--- title: "Tüzel Kişi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Tüzel Kişi **Kısaca:** Tüzel Kişi, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.49 · koşulu: Kanunun kişilik tanıdığı, hak ve borç sahibi olabilen topluluk veya malvarlığı birimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-49) - TCK m.20 · ceza sorumluluğunun şahsiliği: Hukuken kişilik tanınmış tüzel varlıklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-20) - Kabahatler K. m.26 · kararların tebliği: İdari yaptırım kararının muhatabı olabilen kurum ve kuruluşlardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-26) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.20 – Ceza sorumluluğunun şahsiliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-20): Hukuken kişilik tanınmış tüzel varlıklardır. Bu maddeye göre tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz, ancak güvenlik tedbirleri saklıdır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.49 – I. Koşulu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-49): Kanunun kişilik tanıdığı, hak ve borç sahibi olabilen topluluk veya malvarlığı birimidir. Fiil ehliyeti kazanması, organlarının oluşmuş olmasına bağlıdır. ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.26 – Kararların tebliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-26#f3): İdari yaptırım kararının muhatabı olabilen kurum ve kuruluşlardır. Üçüncü fıkra uyarınca bunlara yapılan tebliğ, her halde ilgili tüzel kişiye yapılmalıdır. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.143 – Kabahat oluşturan davranışlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-143): Havacılık faaliyetinde bulunan ve Kanunun yükümlülüklerine muhatap olan tüzel kişiliktir. Madde, tüzel kişilere uygulanacak ceza sınırlarını gerçek kişilere göre ayrıca belirler. ### Doğal Gaz Piyasası Kanunu - Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-3#f1-6): Bu Kanun uyarınca doğal gazın üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan satışı, ithalatı, ihracı, ticareti, sıvılaştırılması veya depolanması fonksiyonlarını yürütmek üzere kurulmuş özel veya kamu hukuku tüzel kişisidir. Kanunun uygulandığı ana muhatap bu sıfattır. Gerçek kişiler bu tanım kapsamında değildir. ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ek m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/ek-madde-10#f1-1): Hukuk düzeninde kendisine hak ve borç yüklenebilen, gerçek kişilerden ayrı varlığı bulunan kurumdur. Maddenin birinci fıkra hükmü yalnızca bu kişiler hakkındaki cezanın sınırını belirler. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.114 – Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-114#f1): Hak ehliyetine sahip, kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, gerçek kişilerden ayrı hukuki varlıktır. Bu maddede tüzel kişi, suçun yararına işlendiği taraf olarak ele alınır. ## Karıştırılan kavramlar - **Gerçek kişi / Tüzel kişi** (2920 s. K. m.143): Gerçek kişi muhatap olduğunda birinci ve ikinci fıkradaki sınırlar aynen uygulanır. Tüzel kişi muhatap olduğunda aynı fıkralardaki alt ve üst sınırlar beş katına çıkar. Tüzel kişi için a bendinde alt sınır yüzbin, üst sınır yirmibeşyüzbin Türk Lirası olur; b bendinde alt sınır ellibin Türk Lirası olur. - **Hak ehliyeti / Fiil ehliyeti (tüzel kişi)** (TMK m.49): Hak ehliyeti, tüzel kişiliğin kazanılmasıyla birlikte tüzel kişiye tanınır ve tüzel kişi hak sahibi olabilir ile borç altına girebilir. Fiil ehliyeti, tüzel kişinin organları aracılığıyla kendi adına işlem yapabilmesidir ve gerekli organların bulunmasına bağlıdır. Organları oluşmamış bir tüzel kişi hak sahibi olabilir, ama kendi adına hukuki işlem yapamaz; bu nedenle fiil ehliyetinin ayrıca aranması gerekir. - **Tüzel kişi için para cezası / ceza yaptırımı** (TCK m.20): Gerekçeye göre tüzel kişi hakkında öngörülebilecek para cezası idari yaptırım niteliğindedir. Ceza kanunu anlamında ceza yaptırımı ise gerçek kişilere uygulanabilir. Tüzel kişi hakkında ceza mahkemesince adli para cezası gibi ceza yaptırımı verilemez; idari nitelikteki para cezaları ise bu maddenin dışında kalır. - **Tüzel kişi / gerçek kişi** (5846 s. K. ek m.10): Maddenin birinci fıkrasındaki üst sınır, ilgili tüzel kişi hakkında verilecek cezaya uygulanır. Maddede gerçek kişiler için ayrı bir ceza tutarı ya da sınırı yer almaz; gerçek kişilere ilişkin cezalar FSEK'in ilgili hükümlerinde aranmalıdır. Tüzel kişi hakkında verilecek idari para cezasının tutarı bu maddeye göre sınırlandırılır; gerçek kişi bakımından bu maddedeki sınır uygulanmaz. - **Tüzel kişi yararına işlenen suç / gerçek kişinin kendi yararına işlediği suç** (6362 s. K. m.114): Suç, tüzel kişinin yararına olarak işlenmiştir ve bu madde kapsamındadır. Suç, failin kendi çıkarına işlenmiş olup tüzel kişiyle bir bağ taşımamaktadır. Yalnız birinci durumda tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmedilebilir; ikinci durumda bu madde uygulanmaz. - **Gerçek kişi / tüzel kişi ayrımı** (GVK geç. m.47): Gelir vergisi mükellefi gerçek kişiler bakımından madde uygulanır. Kurumlar vergisi mükellefi tüzel kişiler bu maddenin kapsamında değildir. Tüzel kişilerin kurumlar vergisi yönünden bu hüküm uygulanmaz. ## İlgili konular - Ceza sorumluluğunun şahsiliği, kast ve taksir, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/ceza-sorumlulugunun-sahsiligi-kast-ve-taksir-ceza-sorumlulugunu-kaldiran-veya - Tüzel kişiler: genel hükümler (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tuzel-kisiler-genel-hukumler ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/920 E., 2023/806 K., 13.09.2023 — ilgili: TMK m.49 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1260 E., 2023/767 K., 12.07.2023 — ilgili: 4646 s. K. m.3 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1263 E., 2023/768 K., 12.07.2023 — ilgili: 4646 s. K. m.3 ## İlgili terimler [İdari para cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-para-cezasi) · [Üretim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uretim) · [Ceza sorumluluğunun şahsiliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-sorumlulugunun-sahsiligi) · [İletim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iletim) · [Kuruluş belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus-belgesi) · [Üst sınır](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-sinir) · [Güvenlik tedbiri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/guvenlik-tedbiri) · [Fiil Ehliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fiil-ehliyeti) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.