--- title: "Ücret nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucret" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ücret **Kısaca:** Ücret: 4 üncü maddenin birinci fıkrasının ( (SGGSSK m.3/2-c) ## Kanuna göre anlamı - **SGGSSK m.3/2-c** (Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu): 4 üncü maddenin birinci fıkrasının ( — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-3#f2-c-12 - **SMK m.2/1-j** (Sınai Mülkiyet Kanunu): Bu Kanun kapsamında yer alan hizmetlere ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümlerine göre Kurum tarafından belirlenen varsa vergi ve harç dâhil ücreti — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-2#f1-j ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.502 – A. Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-502#f3): Vekilin iş görmesine karşılık vekâlet verenden isteyebileceği bedeldir. Yalnızca sözleşmede kararlaştırılmış olması veya teamülün bulunması hâlinde doğar; kanun kendiliğinden ücret öngörmez. - TBK m.532 – I. Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-532#f1): Komisyoncunun işi üstlenmesinin karşılığıdır. Ücret unsuru zorunludur; ücretsiz üstlenilen alım veya satım işi komisyon sözleşmesi sayılmaz ve vekâlet hükümlerine göre değerlendirilir. - TBK m.561 – I. Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-561#f2): Saklayanın saklama karşılığında saklatandan isteyebileceği bedeldir. Sözleşmenin zorunlu unsuru değildir; kanunda belirlenen bir oran ya da tutar yoktur. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.22 – 4. Ücret ve sözleşme cezasının indirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-22#f1): Hizmet ya da iş karşılığında ödenmesi kararlaştırılan bedeldir. Maddede TBK 525. maddesinde düzenlenen aracılık ücreti (simsarlık ücreti) örnek olarak anılır. - TTK m.241 – 3. Ortakların hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-241#f1): Ortağın şirket işlerinde çalışması karşılığında şirketten isteyebileceği bedeldir. Maddede yer alan ücret, sözleşmesel olarak kararlaştırılmış ve ödenmemiş ücreti ifade eder. - TTK m.394 – V- Yönetim kurulu üyelerinin mali hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-394#f1): Toplantı sayısıyla bağlantılı olmayan hizmet karşılığında belirli dönemler halinde veya aylık olarak ödenen mali haktır. Miktarı genel kurulca, şirketin faaliyet alanı, mali durumu ve üyenin konumu gibi ölçütlere göre saptanır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.55 – VII. Ücrette adalet sağlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-55#f1): Çalışanın yaptığı iş karşılığında aldığı edim olarak anayasal düzeyde emeğin karşılığı sayılır. Maddenin ifadesi, ücretin bir bağış ya da lütuf değil, çalışmanın bedeli olduğunu vurgular. ### İş Kanunu - İş K. m.32 – Ücret ve ücretin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-32#f1): Bir kimseye iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Ödemenin para ile yapılması şarttır; ayni ödemeler bu tanıma girmez. ### İş Mahkemeleri Kanunu - İş Mah. K. m.32 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-32): Bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Parayla ödenmeyen karşılıklar bu tanımın dışında kalır. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-3#f2-c-12): m.4 birinci fıkra (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak parayla ödenen, süreklilik niteliği taşıyan brüt tutardır. Tanım, sürekli niteliği olmayan ödemeleri kapsam dışında bırakır. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.61 – Ücretin tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-61#f1): İşverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan, para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Tanımın ölçütü işyerine bağlılık ve hizmet karşılığıdır. