---
title: "Uyuşmazlık nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyusmazlik"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Uyuşmazlık

**Kısaca:** Ön sorunun varlığı ya da sonucu konusunda tarafların görüş ayrılığa düşmesidir. Taraflar aynı görüşteyse hâkim tarafları davet etmeden karar verebilir. (HMK m.164)

## Kanunda nerede geçiyor

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.164 – Ön sorunun incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-164#f2): Ön sorunun varlığı ya da sonucu konusunda tarafların görüş ayrılığa düşmesidir. Taraflar aynı görüşteyse hâkim tarafları davet etmeden karar verebilir.

### Sayıştay Kanunu
- Sayıştay Kanunu m.60 – Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlık hali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-60#f1): Vergi, benzeri mali yükümlülük veya ödevler hakkında Danıştay'ın kesinleşmiş kararı ile Sayıştay'ın kesinleşmiş kararının birbirine aykırı olmasıdır. Yalnızca her iki kararın kesinleşmiş olması hâlinde söz konusu olur.

## Karıştırılan kavramlar

- **Danıştay kararı / Sayıştay kararı (kesinleşmiş uyuşmazlık hâli)** (6085 s. K. m.60): Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler bakımından Danıştay'ın kesinleşmiş kararı bulunduğunda, Sayıştay'ın aksi yöndeki kesinleşmiş kararı ile aralarında uyuşmazlık oluşur. Uyuşmazlık konusu vergi, benzeri mali yükümlülük veya ödev dışında kalan bir hesap ve işlem ise bu madde değil, Sayıştay'ın kendi kesin hükmü ve 6085 sayılı Kanun'un genel yargılama usulü geçerlidir. Vergi ve benzeri konularda uyuşmazlık, Danıştay kararı doğrultusunda giderilir; diğer konularda Danıştay kararına bağlılık doğmaz.
- **Uyuşmazlık var / uyuşmazlık yok tespiti** (6085 s. K. m.60): Sayıştay'ın kendi kararında uyuşmazlık bulunmadığını tespit ettiği hâlde ilgililer bu tespite karşı Danıştay'a başvurabilir. Sayıştay uyuşmazlığın varlığını kabul edip yargılamanın iadesi yoluyla yeniden karar verir. Uyuşmazlık yokluğu tespitine karşı Danıştay'a başvuru hâlinde Danıştay kararına uyulur; uyuşmazlık varlığı hâlinde ise yargılamanın iadesi yolu kullanılır.
- **Uyuşmazlık var / yok** (HMK m.164): Ön sorun hakkında taraflar arasında uyuşmazlık varsa, hâkim gerekirse tarafları davet edip dinler. Taraflar ön sorun konusunda aynı görüşteyse, hâkimin tarafları dinlemesi zorunlu değildir. Tarafların dinlenmesi gerekli değilse hâkim dosya üzerinden karar verebilir; uyuşmazlık varsa dinleme takdire bağlı olarak yapılır.
- **Uyuşmazlık çözümü / idari düzenleme** (285 s. K. m.6): Uyuşmazlık çözümü, somut bir ihtilafın giderilmesidir. İdari düzenleme, Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına yönelik genel nitelikli işlemdir. Her iki yetki de Bakanlar Kurulundadır; ancak düzenleme yetkisinin kapsamı Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasıyla sınırlıdır.
- **Kanundan doğan uyuşmazlık / genel hükümlere tabi uyuşmazlık** (KMK ek m.1): Uyuşmazlığın çözümünde Kat Mülkiyeti Kanunu uygulanacaksa, taraflar kat maliki olsun ya da olmasın sulh hukuk mahkemesi görevlidir. Uyuşmazlığın çözümünde Kanun uygulanmıyorsa, örneğin haksız işgal tazminatı (ecrimisil) gibi genel hükümlere tabi bir istemse, sulh mahkemesi görevli olmaz. Görev, tarafların sıfatına değil uygulanacak hukuka göre belirlenir; genel mahkemede (asliye hukuk) görülmesi gereken dava sulh mahkemesine gönderilmez.
- **Tek dava içinde birden fazla uyuşmazlık** (KMK ek m.1): Kanundan doğan uyuşmazlık ile birlikte, genel hükümlere göre çözülecek ikinci bir uyuşmazlık sulh mahkemesine açılmışsa. İkinci uyuşmazlık sulh mahkemesinin görevi dışında kalıyorsa. Bu ikinci uyuşmazlık için sulh mahkemesi görevsizlik kararı verir ve dosya asliye hukuk mahkemesine gönderilir.

## İlgili konular

- Ön sorun ve bekletici sorun, davaların birleştirilmesi ve ayrılması (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/on-sorun-ve-bekletici-sorun-davalarin-birlestirilmesi-ve-ayrilmasi

## İlgili terimler

[Ön sorun](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-sorun) · [Yargılamanın iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilamanin-iadesi) · [Tefhim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tefhim) · [Tebliğ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tebli-g)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.