---
title: "Usulsüzlük nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/usulsuzluk"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Usulsüzlük

**Kısaca:** Vergi ziyaına yol açmayan, ancak vergi kanunlarındaki defter, belge ve bildirim yükümlülüklerine aykırılık oluşturan fiildir. (VUK m.336)

## Kanunda nerede geçiyor

### Vergi Usul Kanunu
- VUK m.336 – b) Muhtelif cezayı istilzam etmesi:112 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-336#f1): Vergi ziyaına yol açmayan, ancak vergi kanunlarındaki defter, belge ve bildirim yükümlülüklerine aykırılık oluşturan fiildir. Madde, bu fiilin cezasının vergi ziyaı cezasıyla birlikte hangi esasa göre kesileceğini belirler.
- VUK m.351 – Usulsüzlüğün tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-351#f1): Vergi kanunlarının şekle ve usule ilişkin hükümlerine riayet edilmemesi halidir. Maddede tanımlanan fiil, vergi alacağının doğmasına ilişkin olmayan, yükümlülüğün yerine getirilme biçimine ve usulüne aykırılığı kapsar.
- VUK m.352 – Usulsüzlük dereceleri ve cezaları: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-352#f1): Vergi Usul Kanunu'nun ödev ve yükümlülüklerine aykırı davranışlardır. Vergi kaybına yol açmış olması gerekmez; yükümlülüğün yerine getirilmemesi ya da biçimsel kurala aykırılık yeterlidir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Usulsüzlük cezası önceden kesilmiş / hiç kesilmemiş** (VUK m.336): Usulsüzlük cezası kesilmiş bir fiilin sonradan vergi ziyaına da yol açtığı anlaşılırsa, ikinci fıkra uygulanır. Ceza hiç kesilmemiş ise birinci fıkra doğrudan uygulanır ve yalnızca en ağır ceza kesilir. Önceki usulsüzlük cezası, vergi ziyaı cezasıyla mukayese edilerek eksik kalan kısım tamamlanır.
- **Vergi ziyaı cezası / usulsüzlük cezası (miktar yönünden)** (VUK m.336): Vergi ziyaı cezası, eksik ödenen verginin oranı üzerinden hesaplanan tutardır. Usulsüzlük cezası, ihlal edilen yükümlülüğe bağlanan sabit veya ayrı oranlı tutardır. Hangi cezanın kesileceği, iki tutarın miktar olarak karşılaştırılmasıyla belirlenir.
- **Re'sen takdir gerektiren / gerektirmeyen usulsüzlük** (VUK m.352): Usulsüzlük fiili, matrahın vergi idaresince kendiliğinden takdirini gerektirir. Usulsüzlük fiili re'sen takdir gerektirmez. Re'sen takdir gerektiren hallerde bağlı cetvelde yazılı ceza iki katı olarak kesilir; diğerinde tek kat uygulanır.
- **Vergi ziyaı cezası / Usulsüzlük cezası** (VUK m.331): Vergi ziyaı cezası, verginin eksik kalmasına yol açan aykırılıklara bağlanır. Usulsüzlük cezası, vergi kanunlarının biçim ve bildirim yükümlülüklerine aykırılığa bağlanır. İki ceza türü farklı hükümlere tabidir ve ayrı ayrı uygulanır. Madde bu iki türü birlikte cezalandırma kapsamına alır.
- **Aynı nevi usulsüzlük / farklı nevi usulsüzlük** (VUK m.337): 352. maddede aynı derece ve fıkra kapsamında yer alan usulsüzlükler aynı nevidendir. Farklı derece ya da fıkrada yer alan usulsüzlükler farklı nevidendir. Aynı nevi ise aynı takvim yılında ikinci ve sonraki fiillerde birincinin dörtte biri ceza kesilir; farklı nevi ise her biri için tam ceza kesilir.
- **Vergi ziyaı olan / olmayan usulsüzlük** (VUK m.353): Usulsüzlük sonucunda vergi ziyaı da doğmuşsa. Usulsüzlük vergi ziyaına yol açmamışsa. Ziyaın gerektirdiği vergi cezaları ayrıca kesilir ve bunlar hakkında 336. madde uygulanmaz. Usulsüzlük cezası her hâlde kesilir.

## İlgili konular

- Vergi cezaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezalari
- Genel esaslar (VUK) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-vuk

## Örnek kararlar

- 2009/5 E., 2011/31 K., 03.02.2011 — ilgili: VUK m.351
- 3. Daire, 2023/11178 E., 2025/698 K., 18.02.2025 — ilgili: VUK m.352
- 9. Daire, 2023/8990 E., 2024/7694 K., 18.12.2024 — ilgili: VUK m.336

## İlgili terimler

[Re'sen takdir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-takdir) · [Vergi ziyaı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-ziyai)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.