu m.55 – Portföy yönetim şirketi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-55#f4): Portföy yönetim şirketinin faaliyetleri nedeniyle yatırmak zorunda olduğu güvencedir. Teminatın türü, miktarı ve yatırılma usulü Kurul düzenlemesine bağlıdır; malvarlığı olarak yatırılan teminat, madde metninde sayılan tasarruf ve haciz yasaklarına tabidir. - Sermaye Piyasası Kanunu m.57 – Konut ve varlık finansmanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-57#f1): Kullandırılan kredinin veya yapılan finansal kiralamanın güvence altına alınmasında kullanılan araçtır. Öncelikle ipotek, ayrıca Kurulun uygun gördüğü diğer teminatlar bu kapsamdadır. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.27 – Yürütmenin durdurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-27#f1-6): Yürütmenin durdurulması kararının verilmesi karşılığında, davacıdan istenen mali güvencedir. Durumun gereklerine göre aranmayabilir. İdare ve adli yardımdan yararlananlardan alınmaz. - İYUK m.52 – Temyiz veya istinaf istemlerinde yürütmenin durdurulması: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-52#f1): Kararın yürütülmesinin durdurulmasına karşılık olarak gösterilen mali güvencedir. Maddede miktarı belirtilmemiştir; takdir yetkisi merciine aittir. ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.53 – 3. Kararların bozulması ve şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-53#f4): Mahkemenin kooperatifin talebi üzerine davacılardan isteyebileceği, davanın olası zararlarını karşılamaya yönelik güvencedir. Mahkeme teminatın mahiyet ve miktarını takdir eder. - Kooperatifler Kanunu m.85 – E) Bir kamu tüzel kişiliği tarafından devralınmak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-85#f4): Mahkemenin itiraz üzerine takdir edeceği, birleşmenin hüküm ifade etmesi için müessese veya kooperatif tarafından verilmesi gereken güvencedir. Teminat verilmedikçe birleşme sonuç doğurmaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Vergi ve vergi cezası ödemesi / teminat gösterimi** (VUK m.376): Vadesinde ödeme seçeneği, bildirimin doğrudan ödeme ile yerine getirilmesidir. 6183 sayılı Kanun'da belirtilen türden teminat gösterme seçeneği, ödeme yerine güvence sunmadır. Her iki yol da maddede seçimlik olarak sayılmıştır; biri seçildiğinde indirim hakkı korunur, ancak seçilen yolun sürelerine uyulmalıdır. - **Teminat tutarı / yeniden değerleme** (1618 s. K. m.10): Teminat, kanunda yazılı asgari ve azami sınırlar arasında Bakanlıkça belirlenir. Bakanlık gerekli gördüğünde, geçmiş yıllar için teminat alt ve üst limitlerini yeniden değerleme oranında artırabilir. Güncel sınırlar kanun metnindeki tutarlardan farklı olabilir; uygulanacak tutar Bakanlık düzenlemesine göre belirlenir. - **Maddede sayılan teminat / Maddede sayılmayan teminat** (İİK m.36): Taşınır rehni, esham ve tahvil, taşınmaz rehni, muteber banka kefaleti veya borçlunun malının haczi gibi maddede sayılan teminatlar, hükmolunan değerde ise icra mahkemesinin ayrıca kabul kararı aranmadan geçerli kabul edilir. Bunların dışındaki bir teminat türü, icra mahkemesinden kabul edildiğine dair karar alınmadan kullanılamaz. Sayılmayan teminat için ayrı bir icra mahkemesi kararı gerekir; aksi hâlde süre içinde geri bırakma kararı alınmış sayılmaz. - **Nakit teminat / teminat mektubu** (İİK m.114): Nakit teminat, satışı yapan icra dairesi hesabına en geç artırma süresinin bitiminden önceki gün saat 23.30'a kadar yatırılır. Teminat mektubu ise en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine tevdi edilir. İki teminat türünün son teslim zamanı farklıdır; teminat mektubu için mesai bitimi esas alınır. - **Zorunlu teminat / isteğe bağlı teminat** (İİK m.131): Teminat gösterilmesi icra dairesinin takdirine bağlıdır ve her ihalede istenmek zorunda değildir. Teminat istenmesi kararı verildiğinde alıcının bu yükümlülüğe uyması gerekir. Teminat istenmemişse alıcıdan ek güvence aranmaz; istenmişse yerine getirilmemesi ödeme yükümlülüğünü güçlendirir. - **Teminat isteme / Teminat aranmayan haller** (İİK m.159): Teminat kural olarak mahkemenin takdirine bağlıdır ve defter tutma dışı tedbirlerde istenebilir. Ödeme emrine itiraz edilmemesi, alacağın ilama bağlanması, Devlet veya adli yardım sahibi olunması halinde teminat aranmaz. Bu hallerden biri varsa teminat istenmez ve tedbir teminatsız verilir. ## İlgili konular - Geminin serbest bırakılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/geminin-serbest-birakilmasi - Teminat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/teminat - İhtiyati haciz (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ihtiyati-haciz - Amme alacaklarının korunması ve ihtiyati haciz (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/amme-alacaklarinin-korunmasi-ve-ihtiyati-haciz - Cebrî icraya ilişkin özel hükümler, gemiler hakkında ve yetkili mahkeme (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/cebri-icraya-iliskin-ozel-hukumler-gemiler-hakkinda-ve-yetkili-mahkeme - Artırma şartları (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/artirma-sartlari ## Örnek kararlar - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/951 E., 2025/466 K., 18.06.2025 — ilgili: AATUHK m.9, AATUHK m.13 - 7. Daire, 2024/806 E., 2025/1024 K., 06.03.2025 — ilgili: 3577 s. K. m.13, 3577 s. K. m.12 - 7. Daire, 2024/1955 E., 2025/1025 K., 06.03.2025 — ilgili: 3577 s. K. m.13, 3577 s. K. m.12 ## İlgili terimler [Teminatın iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminatin-iadesi) · [İcranın geri bırakılması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/icranin-geri-birakilmasi) · [Garame](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/garame) · [Matematik karşılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/matematik-karsilik) · [Muhammen bedel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhammen-bedel) · [Takibin ertelenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takibin-ertelenmesi) · [Garame payı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/garame-payi) · [Menfi tespit davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/menfi-tespit-davasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.