--- title: "Uzlaşma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uzlasma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Uzlaşma **Kısaca:** Uzlaşma, 11 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK geç. m.8: Şüpheli veya sanık ile mağdur arasında suçun giderilmesine yönelik anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/gecici-madde-8) - VUK ek m.9 · uzlaşma ve cezalarda indirme: Vergi idaresi ile mükellef arasında vergi cezasının miktarı konusunda varılan anlaşmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/ek-madde-9) - SMK m.40 · itiraz ve itirazın incelenmesi: Kurumun gerekli gördüğü hallerde tarafları anlaşmaya yöneltmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-40) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.254 – Mahkeme tarafından uzlaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-254#f1): Şüpheli veya sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenin, bir uzlaştırmacı aracılığıyla suçun sonuçlarının giderilmesi konusunda anlaşmasıdır. Uzlaşma, uzlaşma kapsamındaki suçlarla sınırlıdır ve taraflar arasındaki karşılıklı irade birliğine dayanır. - CMK geç. m.8 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/gecici-madde-8#f1): Şüpheli veya sanık ile mağdur arasında suçun giderilmesine yönelik anlaşmadır. Maddenin geçiş hükmü, uzlaşmanın maddenin yürürlük tarihinden önce sağlanmış olmasına bağlıdır. ### Vergi Usul Kanunu - VUK ek m.1 – Uzlaşmanın konusu, kapsamı, komisyonlar ve şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/ek-madde-1#f2): Mükellef ile idarenin, vergi ziyaı cezaları ile belirli tutarı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tahakkuk miktarı üzerinde anlaşmasıdır. Uzlaşma, idarenin tek taraflı tarhiyatının yerine geçen bir mutabakat niteliğindedir. - VUK ek m.9 – Uzlaşma ve cezalarda indirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/ek-madde-9#f2): Vergi idaresi ile mükellef arasında vergi cezasının miktarı konusunda varılan anlaşmadır. Bu maddede uzlaşılan cezanın üzerine ayrıca bir indirim uygulanmaması öngörülmüştür. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.19 – Yayıma itirazın incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-19#f4): Kurum'un, gerekli gördüğü hâllerde itiraz taraflarını anlaşmaya yöneltmesidir. Uzlaşmaya ilişkin hususlarda 6325 sayılı Kanun'un arabuluculuk hükümleri uygulanır; uzlaşma Kurum'un zorunlu bir işlemi değildir. - SMK m.40 – İtiraz ve itirazın incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-40#f5): Kurumun gerekli gördüğü hallerde tarafları anlaşmaya yöneltmesidir. Usulü 6325 sayılı Kanun hükümlerine bağlıdır ve Kurum isteğe bağlı olarak başvurur. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.35/A – Uzlaşma sağlama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-35a#f1): Avukatların davet etmesiyle, taraflar avukatlarının ve taraf kişilerin birlikte imzaladığı tutanakla sonuçlanan, dava dışı ya da duruşma başlamadan önceki aşamada yapılan anlaşmadır. Mahkeme içi sulhten farklı olarak bir mahkeme kararına bağlı değildir. ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.85 – Asgari işçilik uygulaması ve uzlaşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-85#f9): Devamlı mahiyetteki işyerlerinde yapılan asgari işçilik incelemesinde tespit edilen ve sigortalılara maledilemeyen fark için, raporun Kurumun ilgili birimine gönderilmesinden önce işverenle yapılabilen anlaşmadır. Uzlaşılan tutarlar kesindir ve bu tutarlar hakkında işverence dava açılamaz. ### Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanun - Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanun m.5 – Kuruluş:1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2813-sayili-bilgi-teknolojileri-ve-iletisim-kurumunun-kurulusuna-iliskin-kanun/madde-5#f15): Kurumun, ödenmediği veya eksik ödendiği tespit edilen alacaklar ile borçlar konusunda karşı tarafla anlaşmasıdır. Uzlaşma tutanakları ilam hükmündedir; uzlaşılan alacak, ilgisine göre genel icra hükümlerine veya 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir. ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu geç. m.6 – Kamulaştırılmaksızın kamu hizmetine ayrılan taşınmazların bedel tespiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/gecici-madde-6#f1): İdare ile malik arasında bedel veya karşılık konusunda anlaşma sağlanmasına yönelik usuldür. Uzlaşma, idareye ait taşınmazın trampası, sınırlı ayni hak tanınması, başka yerde imar hakkı kullandırılması veya nakdi bedel yoluyla yapılabilir. Dava şartı niteliğindedir. