--- title: "Uzlaştırma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uzlastirma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Uzlaştırma **Kısaca:** Uzlaştırma, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.195 · genel olarak: Hâkimin eşleri anlaşmaya yöneltmek için hem kendisinin hem eşlerin katıldığı girişimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-195) - CMK m.253 · uzlaştırma: Şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin, tarafsız bir uzlaştırmacının aracılığıyla edim üzerinde anlaşmasını sağlamaya yönelik işlemin tamamıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-253) - 6023 s. K. m.28: Oda üyeleri, işverenler veya hastalar arasındaki ücret ya da tedavi ihtilaflarında tarafların anlaşmasını sağlamaya yönelik çalışmadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6023-sayili-turk-tabipleri-birligi-kanunu/madde-28) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.253 – Uzlaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-253#f2): Şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin, tarafsız bir uzlaştırmacının aracılığıyla edim üzerinde anlaşmasını sağlamaya yönelik işlemin tamamıdır. Amacı, suçun yarattığı çatışmayı taraflar arasında çözmektir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.195 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-195#f2): Hâkimin eşleri anlaşmaya yöneltmek için hem kendisinin hem eşlerin katıldığı girişimidir. Hâkim eşleri uzlaşmaya zorlayamaz. ### Türk Tabipleri Birliği Kanunu - Türk Tabipleri Birliği Kanunu m.28 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6023-sayili-turk-tabipleri-birligi-kanunu/madde-28#f5): Oda üyeleri, işverenler veya hastalar arasındaki ücret ya da tedavi ihtilaflarında tarafların anlaşmasını sağlamaya yönelik çalışmadır. Hastalığın önemi, tedavi ve hizmetin gerektirdiği çalışma ile tarafların durumu gözetilir. ### Türk Eczacıları Birliği Kanunu - Türk Eczacıları Birliği Kanunu m.20 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6643-sayili-turk-eczacilari-birligi-kanunu/madde-20#f1-e): Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, taraflar anlaşarak çözmeleri için idarenin arabuluculuk yapmasıdır. Uzlaşma sağlanamazsa madde, hakem usulüne başvurulmasına imkân tanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Uzlaştırma ve ihtar / Ağır tedbirler** (TMK m.195): Uzlaştırma ve ihtar, m.195 kapsamındaki yumuşak araçlardır ve hâkim bunları eşlerin ortak rızası aranmadan uygular. Ağır tedbirler, uzlaştırma ve ihtarın yararsız kalması ya da önceden yararsız olacağının anlaşılması halinde, eş talebiyle başvurulan diğer önlemlerdir. Ağır tedbirlere ancak yumuşak araçlar yetersiz kaldığında geçilir; hâkim eşlerin yerine bağlayıcı bir ifa hükmü veremez. - **Üçüncü fıkra yasağı / uzlaştırma kapsamındaki suç** (CMK m.253): Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret suçları üçüncü fıkra uyarınca uzlaştırma dışındadır. Bu yasak kapsamına girmeyen, birinci fıkrada sayılan suçlar uzlaştırmaya konu olabilir. Yasak kapsamındaki suçta şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma yapılmaz; diğer suçta uzlaştırma yürütülür. - **Ön önleme / Uzlaştırma ve hakem** (6023 s. K. m.28): I. fıkradaki görevler, sanat icrası mevzuatının uygulanmasına yardım ve yasaklı davranışların önlenmesine yöneliktir. III. fıkradaki görevler, belirli bir ihtilafın çözümüne yöneliktir ve uzlaştırma ile hakem usulünü içerir. Birinci grup genel denetim ve önleme niteliğindedir; ikinci grup somut uyuşmazlığa bağlı bir çözüm yoludur. - **Uzlaştırma / hakem çözümü** (3224 s. K. m.11): Uzlaştırma, tarafların anlaşması yoluyla ihtilafın çözülmesine çalışmaktır. Hakem usulü, ihtilafın hakem kararıyla çözüme kavuşturulmasıdır. Madde her ikisini de oda görevi olarak sayar; yönetim kurulu ihtilafı bunlardan biriyle çözmeye çalışır. - **Mahkeme tarafından uzlaştırma / soruşturma aşamasında uzlaştırma** (CMK m.254): Kamu davası açıldıktan sonra, kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşıldığında mahkemenin yaptığı uzlaştırma. Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı tarafından yapılan uzlaştırma (m.253). Mahkeme tarafından uzlaştırma istisnai bir yoldur ve yalnızca kovuşturma aşamasında gündeme gelir. - **Serbest müzakere / Kurumun uzlaştırma yetkisi** (5809 s. K. m.18): Taraflar anlaşmayı kendi iradeleriyle serbestçe müzakere eder ve imzalar. Anlaşma tesis edilemediğinde ya da sözleşmede anlaşmazlık çıktığında Kurum, taraflardan birinin başvurusu üzerine devreye girer. Kurum yalnızca iki ay içinde anlaşma kurulamadığında ya da mevcut sözleşmede anlaşmazlık çıktığında yetkili olur; taraflar anlaşırsa Kurum müdahale etmez. ## İlgili konular - Uzlaşma ve müsadere (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/uzlasma-ve-musadere - Eşlerin hukukî işlemleri ve birliğin korunması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/eslerin-hukuki-islemleri-ve-birligin-korunmasi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2011/635 E., 2011/688 K., 23.11.2011 — ilgili: TMK m.195 ## İlgili terimler [Oda haysiyet divanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/oda-haysiyet-divani) · [Rehber tarife](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/rehber-tarife) · [Reklam](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/reklam) · [Hâkimin müdahalesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimin-mudahalesi) · [Mümessil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mumessil) · [İhtar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.