--- title: "Toplu sözleşme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toplu-sozlesme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Toplu sözleşme **Kısaca:** Kamu görevlilerinin ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerine ilişkin şartların, sendikalar ile kamu işverenleri arasında kanunda öngörülen usul ve esaslara göre belirlendiği sözleşmedir. (4688 s. K. m.1) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-1#f1): Kamu görevlilerinin ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerine ilişkin şartların, sendikalar ile kamu işverenleri arasında kanunda öngörülen usul ve esaslara göre belirlendiği sözleşmedir. Madde yalnızca yapılmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiğini söyler. - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-3#f1-h): Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülen toplu sözleşme görüşmelerinin taraflarca mutabık kalınması hâlinde imzalanan sözleşmedir. Amacı kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını belirlemektir. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.53 – VI. Toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt — A. Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-53#f3): Memur ve diğer kamu görevlilerinin, kamu işverenleri ile çalışma şartlarını toplu biçimde düzenlemesine dayanak olan sözleşmedir. Maddede işçilerin toplu iş sözleşmesinden ayrı bir kavram olarak kullanılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Toplu iş sözleşmesi / Toplu sözleşme** (Anayasa m.53): Toplu iş sözleşmesi, işçi ve işveren arasında yapılan ve işçi tarafını kapsayan sözleşmedir. Toplu sözleşme, kamu görevlileri ile kamu işvereni arasında yapılan ve kamu görevlilerinin çalışma şartlarını düzenleyen sözleşmedir. İki kavram aynı madde içinde ayrı adlarla düzenlendiğinden birbirinin yerine kullanılmamalıdır; uyuşmazlık çözüm yolu da farklıdır. - **Toplu sözleşme / toplantı tutanağı** (4688 s. K. m.3): Toplu sözleşme, tarafların mutabakatla imzaladığı sözleşmedir. Toplantı tutanağı, sözleşme imzalanamadığında tarafların uzlaştığı ve uzlaşamadığı konuları gösteren belgedir. Tutanak imzalanmış bir toplu sözleşme yerine geçmez; sözleşmenin doğduğu ve doğmadığı durumlar bu iki belgeyle ayrılır. - **Toplu sözleşme kapsamındaki işçi / toplu sözleşmeye paralel zam alan kapsam dışı personel** (GVK geç. m.14): Toplu iş sözleşmesine tabi işçiler, sözleşmenin doğrudan kapsamına girer. Kapsam dışı personel, sözleşmeye paralel olarak zam almaları nedeniyle maddenin kapsamına açıkça dahil edilmiştir. Her iki grup için de vergi değişikliğinden doğan net ücret artışı Merkez Bankasındaki hesaba aktarılır. - **Toplu sözleşme konuları ve kurumsal konular / genel nitelikli konular** (4688 s. K. m.21): Toplu sözleşme konuları (m.28) ve kurumsal konular, bu Kurulun görüşme alanı dışındadır. Genel nitelikli konular Kurulda değerlendirilir. Toplu sözleşme kapsamındaki konular Kurulun gündemine alınamaz; görüşme yeri toplu sözleşme sürecidir. - **Toplu sözleşme süreci içinde yapılan sözleşme / ayrı sosyal denge sözleşmesi** (4688 s. K. m.32): Toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içinde yapılan sosyal denge tazminatı sözleşmesi. Kanunun genel toplu sözleşme hükümleri; bunlar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvuru yolunu açar. Bu maddedeki sözleşme, kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz. - **İş sözleşmesiyle çalışan / Kamu personeli (toplu sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan)** (6331 s. K. m.13): İş sözleşmesiyle çalışan, talebine rağmen tedbir alınmayan hâlde tabi olduğu kanuna göre sözleşmeyi feshedebilir. Toplu sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan kamu personeli bu maddeye göre çalışmadığı dönemde fiilen çalışmış sayılır. İş sözleşmesiyle çalışan fesih hakkına sahip olur; kamu personeli için kaçınma dönemi fiilen çalışma sayılır. ## İlgili konular - Çalışma ile ilgili hükümler, toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/calisma-ile-ilgili-hukumler-toplu-is-sozlesmesi-grev-hakki-ve-lokavt ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/776 E., 2023/1205 K., 06.12.2023 — ilgili: 4688 s. K. m.3 - Hukuk Genel Kurulu, 2020/189 E., 2020/888 K., 17.11.2020 — ilgili: 4688 s. K. m.1 - Hukuk Genel Kurulu, 2016/2316 E., 2017/1461 K., 29.11.2017 — ilgili: 4688 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Kamu görevlisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-gorevlisi) · [Kamu İşveren Vekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-isveren-vekili) · [Kamu İşvereni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-isvereni) · [Kamu Görevlileri Hakem Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-gorevlileri-hakem-kurulu) · [Sendika](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sendika) · [İşyeri sendika temsilcisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isyeri-sendika-temsilcisi) · [Toplu iş sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toplu-is-sozlesmesi) · [Konfederasyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konfederasyon) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.