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.43 – Soruşturmaya Başlanması, Taahhüt ve Uzlaşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-43#f5): Soruşturma sürecinde, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eden teşebbüslerle, soruşturma raporunun tebliğine kadar yapılan usuldür. İlgililerin talebi üzerine ya da Kurul tarafından resen başlatılabilir ve sonucunda idari para cezasında indirim sağlanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Uzlaşmaya konu olan ceza / uzlaşma dışında kalan ceza** (VUK ek m.1): Vergi ziyaı cezaları ile belirli usulsüzlük cezaları uzlaşmaya konu olabilir. 359. maddedeki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde kesilen ceza, bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza ve 370. maddenin (b) fıkrasına göre kesilen ceza uzlaşma dışındadır. Bu cezalar için uzlaşma talebi yapılamaz ve uzlaşma tutanağına konu olmaz. - **Tarhiyat sonrası uzlaşma / tarhiyat öncesi uzlaşma** (VUK ek m.1): Genel kural olarak uzlaşma, vergi ihbarnamesinin tebliğinden sonra otuz gün içinde talep edilir. Vergi incelemesine dayanılarak kesilecek cezalarda Maliye Bakanlığı tarhiyat öncesi uzlaşmaya izin verebilir. Tarhiyat öncesi uzlaşma yalnız Maliye Bakanlığının izni ile mümkündür ve ihbarnamenin tebliğine bağlı otuz günlük süre bu hal için aynı biçimde işlemez. - **Uzlaşma talebinden vazgeçme öncesi / sonrası** (VUK ek m.9): Uzlaşma tutanağı imzalanmadan önce talepten vazgeçen mükellef, 376. maddenin ilgili bendine dönebilir. Uzlaşma tutanağı imzalandıktan sonra uzlaşma talebinden vazgeçilmesi bu hakkı doğurmaz. Dönüş hakkı yalnız tutanak imzalanmadan önce kullanılabilir. Tutanaktan sonra uzlaşılan ceza kesinleşmiş sayılır. - **Uzlaşma / mahkeme içi sulh** (Av. K. m.35/A): Uzlaşma, avukatların davetiyle dava dışı yapılır ve bir mahkeme kararına bağlı değildir. Mahkeme içi sulhte mahkemenin davanın sulhle sonuçlandığına dair kararı bulunur. Uzlaşma tutanağı, mahkemenin kararı olmadan İİK m.38 anlamında ilam niteliği kazanır. - **Uzlaşma görüşmesi ile tutanak içeriği** (2942 s. K. geç. m.6): Uzlaşma görüşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler sonradan açılacak davalarda delil olarak kullanılamaz. Uzlaşmaya varılması hâlinde imzalanan sözleşme tapu tesciline esas teşkil eder. Görüşme tutanakları taraflar aleyhine delil olamaz; ancak sözleşme bağlayıcı işlem olarak uygulanır. - **Taahhüt / uzlaşma** (4054 s. K. m.43): Taahhüt, yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinde rekabet sorununu gidermek için teşebbüsün sunduğu önerinin Kurul tarafından bağlayıcı kılınmasıdır. Uzlaşma, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eden teşebbüslerin, soruşturma raporu tebliğine kadar Kurul ile anlaşmasıdır. Taahhütte soruşturma açılmaması ya da kapatılması söz konusu olur; uzlaşmada ise idari para cezası ile sonuçlanan nihai karar verilir ve cezada indirim uygulanır. ## İlgili konular - Avukatlık sınavı, genel olarak ve yalnız avukatların yapabileceği işler (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/avukatlik-sinavi-ve-sinava-gireceklerin-tespiti-genel-olarak-ve-yalniz - Uzlaşma ve müsadere (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/uzlasma-ve-musadere - Primlere ilişkin hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/prim-alinmasi-prime-esas-kazanc-prim-oranlari-ve-asgari-iscilik-prim-belgeleri - Başvuru ve itiraz (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/basvuru-sartlari-siniflandirma-ve-bolunme-ruchan-hakki-ve-etkisi ## Örnek kararlar - 5. Hukuk Dairesi, 2024/13799 E., 2025/11208 K., 09.09.2025 — ilgili: 6745 s. K. m.31 - 5. Hukuk Dairesi, 2024/2043 E., 2024/8028 K., 02.07.2024 — ilgili: 6745 s. K. m.31 ## İlgili terimler [Uzlaşma tutanağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uzlasma-tutanagi) · [Mahkeme tarafından uzlaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahkeme-tarafindan-uzlastirma) · [Müzekkere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muzekkere) · [Kurumun gelirleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurumun-gelirleri) · [Üçüncü kişi itirazı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucuncu-kisi-itirazi) · [Esaslı değişiklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esasli-degisiklik) · [Peşin ödeme indirimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pesin-odeme-indirimi) · [Resen tahakkuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-tahakkuk) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.