--- title: "Üst sınır nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-sinir" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Üst sınır **Kısaca:** Üst sınır, 8 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.904 · sorumluluğun sınırı: İrat senedindeki alacak miktarının, ilgili taşınmaz değerinin beşte üçünü geçemeyeceği sınırdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-904) - TBK m.515 · kredi mektubu: Gönderenin mektupla gönderilene verdiği yetkinin toplam miktar bakımından sınırıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-515) - CMK m.251 · basit yargılama usulü: Suçun kanundaki hapis cezasının en yüksek süresidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-251) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.75 – Şüpheli veya sanığın beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-75#f5): Suçun kanunda öngörülen en yüksek hapis cezasıdır. İç beden muayenesi ve kan veya biyolojik örnek alımı için bu sınırın iki yıldan az olmaması gerekir. - CMK m.251 – Basit yargılama usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-251#f1): Suçun kanundaki hapis cezasının en yüksek süresidir. Kapsama girme ölçütü, somut ceza yerine bu soyut üst sınıra bakılarak belirlenir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.904 – II. Sorumluluğun sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-904): İrat senedindeki alacak miktarının, ilgili taşınmaz değerinin beşte üçünü geçemeyeceği sınırdır. Sınır, taşınmaz değerinin üç/beş oranı olarak uygulanır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.515 – A. Kredi mektubu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-515#f1): Gönderenin mektupla gönderilene verdiği yetkinin toplam miktar bakımından sınırıdır. Üst sınır belirlenmemişse, yararlanan kişinin istemi ilişkiye uygunluk ölçütüne tabidir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1516 – V - Bekleme süresi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1516#f1): Bekleme süresinin sözleşmede kararlaştırılabileceği en uzun süredir. Bu sınır sözleşme serbestisiyle değil, madde uyarınca yetkili merci tarafından belirlenir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.325/A – Girişim sermayesi fonu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-325a): Fonun, kurum kazancının veya beyan edilen gelirin yüzde onunu ve öz sermayenin yüzde yirmisini aşamayacağı ölçüttür. Fon, bu iki ölçütten hangisinin aşılmasına izin vermiyorsa o ölçüte göre sınırlıdır. ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu ek m.2 – Türkiye Adalet Akademisinde ders ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/ek-madde-2): Birinci fıkradaki ders ücretinin yirmi, ikinci fıkradaki ders ücretinin otuz ders saati karşılığı miktarını geçemeyeceğini gösteren tavandır. Ölçü, ders saatine karşılık gelen tutardır. ### Telgraf ve Telefon Kanunu,ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, Telsiz Kanunu ve Posta,telgraf ve Telefon İdaresinin Biriktirme ve Yardım Sandığı Hakkında Kanun ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Değişiklik Yapılmasınadair Kanun - Telgraf ve Telefon Kanunu,ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, Telsiz Kanunu ve Posta,telgraf ve Telefon İdaresinin Biriktirme ve Yardım Sandığı Hakkında Kanun ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Değişiklik Yapılmasınadair Kanun m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4502-sayili-telgraf-ve-telefon-kanunu-ulastirma-bakanliginin-teskilat-ve-gorevleri-hakkinda/madde-12): Bir hizmetin ücretinin, haklı gerekçelerin varlığı hâlinde aşamayacağı tavan tutar. Bu sınır, zorunlu maliyetler ve makul ölçüde kârın yansıtılmasıyla belirlenebilir. ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ek m.10 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/ek-madde-10#f1-1): İdarenin bir fiil için verebileceği en yüksek para cezası tutarıdır. Bu sınırın altında kalan miktar idarenin takdirine bırakılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Üst sınır konulabilen hizmet / konulamayan hizmet** (4502 s. K. m.12): Ücret yoluyla karşılanmasından kaçınılan ve haklı gerekçesi bulunan hizmet, üst sınırla fiyatlandırılabilir. Ücret yoluyla karşılanmasından kaçınılmayan hizmette bu fıkra uyarınca üst sınır konulması öngörülmemiştir. Yalnızca fıkranın koşullarını taşıyan hizmetlerde üst sınır uygulanır; diğerlerinde genel ücret rejimi geçerlidir. - **Üst sınır / sözleşmedeki miktar** (TMK m.904): Madde, irat senedindeki alacak miktarının üst sınırını koyar. Taraflar daha düşük bir miktar da kararlaştırabilir. Kararlaştırılan miktar, hesaplanan sınırı aşamaz; sınırın altında kalan miktar geçerlidir. - **Genel süre / durma sonrası üst sınır** (VUK m.114): Durma sebebi ortadan kalkınca süre kaldığı yerden devam eder. Durmanın toplam süresi bir yılı geçemez. Komisyon süreci uzasa bile zamanaşımı en fazla bir yıl kadar uzar. - **Kesin tutar / üst sınır (azami had)** (VUK geç. m.11): Kesin tutarın yazılması her zaman geçerli bir yöntemdir. Azami had yazılması da zorunluluğu karşılar, kesin tutar şart değildir. Taahhütnamede üst sınır yazılması, kesin tutar yazılmadığı gerekçesiyle ceza doğurmaz. - **Üst sınır yazımı / Kesin tutar yazımı** (488 s. K. m.11): Azami had yazılması yeterlidir; kesin tutarın yazılması zorunlu değildir. Kesin kredi tutarının yazılması maddenin aradığı zorunluluğu karşılamak için gerekli değildir. Taraflar kredi limitini belirterek yükümlülüğü yerine getirebilir. - **Üst sınır içindeki / üst sınırı aşan istihdam** (2547 s. K. m.34): Sayı yüzde iki sınırının altında kalan kurumda sözleşmeli yabancı istihdamı, Yükseköğretim Kurulunun ön izni ve çalışma izni ile yapılabilir. Sayı yüzde ikiyi aşan kurumda yeni sözleşme yapılması, bu maddeye ve 2914 sayılı Kanunun 16. maddesine aykırılık oluşturur. Üst sınırı aşan istihdam, bu fıkranın açık hükmüne aykırıdır ve hukuka uygun bir atama sayılamaz. ## İlgili konular - Kredi mektubu ve kredi emri, simsarlık sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kredi-mektubu-ve-kredi-emri-simsarlik-sozlesmesi - Gaiplerin ve kaçakların yargılanması, tüzel kişilerin soruşturmada ve kovuşturmada temsili, bazı suçlara ilişkin muhakeme usulü (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gaibin-tanimi-ve-yapilabilecek-islemler-gaibe-ihtar - Gözlem altına alınma (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gozlem-altina-alinma - İpotekli borç senedi ve irat senedi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/ipotekli-borc-senedi-ve-irat-senedi - Alacaklarda ve sermayede amortisman, özel haller (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/alacaklarda-ve-sermayede-amortisman-ozel-haller ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2013/661 E., 2014/440 K., 02.04.2014 — ilgili: 4502 s. K. m.12 - Hukuk Genel Kurulu, 2010/444 E., 2010/459 K., 06.10.2010 — ilgili: 4502 s. K. m.12 - Hukuk Genel Kurulu, 2009/122 E., 2009/189 K., 13.05.2009 — ilgili: 4502 s. K. m.12 ## İlgili terimler [Ders Ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ders-ucreti) · [Girişim sermayesi fonu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/girisim-sermayesi-fonu) · [Hazine Müsteşarlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hazine-mustesarligi) · [Duruşma günü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma-gunu) · [Gelir değeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gelir-degeri) · [Öz sermaye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oz-sermaye) · [Tüzel Kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzel-kisi) · [Amaç dışı kullanım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amac-disi-kullanim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.