--- title: "Uygulama alanları nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygulama-alanlari" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Uygulama alanları Diğer yazımlar: Uygulama alanı **Kısaca:** Uygulama alanları, 4 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 3083 s. K. m.13 · temliki tasarrufların durdurulması: Bakanlar Kurulu tarafından sulama alanı olarak belirlenen ve Cumhurbaşkanı kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla oluşan alan. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3083-sayili-sulama-alanlarinda-arazi-duzenlenmesine-dair-tarim-reformu-kanunu/madde-13) - 5273 s. K. m.4: Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından tevhit, ifraz ve cins değişikliği işlemlerinin resen yapılabileceği, üzerindeki bina yıkılmış arsa parsellerinden oluşan alandır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5273-sayili-arsa-ofisi-kanunu-ve-toplu-konut-kanununda-degisiklik-yapilmasi-ile-arsa-ofisi/madde-4) - 5312 s. K. m.3 · tanımlar: İç sular, karasuları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgeden oluşan deniz yetki alanları ile kanunda öngörülen acil durumlarla sınırlı olmak üzere Müsteşarlık, Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili kurumların görüşleri alınarak karara bağlanan karasularının ötesindeki açık deniz alanlarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3) ## Kanuni tanım - **5312 s. K. m.3/1-p** (Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun): Bu Kanunun uygulanması bakımından, Türkiye'nin iç suları, karasuları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesinden oluşan deniz yetki alanlarını ve bu Kanunda öngörülen acil durumlarda, bu durumlara müdahale ve zararların tazmini amaçlarıyla sınırlı kalmak kaydıyla, Müsteşarlığın, Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak vereceği karara bağlı olarak karasularının ötesindeki açık deniz alanlarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-p ## Kanunda nerede geçiyor ### Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu - Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu m.3 – Uygulama alanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3083-sayili-sulama-alanlarinda-arazi-duzenlenmesine-dair-tarim-reformu-kanunu/madde-3#f1): Kanunun hükümlerinin uygulanacağı, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen yerlerdir. Alanın sınırı kanunda değil, bu karar ile çizilir. - Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu m.4 – İlgili kuruluşun tasarrufuna geçecek arazi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3083-sayili-sulama-alanlarinda-arazi-duzenlenmesine-dair-tarim-reformu-kanunu/madde-4#f1): Sulama alanlarında arazi düzenlemesinin yapılacağı, uygulama kararıyla belirlenmiş yerleşim ve arazi bölgesidir. Maddenin hükmü yalnızca bu alan içindeki taşınmazlar bakımından işler. - Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu m.5 – Sahibine bırakılacak arazi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3083-sayili-sulama-alanlarinda-arazi-duzenlenmesine-dair-tarim-reformu-kanunu/madde-5#f1): Kanunun uygulanacağı yerler olarak ilan edilen alanlardır. Kamulaştırma yetkisi bu alanlarla sınırlıdır. - Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu m.13 – Temliki tasarrufların durdurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3083-sayili-sulama-alanlarinda-arazi-duzenlenmesine-dair-tarim-reformu-kanunu/madde-13#f1): Bakanlar Kurulu tarafından sulama alanı olarak belirlenen ve Cumhurbaşkanı kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla oluşan alan. Kısıtlamanın başlangıcı bu yayım tarihine bağlıdır. - Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu m.19 – Arazinin tarım dışı amaçlarla kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3083-sayili-sulama-alanlarinda-arazi-duzenlenmesine-dair-tarim-reformu-kanunu/madde-19#f1): 3083 sayılı Kanun kapsamında sulama ve arazi düzenlemesinin yapıldığı, ilgili idarece belirlenmiş coğrafi alandır. Yasak yalnız bu alan içindeki tarım arazileri bakımından geçerlidir. ### Arsa Ofisi Kanunu ve Toplu Konut Kanununda Değişiklik Yapılması ile Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünün Kaldırılması Hakkında Kanun - Arsa Ofisi Kanunu ve Toplu Konut Kanununda Değişiklik Yapılması ile Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünün Kaldırılması Hakkında Kanun m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5273-sayili-arsa-ofisi-kanunu-ve-toplu-konut-kanununda-degisiklik-yapilmasi-ile-arsa-ofisi/madde-4): Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından tevhit, ifraz ve cins değişikliği işlemlerinin resen yapılabileceği, üzerindeki bina yıkılmış arsa parsellerinden oluşan alandır. Alanın sınırı bu maddede ayrıca tanımlanmamıştır. - Arsa Ofisi Kanunu ve Toplu Konut Kanununda Değişiklik Yapılması ile Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünün Kaldırılması Hakkında Kanun m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5273-sayili-arsa-ofisi-kanunu-ve-toplu-konut-kanununda-degisiklik-yapilmasi-ile-arsa-ofisi/madde-6): Maddede