--- title: "Ücretsiz izin nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucretsiz-izin" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Ücretsiz izin **Kısaca:** Ücretsiz izin, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - İş K. geç. m.10: İşverenin, işçiyi tamamen veya kısmen çalıştırmayarak ücretsiz izne ayırmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/gecici-madde-10) - DMK m.72 · yer değiştirme suretiyle atanma: Eşin atanacağı teşkilatın atandığı yerde bulunmaması ya da teşkilat bulunmakla birlikte niteliğine uygun münhal görev bulunmaması hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eşinin görev süresiyle sınırlı olarak verilen izindir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-72) - 3308 s. K. m.26 · izin: Mazereti kabul edilen öğrenciye, ücret ödenmeksizin verilen izindir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3308-sayili-mesleki-egitim-kanunu/madde-26) ## Kanunda nerede geçiyor ### İş Kanunu - İş K. m.74 – Analık halinde çalışma ve süt izni (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-74#f1): Kadın işçinin isteği üzerine, yirmi dört haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelikte yirmi altı haftalık sürenin bitiminden sonra verilen en fazla altı aylık ücretsiz izindir. Yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz. - İş K. geç. m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/gecici-madde-10): İşverenin, işçiyi tamamen veya kısmen çalıştırmayarak ücretsiz izne ayırmasıdır. Bu izin, geçici maddede belirtilen süre ile sınırlıdır ve işçiye haklı fesih hakkı vermez. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.72 – Yer değiştirme suretiyle atanma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-72#f6): Eşin atanacağı teşkilatın atandığı yerde bulunmaması ya da teşkilat bulunmakla birlikte niteliğine uygun münhal görev bulunmaması hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eşinin görev süresiyle sınırlı olarak verilen izindir. İzin verilebilmesi için bu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir. ### Mesleki Eğitim Kanunu - Mesleki Eğitim Kanunu m.26 – İzin (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3308-sayili-mesleki-egitim-kanunu/madde-26#f1): Mazereti kabul edilen öğrenciye, ücret ödenmeksizin verilen izindir. Süresi en fazla bir aydır ve okul müdürlüğünün görüşü alınarak verilir. ### Yeni Koronavirüs (Covıd-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Yeni Koronavirüs (Covıd-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.9 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7244-sayili-yeni-koronavirus-covid-19-salgininin-ekonomik-ve-sosyal-hayata-etkilerinin/madde-9): İşverenin işçiyi tamamen veya kısmen çalıştırmayıp ücret ödemeksizin izne ayırmasıdır. Yasaklı dönemde üç aylık süreyi geçemez ve işçiye haklı fesih hakkı vermez. ## Karıştırılan kavramlar - **Eş durumu izni (ücretsiz izin) / yer değiştirme atamasının kendisi** (DMK m.72): Ücretsiz izin, eşin görevlendirme süresiyle sınırlı olarak verilen bir izin niteliğindedir. Yer değiştirme atamasında memur yeni bir yerde göreve atanır ve yeni görev yerinde çalışmaya başlar. İzin süresinde kadro saklı tutulur, kademe ilerlemesi ve emeklilik hakları devam eder; yer değiştirme atamasında ise yeni kadroya geçiş söz konusudur. - **Ücretli izin / Ücretsiz izin** (3308 s. K. m.26): Ücretli izinde her yıl tatil aylarında bir ay süre öngörülür ve bu süre için öğrenciye ücret ödenir. Ücretsiz izinde mazeret kabul edilmiş olmalı, okul müdürlüğünün görüşü alınmalı ve süre bir ayı geçmemelidir; ücret ödenmez. Ücretli izin hakkı mazerete bağlı değildir; ücretsiz izin ise mazeret, okul görüşü ve süre sınırına bağlıdır. İki izin birbirinin yerine geçmez. - **Fesih yasağı / Ücretsiz izin** (İş K. geç. m.10): İşveren fesih yapamaz; yasağın kapsamındaki işçi çalıştırılamayacak durumdaysa işçi üç aya kadar ücretsiz izne ayrılabilir. Ücretsiz izin tek taraflı fesih değildir ve sözleşmeyi sona erdirmez. Ücretsiz izin uygulaması, fesih yasağının ihlali sayılmaz; ancak izne ayrılma işçiye haklı fesih hakkı vermez. - **Yasaklı dönemde fesih / ücretsiz izin** (7244 s. K. m.9): İşverenin işçiyi ücretsiz izne ayırması, işçinin kendi rızasıyla veya işverence tek taraflı olarak yapılabilen bir yönetim tasarrufudur. İşverenin sözleşmeyi feshetmesi ise madde ile yasaklanmış olup, yalnız istisnai hallerde mümkündür. Ücretsiz izin üç aylık süreyle sınırlı olarak mümkündür ve işçiye haklı fesih hakkı vermez; yasağa aykırı fesih ise idari para cezasına yol açar. - **Aylık ücret ödenen izin / ücretsiz izin** (3160 s. K. m.14): Uçuş görevi sırasındaki kaza veya sağlık sebebiyle hastalık izni alan personele, izin süresince bir yıl boyunca sözleşmedeki aylık ücret ödenir. Bu nedenlerin dışındaki izinlerde madde bir ücret ödenmesini öngörmez. Yalnız belirtilen sebeple izin alınmışsa bir yıllık ücret ve uçuş mecburiyetinin aranmaması hükmü uygulanır. - **Gebe kadın / ücretsiz izin** (İş K. m.104): m.74'e aykırı olarak gebe veya doğum yapmış kadınları doğum öncesi ve sonrası sürelerde çalıştırmak. Ücretsiz izin vermemek. Her ikisi de birinci fıkrada yer alır; ancak ikinci fıkrada m.64 hükmüne aykırılık ayrıca her işçi için cezalandırılır. ## İlgili konular - İşin düzenlenmesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/isin-duzenlenmesi ## Örnek kararlar - 9. Hukuk Dairesi, 2022/18823 E., 2023/1970 K., 13.02.2023 — ilgili: 7244 s. K. m.9 ## İlgili terimler [Hafif iş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hafif-is) · [Üç aylık süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uc-aylik-sure) · [Çırak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cirak) · [Aday çırak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aday-cirak) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.