--- title: "Toplu mahkeme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toplu-mahkeme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Toplu mahkeme **Kısaca:** Birden fazla hâkimin birlikte karar verdiği mahkemedir. Hüküm hakkındaki müzakere ve oylama ancak bu mahkemelerde söz konusu olur. (HMK m.296) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.152 – Soru yöneltme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-152): Birden fazla hâkimden oluşan mahkemedir. Bu mahkemelerde her hâkim, maddenin birinci fıkrasında sayılan kişilere soru sorabilir (ikinci fıkra). - HMK m.183/A – Toplu mahkemelerde tahkikat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-183a#f1): Birden fazla hâkimden oluşan ve heyet hâlinde çalışan mahkemedir. Hangi davaların toplu mahkemeye ait olduğu ayrı kanun hükümlerine göre belirlenir. - HMK m.185 – Toplu mahkemelerde tahkikatın sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-185#f2): Birden fazla hâkimden oluşan ve kurul olarak karar veren mahkemedir. Madde yalnızca bu mahkemelerde uygulanır. - HMK m.295 – Hükmün müzakeresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-295): Birden fazla hâkimden oluşan mahkemedir. Madde 295 ve 296 yalnızca bu mahkemeler için hüküm müzakeresi kuralları koyar. - HMK m.296 – Hükmün oylanması ve yeter sayı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-296): Birden fazla hâkimin birlikte karar verdiği mahkemedir. Hüküm hakkındaki müzakere ve oylama ancak bu mahkemelerde söz konusu olur. - HMK m.299 – Hükmün imza edilememesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-299): Birden fazla hâkimden oluşan ve kararı heyet hâlinde veren mahkemedir. Maddedeki özel imza usulü yalnız bu mahkemelerde uygulanır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.224 – Karar ve hükümlerde gerekli oy sayısı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-224): Birden fazla hâkimin birlikte karar verdiği mahkemedir. Oylama ve karşı oy kuralları bu mahkemeler için geçerlidir. - CMK m.229 – Oyların toplanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-229): Birden fazla hâkimin birlikte karar verdiği mahkemedir. Bu maddedeki oylama kuralları yalnızca bu mahkemeler için geçerlidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Tahkikat hâkimi / Toplu mahkeme** (HMK m.185): Tahkikat hâkimi, tahkikatı tek başına yürütür ve tamamlandığında dosyayı başkana verir. Toplu mahkeme, tahkikatın genişletilmesine ve tamamlanmasına kurul olarak karar verir. Dosyanın başkana verilmesinden sonra tanık ve bilirkişinin yeniden çağrılması ya da delil getirtilmesi toplu mahkemenin kararına bağlıdır. - **Tek hâkimli mahkeme / Toplu mahkeme** (HMK m.299): Tek hâkimli mahkemede hâkim imzasız kalırsa yerine gelen yeni hâkim gerekçeli kararı yazıp imzalar. Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır ve yazılı bir şerhle başkan veya en kıdemli hâkim tarafından onaylanır. Toplu mahkemede yeni hâkim atanmasına gerek kalmaz; hüküm diğer üyelerce imzalanır ve eksik imzanın nedeni hükmün altına yazılır. - **Toplu mahkeme / Tek hâkimli mahkeme** (CMK m.31): Toplu mahkemede red istemi reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla geri çevrilir. Reddedilen hâkim kararın oluşmasında yer alır. Tek hâkimli mahkemede geri çevirme kararını reddedilen hâkimin kendisi verir. Karar mercii, mahkemenin kuruluşuna göre değişir. Toplu mahkemede heyetin oluşumu korunur. - **Asliye hukuk dairesi toplu mahkeme / bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi** (HMK m.40): Asliye hukuk mahkemesi için yedek merci sistemi, mahkemenin toplanamaması ya da tek hâkimli olması hâline bağlıdır. Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi başkan ve üyeleri için madde ayrı bir yedek merci öngörmez; talep görevli olduğu daire tarafından karara bağlanır. Bölge adliye dairesinde yedek mahkeme aranmaz; ret talebi reddedilen başkan veya üye katılmadan dairece çözülür. - **Tek hâkimli / toplu mahkeme** (HMK m.298): Tek hâkimli mahkemede hükmü yazıp imzalayan yalnızca o hâkimdir. Toplu mahkemede hüküm, başkan veya başkanın seçtiği bir üye tarafından yazılır ve heyet üyeleri imzalar. Yazma yetkisi tek hâkimde, heyette ise başkan ya da seçilen üyede toplanır; imza zorunluluğu her iki halde de hâkim ve zabıt kâtibini kapsar. ## İlgili konular - Hüküm (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hukum - Kamu davasının sona ermesi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kamu-davasinin-sona-ermesi - Islah ve maddi hataların düzeltilmesi, toplu mahkemelerde tahkikat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/islah-ve-maddi-hatalarin-duzeltilmesi-tahkikatin-sona-ermesi-ve-sozlu-yargilama - Tahkikat, tarafların duruşmaya daveti ve mahkemenin çalışma zamanı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/tahkikat-taraflarin-durusmaya-daveti-ve-mahkemenin-calisma-zamani ## İlgili terimler [Naip hâkim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/naip-hakim) · [Müzakere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muzakere) · [Oy çokluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oy-coklugu) · [Doğrudan soru yöneltme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-soru-yoneltme) · [Hüküm sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukum-sonucu) · [Tahkikatın tefhimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkikatin-tefhimi) · [Duruşma disiplini](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-disiplini) · [Heyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/heyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.