belirlenen usulle Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından cins değişikliği, tevhit ve ifraz işlemlerinin yapılacağı taşınmaz bütünüdür. Bu alanın belirlenmesi, maddedeki işlemlerin yapılabilmesinin ön koşuludur. ### Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun - Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5312-sayili-deniz-cevresinin-petrol-ve-diger-zararli-maddelerle-kirlenmesinde-acil-durumlarda/madde-3#f1-p): İç sular, karasuları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgeden oluşan deniz yetki alanları ile kanunda öngörülen acil durumlarla sınırlı olmak üzere Müsteşarlık, Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili kurumların görüşleri alınarak karara bağlanan karasularının ötesindeki açık deniz alanlarıdır. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.6 – Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Türk kuralının hangi olay ve ilişkilere, hangi koşullarda uygulanacağını gösteren kapsamıdır. Düzenleme amacıyla birlikte değerlendirilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Uygulama alanı içindeki / dışındaki taşınmazlar** (3083 s. K. m.3): Cumhurbaşkanı kararında yer alan ve uygulama alanı olarak belirlenen taşınmazlar kanunun hükümlerine tabidir. Karar kapsamı dışında kalan taşınmazlar hakkında kanun hükümleri uygulanmaz. Kanunun arazi düzenlenmesine ilişkin işlemleri yalnız karar kapsamındaki alanlarda yapılabilir. - **Uygulama alanı içi / uygulama alanı dışı tarım arazisi** (3083 s. K. m.19): Uygulama alanı içinde kalan tarım arazisi, bu maddedeki yasak ve zorunlu sebep ölçütüne tabidir. Uygulama alanı dışındaki tarım arazisi bu maddenin kapsamına girmez. Uygulama alanı dışındaki arazi için tarım dışı kullanım, doğrudan 5403 sayılı Kanun hükümlerine göre değerlendirilir. - **Uygulama alanı içi işlem / eski hukuk hakkının tapu idaresince çevrilmesi** (5273 s. K. m.4): Bu maddedeki uygulama alanında tevhit, ifraz ve cins değişikliği Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından resen yapılır. Eski hukuktan gelen hak için üç yıl içinde çevrilmeyen taşınmaz, tapu idaresince çevrilir; bu madde metninde kapsam farkı bulunur. Kentsel dönüşüm uygulama alanındaki işlemler bu maddenin özel usulüne tabidir; genel tapu çevirme yolu bu maddeyle değil ilgili KMK hükümleriyle yürür. - **Zararsız geçiş / Uygulama alanı** (5312 s. K. m.3): Zararsız geçiş, Türk iç sularına girmeksizin veya bir limana uğramaksızın karasularını katetme amacıyla seyretmedir. Uygulama alanı, kanunun uygulandığı deniz yetki alanlarıdır; geçiş durumunda bile karasularında bulunma kanunun kapsamına girer. Zararsız geçiş tanımı, geçen gemilerin kanunun uygulamasına ilişkin ayrı bir değerlendirme yapılmasını gerektirir; tanım tek başına sorumluluk doğurmaz. - **Uygulama alanları: deniz yetki alanları / karasularının ötesindeki açık deniz** (5312 s. K. m.3): Deniz yetki alanları, iç sular, karasuları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgedir ve kanun bunları doğrudan kapsar. Karasularının ötesindeki açık deniz alanları, yalnızca kanunda öngörülen acil durumlar ve müdahale ile zararların tazmini amaçlarıyla sınırlı olmak üzere ve kurum görüşleri alınarak karara bağlanınca uygulama alanına girer. Açık deniz alanında kanunun uygulanması idari bir karara bağlıdır ve kapsam dar tutulmuştur; deniz yetki alanlarında ise doğrudan uygulanır. - **Uygulama alanı belirleme (h) / eğitim ihtiyacı tespiti (b)** (3308 s. K. m.5): Uygulama alanına alma veya çıkarma kararı, yer ve meslek bakımından kurulun görüş bildirmesini gerektirir (h bendi). Eğitim ihtiyacının tespiti genel bir inceleme olup ihtiyaç bildirimi ile sınırlıdır (b bendi). İki görev farklı konuda ve farklı sonuçta çalışır; biri yer ve meslek kararını, diğeri ihtiyaç raporunu ilgilendirir. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/3 E., 2024/650 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.6 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/4 E., 2024/652 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.6 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/5 E., 2024/653 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.6 ## İlgili terimler [Hazine adına resen tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hazine-adina-resen-tescil) · [Uygulayıcı kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygulayici-kurulus) · [Kirlenme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kirlenme) · [Koruyucu önlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruyucu-onlem) · [Doğrudan uygulanan kurallar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-uygulanan-kurallar) · [Sorumlu taraf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorumlu-taraf) · [Kamulaştırma kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma-karari) · [Miras yoluyla intikal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/miras-yoluyla-intikal) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.