--- title: "Teşebbüs nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tesebbus" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Teşebbüs **Kısaca:** Teşebbüs, 4 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.312 · hükûmete karşı suç: Suç icra hareketine başlanmasına rağmen tipik sonucun gerçekleşmemesi. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-312) - TTK m.198 · bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri: Kanunun teşebbüs tanımına göre, teşebbüs niteliği taşımayan gerçek kişi bu yükümlülük kapsamında değerlendirilmez; ancak ticaret şirketi aynı şartlarla yükümlü sayılır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-198) - 4054 s. K. m.4 · rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar: Mal veya hizmet piyasasında ekonomik faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile bunların oluşturduğu ekonomik bütünlüğü ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-4) ## Kanuni tanım - **6015 s. K. m.2/1-g** (Devlet Desteklerinin İzlenmesi ve Denetlenmesi Hakkında Kanun): Piyasada mal üreten, pazarlayan veya satan gerçek ya da tüzel kişileri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6015-sayili-devlet-desteklerinin-izlenmesi-ve-denetlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-g ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.36 – Gönüllü vazgeçme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-36#f1): Elde olmayan nedenlerle icra hareketinin tamamlanamaması ya da neticenin gerçekleşmemesidir. Gönüllü vazgeçmede bu eksiklik failin iradesinden kaynaklanır ve teşebbüsten cezalandırılma ortadan kalkar. - TCK m.309 – Anayasayı ihlal (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-309#f1): Kastedilen sonucun gerçekleşmesi için icra hareketine başlanıp fakat sonucun meydana gelmemesidir. Maddede tamamlanmış suç da teşebbüs olarak tanımlanmış ve aynı cezaya bağlanmıştır. - TCK m.312 – Hükûmete karşı suç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-312#f1): Suç icra hareketine başlanmasına rağmen tipik sonucun gerçekleşmemesi. Bu madde, teşebbüsü tam suç gibi cezalandırdığından, icra hareketinin başlaması yeterlidir. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-2#f1): Mal ve hizmet piyasasında ekonomik faaliyette bulunan işletmedir. Maddenin kapsamı, faaliyetin Türkiye sınırları içinde yürütülmesine veya bu piyasaları etkilemesine bağlıdır. Hukuki yapının değil ekonomik bütünlüğün esas alındığı yorumlar uygulamada kabul edilmektedir. - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-3#f3): Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan ya da satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimlerdir. Kriter, hukuki biçim değil, piyasada ekonomik faaliyette bulunma ve bağımsız karar verebilmedir. - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.4 – Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-4#f1): Mal veya hizmet piyasasında ekonomik faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile bunların oluşturduğu ekonomik bütünlüğü ifade eder. Maddenin uygulanabilmesi için ilgili tarafların bu niteliği taşıması gerekir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.195 – I - Hâkim ve bağlı şirket (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-195#f5): Beşinci fıkraya göre ticaret şirketi olmayan ve şirketler topluluğunun hâkimi olabilen tüzel veya gerçek kişi ya da işletmedir. Hâkim teşebbüs tacir sayılır. - TTK m.198 – IV - Bildirim, tescil ve ilan yükümlülükleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-198#f1): Maddenin bildirim yükümlüsü olarak öngördüğü taraftır. Kanunun teşebbüs tanımına göre, teşebbüs niteliği taşımayan gerçek kişi bu yükümlülük kapsamında değerlendirilmez; ancak ticaret şirketi aynı şartlarla yükümlü sayılır. