--- title: "Velayet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/velayet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Velayet **Kısaca:** Ana ve babanın küçük çocuğun bakım, eğitim ve temsilini üstlendikleri yetki ve görev bütünüdür. Dini eğitim hakkı bu bütünün içinde yer alır. (TMK m.341) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.323 – C. Çocuk ile kişisel ilişki — I. Ana ve baba ile — 1. Kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-323#f1): Ana ve babanın çocuğun bakım, eğitim ve kişiliğine ilişkin kararları alma ve uygulama yetkisidir. Bu maddede velayete sahip olmayan ana ya da babanın kişisel ilişki hakkı için karşıt bir durum olarak anlaşılır. - TMK m.335 – I. Koşullar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-335#f1): Küçüklerin ve istisnai olarak kısıtlanan ergin çocukların şahıslarına ve mallarına özen gösterme ve onları temsil etme konusunda ana ve babaya kanunla verilen hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Velâyet, çocuğun ergin olmasıyla, evlenmesiyle ya da ergin kılınmasıyla sona erer. - TMK m.336 – II. Ana ve baba evli ise (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-336#f1): Reşit olmayan çocuğun kişisi ve malvarlığı üzerinde ana ve babanın birlikte veya tek başına kullandığı, çocuğun bakım, eğitim ve temsilini kapsayan hak ve yükümlülükler bütünüdür. Bu maddede velayetin kime ait olduğu belirlenir; içeriği diğer maddelerde düzenlenmiştir. - TMK m.337 – III. Ana ve baba evli değilse (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-337#f1): Ergin olmayan çocuğun bakım, eğitim, korunma ve temsil işlerini kapsayan, ana ve babaya ait bir hak ve görev bütünüdür. Hükümde velayetin kapsamı değil, kime ait olacağı düzenlenmiştir. - TMK m.339 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-339): Küçüğün şahsına ve malvarlığına özen gösterme, onu temsil etme konusunda ana ve babaya kanunla verilen haklar ve yükümlülüklerin bütünüdür. Bu madde esas olarak şahıs yönüne ilişkin görevleri düzenler. - TMK m.341 – III. Dinî eğitim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-341): Ana ve babanın küçük çocuğun bakım, eğitim ve temsilini üstlendikleri yetki ve görev bütünüdür. Dini eğitim hakkı bu bütünün içinde yer alır. - TMK m.349 – 2. Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-349#f1): Ana ve babanın, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi ve kişiliğinin korunması için birlikte veya ayrı ayrı sahip olduğu, çocuğun kişisi ve malvarlığı üzerindeki hak ve yükümlülükler bütünüdür. Yeniden evlenme, velâyetin kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez. - TMK m.352 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-352#f1): Ana ve babanın çocuğun kişisi ve malvarlığı üzerindeki hukuki yetkilerinin bütünüdür. Yönetim hakkı velâyete bağlı olduğundan velâyetin kaldırılması ya da sona ermesi yönetim hakkını da sona erdirir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.332 – Küçüklerin ve kısıtlıların ceza muhatabı olmadığı haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-332#f1): Ana ve babanın küçük çocuğun kişi ve malvarlığı üzerindeki kanuni temsil ve bakım yetkisidir. Velayet altındaki kişi vergi ödevlerini kendisi yerine getiremeyebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Velayet-vesayet altındaki kişi / temsilci** (VUK m.332): Velayet veya vesayet altında bulunan ya da işleri kayyıma tevdi edilmiş kişi, vergi ödevinin muhatabıdır ancak ceza muhatabı değildir. Velî, vasi veya kayyım ise fiili kendi adına işleyen temsilci olarak cezanın muhatabı olur. Ceza, temsil edilen kişiye değil, temsilciye yöneltilir. Temsil edilen kişi hakkında vergi cezası kurulmaz. - **Geçerli velayet düzenlemesi / sınırlayıcı sözleşme** (TMK m.341): Velayet hakkının kullanılmasına ilişkin usul ve düzenlemeler, çocuğun yararına uygun olduğu ölçüde geçerlidir. Ana ve babanın dini eğitim hakkını daraltan sözleşme ise baştan geçersizdir. Dini eğitim konusunda ana ve babayı bağlayan her sözleşme hükümsüzdür; diğer velayet düzenlemeleri ise geçerli kalabilir. - **Velâyet sahibinin değiştirilmesi / velâyetin kaldırılarak vasi atanması** (TMK m.349): Velâyet, ana veya babadan diğerine verilir; çocuk aynı ailenin diğer ebeveyninin yanında kalır. Velâyet kaldırılır ve çocuğa vasi atanır; ana ve babanın ikisinden de velâyet alınmış olur. Birinci hâlde velâyet devri, ikinci hâlde vasi atanması söz konusudur; hangisinin uygulanacağı çocuğun menfaati ve durum ve koşullara göre belirlenir. - **Velâyet devam ederken / velâyet sona ererken** (TMK m.352): Velâyetin devam ettiği dönemde ana ve baba çocuk mallarını yönetme hakkına ve yükümlülüğüne sahiptir. Velâyetin sona ermesi ya da kaldırılması hâlinde yönetim hakkı da sona erer; mallar hesapla birlikte çocuğa, vasiye ya da kayyıma devredilir. Yönetim hakkının varlığı velâyetin varlığına bağlıdır. Velâyetin sona erdiği tarihten sonra yapılan yönetim işlemleri hakka dayanmaz (m.362). - **Mükellef / Eş ve velayet altındaki çocuklar** (1319 s. K. m.16): Mükellefin kendi adına kayıtlı arazileri muafiyet hesabına girer. Eşin ve velayet altındaki çocukların arazileri de aynı toplamda değerlendirilir. Ayrı ayrı kişiler adına kayıtlı araziler toplu hesaplandığından, aile bireylerine dağıtılmış arazi değerleri muafiyet eşiğini ayrı ayrı kullanamaz. - **Çocuklar / baba ve anne / velayet sahibi ebeveyn** (2933 s. K. m.5): Hak edenin çocukları, çocuk yoksa babası ve sonra annesi birinci kademeyi oluşturur. Ana ve babanın boşanmış olduğu hâlde çocuğun velayetinin kimde olduğu belirleyicidir. Boşanmış ebeveynler arasında madalya, çocuğun velayet sahibi ebeveynine intikal eder. ## İlgili konular - Genel olarak ve velâyetin kapsamı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-olarak-ve-velayetin-kapsami - Çocuğun korunması ve velâyetin kaldırılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/cocugun-korunmasi-ve-velayetin-kaldirilmasi - Çocuk malları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/cocuk-mallari - Soybağının hükümleri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/soybaginin-hukumleri - Genel esaslar (VUK) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-vuk ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2017/2066 E., 2019/15 K., 17.01.2019 — ilgili: TMK m.336, TMK m.337, TMK m.341, TMK m.349 - 2025/44 E., 2025/218 K., 06.11.2025 — ilgili: TMK m.352 - Ceza Genel Kurulu, 2023/214 E., 2025/580 K., 17.12.2025 — ilgili: TMK m.335 ## İlgili terimler [Çocuğun menfaati](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cocugun-menfaati) · [Vasi atanması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vasi-atanmasi) · [Yasal sebep](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasal-sebep) · [Vesayet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vesayet) · [Velayetin kaldırılması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/velayetin-kaldirilmasi) · [Hâkimin müdahalesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakimin-mudahalesi) · [Kişisel ilişki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-iliski) · [Vasi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.