--- title: "Tüketim ödüncü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuketim-oduncu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tüketim ödüncü **Kısaca:** Ödünç verenin bir miktar para ya da tüketilebilen bir şeyin mülkiyetini ödünç alana devrettiği, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Eski Borçlar Kanunundaki karz kavramının yerini almıştır. (TBK m.386) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.386 – A. Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-386#f1): Ödünç verenin bir miktar para ya da tüketilebilen bir şeyin mülkiyetini ödünç alana devrettiği, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Eski Borçlar Kanunundaki karz kavramının yerini almıştır. - TBK m.388 – 2. Faize ilişkin özel kurallar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-388#f1): Ödünç verenin, ödünç alana para ya da misli eşyanın mülkiyetini devretmesi ve alanın aynı cins ve miktarda iade etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu maddede konu para olduğunda uygulanır. - TBK m.389 – II. Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-389): Ödünç verenin, ödünç alana aynı cins, miktar ve kalitede şeyleri mülkiyetini geçirerek verdiği ve ödünç alanın bunları aynı nitelikte geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Maddenin kısa zamanaşımı bu sözleşmenin teslim yönüne ilişkindir. - TBK m.390 – III. Ödünç alanın ödeme güçsüzlüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-390): Ödünç verenin ödünç konusu parayı ya da tüketilebilen diğer bir şeyi mülkiyetini geçirerek ödünç alana teslim ettiği, ödünç alanın ise aynı miktar ve nitelikte şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Madde bu sözleşme türü için düzenlemedir. - TBK m.391 – C. Para yerine verilen şeyler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-391): Ödünç verenin bir miktar parayı ya da misli şeyi ödünç alana devrettiği, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu maddenin uygulanması için konusunun para olması gerekir. - TBK m.392 – D. Geri verme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-392): Ödünç verenin, ödünç alana para ya da tüketilebilir bir şeyi mülkiyetiyle devretmesi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda bir şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Ödünç alan şeyi tükettiği için aynının iadesi değil eşit nitelik ve miktarda şey iadesi söz konusudur. ## Karıştırılan kavramlar - **Tüketim ödüncü / kullanım ödüncü** (TBK m.386): Tüketim ödüncünde mülkiyet ödünç alana geçer ve ödünç alan aynı nitelik ve miktarda başka bir şeyi geri verir. Kullanım ödüncünde yalnızca kullanma hakkı devredilir ve aynı şeyin kendisi geri verilir. Mülkiyetin geçip geçmemesi ve iade edilecek şeyin niteliği bakımından farklı hükümler uygulanır. - **Tüketim ödüncü / kira** (TBK m.386): Tüketim ödüncünde konu tüketilebilen (misli) bir şeydir ve mülkiyet devredilir. Kirada konu genellikle kullanılarak zarar görmeyen şeydir ve mülkiyet kiraya verende kalır. Kiracı konuyu tüketmez; tüketim ödüncünde ödünç alanın tüketme yetkisi vardır. - **Faizsiz / faizli tüketim ödüncü** (TBK m.386): Faiz kararlaştırılmadığında sözleşme eksik iki tarafa borç yükleyen sözleşme niteliğindedir. Faiz kararlaştırıldığında sözleşme tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmeye dönüşür. Faiz ödenmesi ve karşılıklılık açısından sonuçlar değişir. - **Belirsiz süreli / belirli süreli tüketim ödüncü** (TBK m.392): Sözleşmede bir vade kararlaştırılmışsa, vadenin gelmesiyle sözleşme kendiliğinden sona erer ve iade borcu muaccel olur. Vade kararlaştırılmamışsa madde 392 devreye girer; ödünç veren ilk istemle geri verme zamanını başlatır. Belirli süreli ödüncte altı haftalık bekleme uygulanmaz; belirsiz süreli ödüncde altı hafta sonunda borç muaccel olur. - **Cari hesap istisnası / ticari tüketim ödüncü istisnası** (3095 s. K. m.3): Cari hesaplarda, hesap devresi üç aydan kısa olmamak ve her iki tarafın ticari işte bulunması şartıyla bileşik faiz işletilebilir. Ticari tüketim ödüncünde de, her iki tarafın ticari iş niteliğinde olması ve üç aydan kısa olmayan dönemler şartıyla bileşik faiz işletilebilir. Her iki istisnada da sözleşenlerin tacir olmaması hâlinde istisna uygulanmaz; bu halde faiz yok hükmündedir. - **Kullanım ödüncü / Tüketim ödüncü** (TBK m.379): Kullanım ödüncünde konu şey kullanımla tüketilmeyen ve aynen geri verilen şeydir. Tüketim ödüncünde konu şey kullanımla tüketilir ve aynı miktar ve nitelikte şeyle iade edilir. Kullanımla tüketilen şeyler kullanım ödüncüne konu olamaz; bu tür şeyler tüketim ödüncü hükümlerine tabidir. ## İlgili konular - Ödünç sözleşmeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/odunc-sozlesmeleri ## Örnek kararlar - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi, 2023/3318 E., 2026/395 K., 23.02.2026 — ilgili: TBK m.386, TBK m.388, TBK m.389, TBK m.390, TBK m.391 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi, 2022/1297 E., 2023/343 K., 22.03.2023 — ilgili: TBK m.386, TBK m.388, TBK m.389, TBK m.390, TBK m.391 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2023/1401 E., 2026/277 K., 13.03.2026 — ilgili: TBK m.386, TBK m.392 ## İlgili terimler [Mürekkep faiz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/murekkep-faiz) · [Ticari mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-mal) · [Tüketilebilen şey](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuketilebilen-sey) · [Ödeme güçsüzlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-gucsuzlugu) · [Kıymetli Evrak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiymetli-evrak) · [Temerrüt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temerrut) · [Muaccel olma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muaccel-olma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.