--- title: "Vergi incelemesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-incelemesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Vergi incelemesi **Kısaca:** Vergi Usul Kanunu kapsamında mükellefin beyanlarının ve defter kayıtlarının vergi yönünden doğruluğunun araştırılması faaliyetidir. (VUK m.136) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.119 – Hataların meydana çıkarılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-119): Vergi incelemesini yapan vergi incelemesi elemanının mükellefin defter ve belgelerini inceleyerek vergi matrahını belirlemesidir. Hata bu inceleme sırasında ortaya çıkarılabilir. - VUK m.134 – Maksat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-134#f1): Ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla yürütülen inceleme faaliyetidir. Maddenin birinci fıkrası bu amacı tanımlamaktadır. - VUK m.135 – İncelemeye yetkililer (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-135#f1): Vergi mükelleflerinin defter, belge ve beyanlarının vergi mevzuatına uygunluğunun yetkili görevliler tarafından denetlenmesi işlemidir. Maddede yalnızca bu işlemi yapmaya yetkili kişiler belirlenmiştir. - VUK m.136 – Hüviyet ibrazı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-136#f1): Vergi Usul Kanunu kapsamında mükellefin beyanlarının ve defter kayıtlarının vergi yönünden doğruluğunun araştırılması faaliyetidir. Bu maddedeki yükümlülük, incelemenin yapıldığı her yer ve her aşama için geçerlidir. - VUK m.138 – İnceleme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-138#f1): Vergi idaresinin mükellefin ya da sorumlunun defter, belge ve kayıtlarını, vergi matrahının doğru beyan edilip edilmediğini tespit etmek amacıyla yaptığı inceleme işlemidir. Madde, bu incelemenin zamanlamasını düzenler; incelemenin usulünü düzenlemez. - VUK m.139 – İncelemenin yapılacağı yer: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-139): Vergi tarhına esas matrah ve vergi unsurlarının tespiti amacıyla defter, belge ve kayıtların yerinde veya dairede incelenmesi işlemidir. - VUK m.140 – İncelemede uyulacak esaslar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-140#f1): Vergi kanunlarına göre tarhiyata esas olacak verileri tespit etmek amacıyla mükellefin defter, belge ve diğer kayıtlarının yerinde ya da bürolarda incelenmesi işlemidir. Madde, bu işlemin yürütülme esaslarını düzenler. - VUK m.364 – Cezayı gerektiren olayın tesbiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-364#f1): Vergi incelemesine yetkili kişilerce mükellefin defter, belge ve kayıtları üzerinde yapılan ayrıntılı inceleme işlemidir. Sırasında rastlanan cezalı olaylar bu maddeye göre raporlanır veya tutanağa bağlanır. ### Vergi Barışı Kanunu - Vergi Barışı Kanunu m.5 – İnceleme ve tarhiyat safhasında bulunan vergiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-5#f1-8): Maddenin bağlamında, yürürlük tarihinden önce başlanmış ve tamamlanamamış olan, takdir, tarh ve tahakkuk işlemlerine temel oluşturan inceleme sürecidir. Yalnızca 4811 sayılı Kanun'un kapsadığı dönemlere ilişkin incelemeler bu kapsamdadır. ## Karıştırılan kavramlar - **Teftiş / Vergi incelemesi** (VUK m.119): Teftiş, idarenin denetim faaliyetidir ve müfettişler tarafından yapılır. Vergi incelemesi, mükellefin defter ve belgeleri üzerinden matrahın belirlenmesine yönelik incelemedir. Her iki yol ayrı bentte sayılmıştır; hangi yolla hatanın ortaya çıktığı, düzeltme yolunun hangi belgeye dayanacağını etkileyebilir. - **Genel vergi incelemesi / Vergi Usul Kanunu m.30/2 (7) bendi** (GVK geç. m.60): Genel vergi incelemesi ve tarhiyat, bu maddede doğrudan yasaklanan işlemler arasındadır. Vergi Usul Kanunu m.30/2 (7) bendine dayanılan takdir işlemi de madde metninde açıkça kapsama alınmıştır. Bu bendin dayanağıyla yapılan takdir de sermaye koyma nedeniyle yapılamaz. - **Yoklama / Diğer vergi incelemesi türleri** (VUK m.130): Yoklama, mükellefin her zaman ve haber verilmeksizin incelenebildiği özel bir denetim türüdür. Diğer vergi incelemeleri, genellikle inceleme tezkeresi ve mükellefe önceden bildirim gerektiren normal inceleme yöntemleridir. Yoklamada zamanlama serbesttir ve önceden bildirim gerekmez; diğer incelemelerde ise bildirim ve süre kuralları uygulanır. - **Rayiç bedel tespiti / vergi incelemesi** (VUK m.257): Rayiç bedel tespiti 4. bent kapsamında, gayrimenkulün gösterilmesi, genel ahvalinin ve kullanılış tarzının bildirilmesi ve kirada ise kira miktarının verilmesi ödevini doğurur. Vergi incelemesi 1, 2, 3 ve 5. bentler kapsamında işyerinde çalışma yeri, izahat ve gezdirme ödevlerini doğurur. Hangi işlemin yürütüldüğüne göre yükümlülüğün içeriği değişir; rayiç bedel tespitinde gayrimenkul bilgisi, incelemede işyeri ve belge yardımı söz konusudur. - **Vergi incelemesi öncesi / sonrası haber verme** (VUK m.371): Dilekçenin vergi incelemesine başlanmadan ve takdir komisyonuna intikal ettirilmeden önce verilmesi halidir. Dilekçenin inceleme başladıktan veya olay takdir komisyonuna gittikten sonra verilmesi halidir. Yalnız ilk halde bu maddeden yararlanılabilir; sonrasında verilen dilekçe vergi ziyaı cezasının kesilmemesi sonucunu doğurmaz. - **Vergi incelemesi / Takdir komisyonu sevki öncesi / sonrası beyanname** (VUK geç. m.27): Beyannamenin vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevkinden önce verilmiş olması. Beyannamenin sevkten sonra verilmiş olması. Sevkten önce verilen geç beyannamelerde yüzde elli oran uygulanır; sevkten sonra verilenler bu oran dışında kalır. ## İlgili konular - Vergi incelemeleri (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-incelemeleri - Vergi cezasının kesilmesi, ödenmesi ve kalkması (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezasinin-kesilmesi-odenmesi-ve-kalkmasi - Vergi hatalarını düzeltme ve reddiyat (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-hatalarini-duzeltme-ve-reddiyat ## Örnek kararlar - 2004/99 E., 2008/120 K., 12.06.2008 — ilgili: 4811 s. K. m.5 - 2004/35 E., 2004/64 K., 26.05.2004 — ilgili: 4811 s. K. m.5 - 7. Daire, 2023/297 E., 2025/1843 K., 22.05.2025 — ilgili: VUK m.138 ## İlgili terimler [Re'sen takdir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-takdir) · [Yazılı istem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yazili-istem) · [Münasip mühlet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/munasip-muhlet) · [Vergi hatası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-hatasi) · [Teftiş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teftis) · [Yoklama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yoklama) · [Tespit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit) · [Tutanak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tutanak) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.