--- title: "Uyarlama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyarlama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Uyarlama **Kısaca:** Uyarlama, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.138 · aşırı ifa güçlüğü: Hâkimin, değişen koşullar karşısında sözleşmenin içeriğini taraflar arasındaki dengeyi gözeterek yeniden düzenlemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-138) - TTK m.1301 · sözleşmenin uyarlanması veya iptali: Mahkemenin sözleşmeyi, değişen veya düzeltilmesi gereken koşullara göre yeniden düzenlemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1301) - 573 s. K. m.4 · özel eğitimin temel ilkeleri: Amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde bireyin performansı dikkate alınarak yapılan değişikliklerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1301 – 2. Sözleşmenin uyarlanması veya iptali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1301): Mahkemenin sözleşmeyi, değişen veya düzeltilmesi gereken koşullara göre yeniden düzenlemesidir. Burada kurtarma ücreti ya da şartlar, mahkemece dengeli hâle getirilir. - TTK m.1302 – 3. Emredici hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1302): Kurtarma sözleşmesinin, taraflar arasındaki dengeyi bozacak ölçüde ağır ya da haksız hâle gelmesi durumunda bedelinin veya koşullarının değiştirilmesidir. İkinci fıkra uyarlamanın sözleşmeyle ortadan kaldırılamayacağını belirtir. - TTK m.1305 – b) Ücretin belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1305): Kararlaştırılan kurtarma ücretinin m.1301 uyarınca mahkemece mevcut şartlara göre değiştirilmesidir. Uyarlama istenmişse bu maddedeki kıstaslar uygulanır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.138 – III. Aşırı ifa güçlüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-138): Hâkimin, değişen koşullar karşısında sözleşmenin içeriğini taraflar arasındaki dengeyi gözeterek yeniden düzenlemesidir. Madde, uyarlamayı dönme hakkından önce gelen birincil talep olarak öngörür. - TBK m.480 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-480): Sözleşmenin, sonradan ortaya çıkan öngörülemeyen durumlara göre hâkim eliyle yeni koşullara göre yeniden düzenlenmesidir. Birincil hak niteliğindedir ve yüklenici önce bu yolu istemelidir. ### Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 – Özel eğitimin temel ilkeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/573-sayili-ozel-egitim-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-4#f1-d): Amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde bireyin performansı dikkate alınarak yapılan değişikliklerdir. Uyarlama, bireyin diğer bireylerle birlikte eğitilmesini mümkün kılmaya yöneliktir. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.28 – IX – Oy hakkı ve oyda imtiyazlı paylar ile nama yazılı payların devredilmelerinin sınırlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-28#f7): Esas sözleşme hükmünün yeni kanun hükmüne uygun hâle getirilmesi için yapılan esas sözleşme değişikliğidir. Madde metninde belirtilen süre içinde yapılmalıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Uyarlama / Dönme** (TBK m.138): Uyarlama, hâkimin sözleşmeyi değişen koşullara göre yeniden düzenlemesidir ve borçlunun birincil talebidir. Dönme, uyarlamanın mümkün olmadığı durumda borçluya tanınan ikincil haktır. Borçlu önce uyarlama ister; uyarlama mümkün değilse sözleşmeden dönebilir. Metindeki ifade, dönme hakkını seçimlik bırakmaz. - **Uyarlama / İptal** (TTK m.1301): Uyarlamada sözleşme yürürlükte kalır ve şartları mevcut duruma göre değiştirilir. İptalde sözleşme geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Mahkeme, sözleşmenin amacına ve ilgililerin durumuna göre hangisinin uygun olduğuna karar verir; yalnız bir seçenek zorunlu değildir. - **Uyarlama amaçlı ilk değişiklik / sonraki değişiklikler** (KMK geç. m.2): Kanun'un yürürlüğünden önce kurulmuş toplu yapıda yapılan ve yönetim planını yeni kanuna uyarlayan ilk değişiklik. Aynı yapıda yapılan ve uyarlama amacı taşımayan sonraki değişiklikler. Yalnız ilk uyarlama değişikliği için salt çoğunluk yeterlidir; sonraki değişiklikler m.70/f.1'deki beşte dört nisabına tabidir. - **Oniki aylık uyarlama süresi içinde yapılan genel kurul / süre sonrası genel kurul** (6103 s. K. m.26): On iki ay içinde yapılan genel kurullarda 6762 sayılı Kanun'un toplantı ve karar nisabı hükümleri uygulanır. On iki ay geçtikten sonra yapılan genel kurullarda yeni TTK'nın genel kurul nisabına ilişkin hükümleri uygulanır. Geçiş süresinin bitiş tarihi, eski nisabın hangi genel kurullarda kullanılabileceğini belirler. ## İlgili konular - Sona erme hâlleri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sona-erme-halleri - İşsahibinin borçları ve sözleşmenin sona ermesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/issahibinin-borclari-ve-sozlesmenin-sona-ermesi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/582 E., 2025/24 K., 12.02.2025 — ilgili: TBK m.138 - Hukuk Genel Kurulu, 2021/972 E., 2023/67 K., 15.02.2023 — ilgili: TBK m.138 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2026/463 E., 2026/812 K., 10.04.2026 — ilgili: TBK m.138 ## İlgili terimler [Kurtarma sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurtarma-sozlesmesi) · [Aşırı ifa güçlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asiri-ifa-guclugu-tbk-m-138) · [Müktesep hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muktesep-hak) · [Öngörülemeyen durum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ongorulemeyen-durum) · [Oyda imtiyaz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oyda-imtiyaz) · [Rehabilitasyon](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehabilitasyon) · [Sözleşmeden Dönme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sozlesmeden-donme) · [İptal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iptal) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.