--- title: "Vazgeçme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vazgecme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Vazgeçme **Kısaca:** Vazgeçme, 6 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.796 · sona erme sebepleri: İntifa hakkı sahibinin hakkından kendi iradesiyle el çekmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-796) - TCK m.73 · soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar: Şikâyet hakkı sahibinin şikâyetinden kovuşturma aşamasında vazgeçmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-73) - SMK m.80 · sona erme ve sonuçları: Başvuru veya tescil sahibinin tasarım hakkından tamamen ya da kısmen feragat etmesi için kullandığı tek taraflı irade beyanıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-80) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.28 – Sona erme ve sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-28#f1-b): Marka sahibinin tescilli markadan tamamen ya da kısmen kendi iradesiyle çıkmasını sağlayan tek taraflı işlemdir. Yazılı olarak Kuruma bildirilmesi ve sicile kaydedilmesi gerekir. - SMK m.52 – Tescilin sağladığı hak ve sorumluluktan vazgeçme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-52#f1): Tescil ettiren kişinin, coğrafi işaret ya da geleneksel ürün adı tescilinden doğan haklarından ve kullanımın denetimine ilişkin sorumluluklarından kendi iradesiyle ayrılmasıdır. Vazgeçme bir talep olarak yapılır ve Bültende yayımlanarak duyurulur. - SMK m.80 – Sona erme ve sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-80#f1-b): Başvuru veya tescil sahibinin tasarım hakkından tamamen ya da kısmen feragat etmesi için kullandığı tek taraflı irade beyanıdır. Vazgeçme ancak yazılı olarak Kuruma bildirilirse geçerlidir ve sicile kayıt tarihinde hüküm doğurur. - SMK m.140 – Sona erme ve sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-140#f1-b): Patent sahibinin patentin tamamından ya da bir veya birden çok patent isteminden kendi iradesiyle feragat etmesidir. Kısmi vazgeçmede kalan istemlerin geçerliliği, istemlerin ayrı bir patentin konusunu oluşturması ve kapsamın genişletilmemesi koşuluna bağlıdır. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.73 – Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-73#f4): Şikâyet hakkı sahibinin şikâyetinden kovuşturma aşamasında vazgeçmesidir. Vazgeçme, kovuşturmayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonra cezanın infazına engel olmaz. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.796 – III. Sona ermesi — 1. Sona erme sebepleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-796#f2): İntifa hakkı sahibinin hakkından kendi iradesiyle el çekmesidir. Taşınmazda terkinin gerçekleşmesi için hak sahibinin yazılı muvafakati gerekir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.20 – Müddetlerin değiştirilmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-20#f1): Borçlunun, süreye bağlı kendi lehine olan hakkından süre dolmadan feragat etmesi bir tek taraflı beyandır. Vazgeçme üçüncü kişilere karşı hüküm doğurmaz. ### Kabahatler Kanunu - Kabahatler K. m.30 – Vazgeçme ve kabul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5326-sayili-kabahatler-kanunu/madde-30#f1): Kanun yoluna başvuran kişinin, bu konuda karar verilinceye kadar başvurusundan tek taraflı irade beyanıyla dönmesidir. Vazgeçme, karar verilmesinden önce yapılmalıdır. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.92 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-92#f1): Hükümden yararlanmak için mükellefin tarha yetkili vergi dairesine başvurarak ve açılmış davalardan vazgeçerek yaptığı işlemdir. Dava açmamak ve açılmış davadan vazgeçmek koşulu birlikte aranır. ## Karıştırılan kavramlar - **Sözleşmeyle süre değiştirme / Süreden vazgeçme** (İİK m.20): Sözleşmeyle süreyi kısaltmak veya uzatmak, kanunun tayin ettiği süreye ilişkin bir düzenlemedir ve hükümsüzdür. Süreden vazgeçme, sürenin geçmesinden yararlanan borçlunun tek taraflı irade beyanıdır ve süre dolmadan yapılabilir. Sözleşme yoluyla süre değiştirilemez; buna karşılık borçlu süre dolmadan vazgeçebilir ve bu durumda takip süreden önce ilerleyebilir. - **Ölüm / Vazgeçme (feragat)** (TMK m.796): Ölüm hâlinde hak niteliği gereği sicil dışı sona erer ve terkin tamamen açıklayıcı niteliktedir. Vazgeçmede hak, sicil dışı değil terkin işlemiyle sona erer ve terkin hakkı sona erdiren bir işlemdir. Ölüm hâlinde malik tapu memurundan terkin isteyebilir; vazgeçme hâlinde ise hak sahibinin yazılı muvafakati ya da mahkeme kararı gerekir. - **Kovuşturma öncesi / hüküm kesinleşmesi sonrası vazgeçme** (TCK m.73): Kovuşturma aşamasında yapılan vazgeçme kamu davasını düşürür. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Kesinleşmiş hükümde vazgeçme infazı durdurmaz. - **Koruma süresinin dolması / vazgeçme** (SMK m.28): Koruma süresinin dolup yenilenmemesinde sona erme, kanunun öngördüğü süre sonunda kendiliğinden gerçekleşir ve marka sahibinin iradesine bağlı değildir. Vazgeçmede sona erme, marka sahibinin tek taraflı beyanına ve sicile kaydına bağlıdır. Vazgeçme için izin ve sicile kayıt gerekir; yenilememe halinde ise bu koşullar aranmaz. Sona erme anı her iki halde de sebebin gerçekleştiği andır (fıkra 2). - **Tam vazgeçme / kısmi vazgeçme** (SMK m.28): Tam vazgeçmede markanın tescil kapsamındaki tüm mal ve hizmetlerden çıkılır. Kısmi vazgeçmede yalnız seçilen mal veya hizmetler kapsamdan çıkar, diğerleri korunmaya devam eder. Kısmi vazgeçmeden sonra marka hakkı kalan mal ve hizmetler bakımından varlığını sürdürür. - **Vazgeçme / başvurunun geri çekilmesi** (SMK m.28): Vazgeçme tescilli bir markaya ilişkindir. Geri çekme tescilden önceki başvuruya ilişkindir. Geri çekme için vazgeçmeye ilişkin hükümler kıyasen uygulanır; yani izin ve sicil koşulları geri çekme bakımından da geçerlidir. ## İlgili konular - Dava ve cezanın düşürülmesi (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/dava-ve-cezanin-dusurulmesi - İş görmekten memnuiyet ve icra mahkemesi hâkiminin reddi, müddetler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/is-gormekten-memnuiyet-ve-icra-mahkemesi-hakiminin-reddi-muddetler - Sona ermesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/sona-ermesi - Tescil, koruma süresi ve yenileme, lisans (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/tescil-koruma-suresi-ve-yenileme-lisans ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2023/565 E., 2024/11 K., 17.01.2024 — ilgili: TCK m.73 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/820 E., 2023/1074 K., 08.11.2023 — ilgili: TMK m.796 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/1203 E., 2023/727 K., 05.07.2023 — ilgili: TMK m.796 ## İlgili terimler [Düzeltme zamanaşımı süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzeltme-zamanasimi-suresi) · [Kesinleşmiş yargı kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlesmis-yargi-karari) · [Sicile kayıt](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicile-kayit) · [Red ve iade](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/red-ve-iade) · [Geri alma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-alma) · [Kesin süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-sure) · [İdari yaptırım kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-yaptirim-karari) · [Bülten](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bulten) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.