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.40 – IV - Hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-40#f3): Ücretin miktarı madde metninde sayısal olarak belirtilmemiş; uygunluk ölçütü ile takdir edilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Ücret / ortaklık payı** (GVK m.61): Ücret, işyerine bağlı hizmet karşılığı ödemedir ve kazancın yüzdesi üzerinden yapılsa dahi ücret sayılır. Ortaklık payı, taraflar arasında ortaklık münasebeti bulunan kişilere yapılan paydır ve ücret değildir. Kazanç yüzdesi biçiminde yapılan ödeme, ortaklık ilişkisi bulunmadığı sürece ücret olarak vergilendirilir. - **İlk fıkra ücreti / üçüncü fıkra sayılan ücret** (GVK m.61): İlk fıkradaki ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı hizmet karşılığı ödemedir. Üçüncü fıkradaki ödemeler, işyerine bağlılık aranmaksızın belirli sıfatlar dolayısıyla yapılan ödemelerdir. Kanun, üçüncü fıkrada sayılan ödemeleri, tanım kapsamında olmasa dahi ücret sayar. - **Ücret / asgari ücret** (Anayasa m.55): Ücret, çalışanın yaptığı işe göre belirlenen karşılıktır ve işin niteliğine bağlıdır. Asgari ücret, ücretin altına inilemeyecek alt sınırdır ve devletin tespit ettiği bir tutardır. Asgari ücretin altında ücret kararlaştırılması, asgari ücret tespitinin koruyucu işlevine aykırı olur; sözleşmeyle ücret bu sınırın altına indirilemez. - **Adaletli ücret ilkesi / asgari ücret tespiti** (Anayasa m.55): Adaletli ücret ilkesi, her çalışanın yaptığı işe uygun ücret almasını hedefleyen genel bir devlet ödevidir. Asgari ücret tespiti, geçim şartları ve ekonomik durum gözetilerek yapılan somut bir düzenleyici işlemdir. Adaletli ücret ilkesi doğrudan bir miktar doğurmaz; alt sınırın belirlenmesi ayrıca asgari ücret mevzuatı ile yapılır. - **Genel ücret yasağı / Türk Hava Kurumu istisnası** (2860 s. K. m.13): İzin verilen kamu görevlilerine, ad ne olursa olsun, ücret verilemez. Türk Hava Kurumunun kurban derisi, bağırsak toplama, fitre ve zekat zarfı dağıtma işlerinde görevlendirdiği kamu personeline Kurumca ücret verilebilir. Kurum dışındaki herhangi bir kurum veya dernek, izin verilen kamu görevlisine ücret ödeyemez; Türk Hava Kurumu ise yalnız sayılan işler için ödeme yapabilir. - **Asgari ücret / serbest ücret** (3568 s. K. m.46): Tarifedeki asgari miktar, meslek mensubu ile müşteri arasında kararlaştırılacak ücretin alt sınırını oluşturur. Asgari miktarın üzerinde kalan kısım tarafların serbest pazarlığına bırakılmıştır. Asgari miktarın altında yapılan ücret anlaşması ve buna dayalı iş kabulü yasaktır. Yasağa aykırı davranış disiplin cezasını gerektirir. ## İlgili konular - Çalışma ile ilgili hükümler, toplu iş sözleşmesi, grev hakkı ve lokavt (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/calisma-ile-ilgili-hukumler-toplu-is-sozlesmesi-grev-hakki-ve-lokavt - Genel saklama sözleşmesi ve saklayanın borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/genel-saklama-sozlesmesi-ve-saklayanin-borclari - Komisyon sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/komisyon-sozlesmesi - Vekâlet sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/vekalet-sozlesmesi - Ücret ve ücretin ödenmesi, ücretin gününde ödenmemesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/ucret-ve-ucretin-odenmesi-ucretin-gununde-odenmemesi - Amaç, kapsam ve tanımlar, sigortalılara ilişkin hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/amac-kapsam-ve-tanimlar-sigortalilara-iliskin-hukumler ## Örnek kararlar - 2024/125 E., 2025/178 K., 10.09.2025 — ilgili: 6698 s. K. m.13 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/12 E., 2026/19 K., 21.01.2026 — ilgili: SGGSSK m.3 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/403 E., 2025/732 K., 19.11.2025 — ilgili: SGGSSK m.3 ## İlgili terimler [İstihkak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkak) · [Biyolojik materyal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/biyolojik-materyal) · [Sınai mülkiyet hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinai-mulkiyet-hakki) · [Veri sorumlusuna başvuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/veri-sorumlusuna-basvuru) · [Vekalet Sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-sozlesmesi) · [Amblem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amblem) · [Bitki çeşidi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bitki-cesidi) · [İşlemiş faiz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islemis-faiz) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.