--- title: "Tüccar nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuccar" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tüccar **Kısaca:** Tanımda satıcı ve iş görenin sıfatı olarak yer alır. Fatura, yalnızca tüccarın düzenlediği belge olarak tanımlandığından, tacir olmayan kişinin verdiği belge bu tanıma girmez. (VUK m.229) ## Kanuni tanım - **5957 s. K. m.2/1-p** (Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun): Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensuplarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-2#f1-p ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.229 – Faturanın tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-229#f1): Tanımda satıcı ve iş görenin sıfatı olarak yer alır. Fatura, yalnızca tüccarın düzenlediği belge olarak tanımlandığından, tacir olmayan kişinin verdiği belge bu tanıma girmez. - VUK m.242 – Diğer vesikalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-242#f1): Birinci fıkra bakımından, ticari işletmesi bulunan ve ticari faaliyet gösteren gerçek ya da tüzel kişidir. Yükümlülük ticari sıfata bağlıdır. ### Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-2#f1-p): Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensubudur. ## Karıştırılan kavramlar - **Tüccar / gelir vergisi mükellefi (ek fıkralar)** (VUK m.242): Birinci fıkra tüccarları kapsar; hüküm, ifade ettiği hakkın ispatına elverişli vesikaları dosyada muhafaza etmeyi tüccara yükler. Üçüncü ve dördüncü fıkralar (ek fıkralar), gelir vergisi matrahının tespitinde gerçek gider esasını seçen veya diğer kazanç ve iratları üzerinden vergilendirilen mükellefleri kapsar; burada tüccar sıfatı aranmaz. Tüccar olmayan gelir vergisi mükellefi de gider belgelerini saklamakla yükümlüdür; yükümlülüğün dayanağı ticari sıfat değil vergi matrahı tespitindeki gider tevsikidir. - **Komisyoncu / Tüccar** (5957 s. K. m.2): Komisyoncu, malların toptan satışını başkası hesabına, komisyon karşılığında yapar. Tüccar, malların toptan satışını kendi adına ve kendi hesabına yapar. Hesap ve sorumluluk ilişkisi farklıdır; hangi sıfatla hareket edildiğine göre hal içi işlem ve yükümlülükler ayrışır. - **Tüccar ile ticari işletme ayrımı** (GVK m.70): Tüccara ait gayrimenkul ve haklar ticari işletmeye dahilse bu kiralar ticari kazanç olarak hesaplanır. Tüccara ait olsa dahi işletmeye dahil olmayan gayrimenkul ve haklar, bu bölümdeki hükümlere tabidir. Tüccar olması tek başına kirayı ticari kazanç yapmaz; işletmeye dahil olup olmadığı belirleyicidir. - **Tüccar / esnaf ve sanatkâr seçim organı** (VUK m.42): Tüccarlar için üyeler il merkezindeki ticaret odası tarafından seçilir. Esnaf ve sanatkârlar için üyeler esnaf dernekleri birliği tarafından seçilir; birlik yoksa esnaf ve sanatkâr teşekkülleri seçer. Hangi mükellef grubu için hangi kuruluşun seçim yetkisi olduğu belirlenir. - **Tüccar / Diğer sanat ve meslek erbabı** (VUK m.73): Tüccarlar için üyeleri ticaret odası seçer. Diğer sanat ve meslek erbabı için üyeleri, bunların mensup olduğu mesleki teşekküller seçer. Seçimi yapacak kuruluş mükellefin faaliyet türüne göre belirlenir. - **Birinci sınıf tüccar / İkinci sınıf tüccar** (VUK m.176): Birinci sınıf tüccar bilanço esasına göre defter tutar. Bu esas, ayrıntılı muhasebe kayıtlarını ve bilanço düzenini gerektirir. İkinci sınıf tüccar işletme hesabı esasına göre defter tutar. Bu esasta gelir ve gider kayıtları esas alınır. İki sınıf farklı defter tutma yöntemine tabi olur. Hangi sınıfa girildiği, tutulacak defterlerin ve kayıt düzeninin belirlenmesinde ölçüt olur. ## İlgili konular - Serbest meslek makbuzları, ücretlere ait kayıt ve vesikalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/serbest-meslek-makbuzlari-ucretlere-ait-kayit-ve-vesikalar ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/793 E., 2024/149 K., 06.03.2024 — ilgili: VUK m.229 - Ceza Genel Kurulu, 2018/427 E., 2018/517 K., 08.11.2018 — ilgili: VUK m.229 - Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2025/386 E., 2025/371 K., 30.04.2025 — ilgili: VUK m.229 ## İlgili terimler [Hal rüsumu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hal-rusumu) · [Fatura](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fatura) · [Künye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kunye) · [Mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mal) · [Toptancı hali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toptanci-hali) · [Üretici](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uretici) · [Meslek mensubu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-mensubu) · [Komisyoncu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/komisyoncu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.