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 – Teşebbüslerin nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-4#f1): 233 sayılı KHK'ya göre kamu iktisadi teşebbüslerinin genel adıdır; iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunu birlikte kapsar. Müessese, bağlı ortaklık ve iştirak bu tanımın içinde değildir. ## Karıştırılan kavramlar - **Teşebbüs sorumluluğu / Ortak sorumluluk** (233 s. K. m.4): Teşebbüsün sorumluluğu sermayesiyle sınırlıdır. Devletin teşebbüsün borçlarından kendiliğinden sorumlu olması öngörülmemiştir. Alacaklı, sermaye tutarının ötesinde teşebbüsten pay alamaz; bu sınır bakanlık talebiyle tespit edilen sermayeye göre belirlenir. - **Gerçek kişi / tüzel kişi teşebbüs** (4054 s. K. m.3): Tüzel kişiliği olan şirket, kooperatif gibi yapılar teşebbüs tanımına doğrudan girer. Gerçek kişiler de mal veya hizmet üretip pazarlıyor ya da satıyorsa tanım kapsamına girer. Tanım hukuki biçime değil ekonomik faaliyete bağlandığı için, serbest meslek mensubu gibi gerçek kişilerin faaliyeti de rekabet hukuku bakımından teşebbüs olarak değerlendirilebilir. - **Teşebbüs / teşebbüs birliği** (4054 s. K. m.3): Teşebbüs, piyasada doğrudan mal ya da hizmet üreten, pazarlayan veya satan birimdir. Teşebbüs birliği, teşebbüslerin belirli amaçlar için kurduğu birliktir; tüzel kişiliği olabilir veya olmayabilir. Birliğin kendisi teşebbüslerin oluşturduğu yapı olarak tanımlanır; birlik kararları ve eylemleri ayrı bir kategori olarak ele alınır. - **Teşebbüs / tamamlanmış suç** (TCK m.309): Maddenin birinci fıkrası, sonucun gerçekleşmediği durumu da kapsayacak biçimde teşebbüsü cezalandırır. Düzenin ortadan kalktığı ya da değiştiği tam sonuç gerçekleştiğinde durum da aynı fıkra kapsamındadır. Her iki durumda da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır; sonucun gerçekleşmesi cezada ayrıca bir artış doğurmaz. - **Tam suç / teşebbüs (bu madde açısından)** (TCK m.312): Maddede teşebbüs, tam suç gibi cezalandırılır; icra hareketinin başlaması yeterlidir. Genel hükümlere göre teşebbüste ceza indirimi ve tipik sonucun gerçekleşmemesi ayrı bir değerlendirme konusu olabilir. Bu suçta teşebbüs aşamasında kalan fail, tam suçtaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla karşılaşır. - **Hâkim şirket olarak ticaret şirketi / teşebbüs veya gerçek kişi** (TTK m.195): Hâkim şirketin bir ticaret şirketi olması hâlinde, şirketler topluluğu hükümleri ticaret şirketleri arasındaki ilişkiye uygulanır. Beşinci fıkraya göre hâkim bir teşebbüs ise, merkezi yurt içinde veya dışında olsun, 195 ila 209 uncu maddeler uygulanır. Altıncı fıkraya göre tepedeki kişi sermaye şirketi değilse de hükümler işler. Hâkim teşebbüs tacir sayılır ve tacir olmanın sonuçlarına tabi olur; iflas talep edilebilir ve basiretli iş adamı özen borcu uygulanır. ## İlgili konular - Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/anayasal-duzene-ve-bu-duzenin-isleyisine-karsi-suclar - Ortak hükümler ve şirketler topluluğu (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/ortak-hukumler-ve-sirketler-toplulugu ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2024/470 E., 2025/147 K., 26.03.2025 — ilgili: TCK m.309, TCK m.312 - Ceza Genel Kurulu, 2024/553 E., 2025/126 K., 12.03.2025 — ilgili: TCK m.309, TCK m.312 - Ceza Genel Kurulu, 2024/444 E., 2025/31 K., 15.01.2025 — ilgili: TCK m.309, TCK m.312 ## İlgili terimler [Cebir ve şiddet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cebir-ve-siddet) · [Hâkim durum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakim-durum) · [Karine](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karine) · [Gönüllü Vazgeçme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gonullu-vazgecme) · [Donma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donma) · [Uyumlu eylem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyumlu-eylem) · [Şirketler topluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sirketler-toplulugu) · [Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisiye-ozgu-guvenlik-tedbiri) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.