---
title: "Üstün hak nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ustun-hak"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Üstün hak

**Kısaca:** Davalının elindeki tereke malı üzerinde davacıya göre daha güçlü bulunan mirasçılık hakkıdır. Davacının bu hakkı ispat etmesi davanın temelini oluşturur. (TMK m.637)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.637 – A. Koşulları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-637): Davalının elindeki tereke malı üzerinde davacıya göre daha güçlü bulunan mirasçılık hakkıdır. Davacının bu hakkı ispat etmesi davanın temelini oluşturur.
- TMK m.982 – 2. Zilyetliğin gasbında dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-982): Davalının, şeyi davacıdan geri almasını gerektirecek hukuki dayanaktır. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca bu hakkın derhal ispat edilmesi, geri verme yükümlülüğünden kaçınmanın koşuludur.

### Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.214 – II. Zapttan sorumluluk — 1. Konusu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-214): Üçüncü kişinin satılan üzerinde ileri sürdüğü, alıcının hakkına üstün gelen ve zaptı sağlayabilecek nitelikteki özel hukuk hakkıdır. Mülkiyet, sınırlı aynî hak ya da şerh edilmiş kişisel hak bu kapsamda değerlendirilir; hakkın satış anında var olması gerekir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Üstün hak iddiası / üstün hakkın derhal ispatı** (TMK m.982): Davalının yalnızca üstün hakka sahip olduğunu öne sürmesi, zilyetliğin korunmasından kaçınmak için yeterli değildir. Davalının üstün hakkını hemen ispat etmesi hâlinde geri verme yükümlülüğü ortadan kalkar. Üstün hak iddiası ile derhal ispat arasındaki fark, geri verme yükümlülüğünün doğup doğmayacağını belirler.
- **Üstün hak iddiası / zilyetlik talebi** (3091 s. K. m.7): Taşınmaz üzerinde üstün hak iddia eden kişi, idari kararla giderilen zilyetlik ihlalinde haklarını ancak yargı yoluyla ileri sürebilir. Zilyetlik talebi ise 3091 sayılı Kanun'daki idari usulle görülür ve karar idari makamca verilir. Üstün hak iddiası varsa karar bu konuda yargı yolu gösterir; idari makam mülkiyet gibi üstün hakkın varlığını kendisi karara bağlamaz.
- **Gaibin mirası / gaibe veya üstün hak sahibine geri verme** (TMK m.588): İlan süresinde hak sahibi çıkmazsa mirasın Devlete geçmesi söz konusudur. Sonradan gaibin veya üstün hak sahibinin ortaya çıkması hâlinde Devlet geri verme yükümlülüğü altına girer. Devlet mirası kazanır ama sonradan çıkan hak sahibine karşı aynen teslim alan gibi geri vermekle yükümlü kalır.
- **Sözleşme öncesi üstün hak / sözleşme sonrası üstün hak** (TBK m.309): Üstün hak kira sözleşmesinin kurulmasından önce mevcut ise, kiraya veren zapttan sorumludur ve m.309 uygulanır. Üstün hak sözleşmeden sonra doğmuşsa, m.309 değil, üçüncü kişinin sonradan elde ettiği hakka dayanan genel ifa etmeme hükümleri uygulanır. Sorumluluğun dayanağı değişir; zapt sorumluluğu yerine genel borç hükümlerine göre sorumluluk doğar.
- **Sözleşmenin kurulmasından sonraki devir / kurulmadan önceki üstün hak** (TBK m.310): Kira sözleşmesinin kurulmasından sonra kiralananın üçüncü kişiye geçmesi; yeni malik kiralananı sonradan edinir. Kira sözleşmesinin kurulmasından önce var olan bir üstün hak nedeniyle kiracının zapta uğraması. Sonradan devirde m.310/I uygulanır ve yeni malik kendiliğinden sözleşmenin tarafı olur; önceki üstün hakta m.309 uygulanır.
- **Paya tanınan imtiyaz / kişiye tanınan üstün hak** (TTK m.478): Paya bağlı olan ve pay sahipliği haklarından doğan üstünlük imtiyaz sayılır. Genel kurul başkanlığı gibi doğrudan paya bağlı olmayan, kişiye tanınan üstün haklar imtiyaz değildir. Kişiye tanınan hak için maddedeki esas sözleşme ve özel kurul rejimi uygulanmaz; bu hak imtiyaz gibi korunmaz.

## İlgili konular

- Zapttan sorumluluk (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/zapttan-sorumluluk
- Resmî tasfiye ve miras sebebiyle istihkak davası (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/resmi-tasfiye-ve-miras-sebebiyle-istihkak-davasi
- Zilyetlik kavramı ve türleri, türleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-kavrami-ve-turleri-turleri

## İlgili terimler

[Dolaylı zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dolayli-zilyet) · [Gizleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gizleme) · [Külli halef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kulli-halef) · [Gasp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gasp) · [Miras Sebebiyle İstihkak Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/miras-sebebiyle-istihkak-davasi) · [Zilyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zilyet) · [Tereke](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tereke)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.