---
title: "Uygunluk denetimi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uygunluk-denetimi"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Uygunluk denetimi

**Kısaca:** Uygunluk denetimi: Kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunun incelenmesine ilişkin denetimi (6085 s. K. m.2/1-ç)

## Kanuni tanım

- **6085 s. K. m.2/1-ç** (Sayıştay Kanunu): Kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunun incelenmesine ilişkin denetimi — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-2#f1-cc

## Kanunda nerede geçiyor

### Sayıştay Kanunu
- Sayıştay Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-2#f1-b): Kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunun incelenmesidir.
- Sayıştay Kanunu m.5 – Sayıştayın görevleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-5): Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının incelenmesidir. Bu madde bakımından denetimin ölçütü hukuka uygunluktur.

## Karıştırılan kavramlar

- **Mali denetim / Uygunluk denetimi** (6085 s. K. m.2): Mali denetim, mali rapor ve tabloların güvenilirlik ve doğruluğuna odaklanır ve mali yönetim ile kontrol sistemlerinin değerlendirilmesini içerir. Uygunluk denetimi, gelir, gider ve mallara ilişkin hesap ve işlemlerin kanuna ve hukuki düzenlemelere uygunluğunu inceler. Her iki denetim de düzenlilik denetimi başlığı altında birlikte yer alır; ancak inceleme konusu ve ölçütleri farklıdır.
- **Mali faaliyetin denetimi / Uygunluk denetimi** (6085 s. K. m.5): Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerinin hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetlenmesi, birinci bentte düzenlenir. Gelir, gider ve mallara ilişkin hesap ve işlemlerin kanunlara ve hukuki düzenlemelere uygunluğunun denetlenmesi, ikinci bentte düzenlenir ve kapsamı genel yönetim kapsamındaki idarelerle sınırlıdır. Birinci bentteki görev daha geniş bir idare kümesini kapsarken uygunluk denetimi yalnızca genel yönetim kapsamındaki idarelere yönelir.
- **Ödevin yerine getirilip getirilmediğinin denetimi / gazetenin vasıflarına uygunluk denetimi** (195 s. K. m.35): Gazetenin yüklenen ödevleri yerine getirip getirmediğinin kontrolüdür. Gazetenin tayin edilen vasıflara uygun olup olmadığının kontrolüdür. Her iki denetim de her zaman yaptırılabilir. Madde iki denetim türü için ayrı süre ya da sıklık öngörmez.
- **Hukuka uygunluk denetimi / Yerindelik denetimi** (İYUK m.2): İdari yargı, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunu denetler. İdarenin takdirinde hangi kararın daha uygun olduğu yerindelik denetimi kapsamındadır. Mahkeme takdir yetkisinin yerinde kullanılıp kullanılmadığını inceleyemez ve idarenin takdirini kaldıran karar veremez.
- **Uygunluk denetimi / Esas denetim** (5018 s. K. geç. m.18): Madde, mali tabloların standartlara ve muhasebe tekniğine uygunluğunu denetler. Bu denetim biçimsel ve teknik niteliktedir. Harcamaların yasallığı, bütçe ile uyumu ve kamu kaynaklarının etkili kullanımı gibi konular bu maddenin kapsamında değildir. Maliye Bakanlığının bu madde dayanağıyla yapacağı denetim, mali tabloların teknik uygunluğuyla sınırlıdır; harcamanın esasına ilişkin denetim başka bir dayanakla yapılır.
- **Yasaklılık hâlinde çekinme / tarafsızlık hâlinde çekinmenin uygunluk denetimi** (CMK m.30): Hâkim yasaklılık sebebini bildirdiğinde merci sebebin varlığını ayrıca tartışmaz. Hâkim tarafsızlık sebebiyle çekindiğinde merci sebebin yerinde olup olmadığını değerlendirir. İlk halde görevlendirme doğrudan yapılır; ikinci halde çekinme reddedilebilir ve hâkim davaya bakmaya devam eder.

## Örnek kararlar

- 2016/180 E., 2018/4 K., 18.01.2018 — ilgili: 6085 s. K. m.2
- 2011/21 E., 2013/36 K., 28.02.2013 — ilgili: 6085 s. K. m.2
- 2012/102 E., 2012/207 K., 27.12.2012 — ilgili: 6085 s. K. m.2

## İlgili terimler

[Performans](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/performans) · [Hesap yargılaması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-yargilamasi) · [Kamu idaresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-idaresi) · [Düzenlilik denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenlilik-denetimi) · [Genel uygunluk bildirimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-uygunluk-bildirimi) · [Hesap verme sorumluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-verme-sorumlulugu) · [Kamu zararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-zarari) · [Performans denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/performans-denetimi)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.