--- title: "Vergi ziyaı cezası nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-ziyai-cezasi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Vergi ziyaı cezası **Kısaca:** Vergi ziyaı cezası, 7 kanunda 20 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.379 · kanun yolundan vazgeçme: Vergi kaybına neden olan fiiller nedeniyle kesilen cezadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-379) - AATUHK m.51 · gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre uygulanan, vergi kaybına bağlanan cezalardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-51) - Harçlar K. m.63 · kayıtlı değer, emlak vergisi değeri): 213 sayılı Vergi Usul Kanununda düzenlenen, vergi eksik ödenmesi halinde uygulanan cezadır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-63) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.331 – Cezalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-331#f1): Vergi kanunlarına aykırılık sonucunda Devletin vergi alacağının eksik kalmasına bağlanan idari para cezasıdır. Ceza, ziyaa uğratılan verginin miktarı ile ilişkilidir. - VUK m.339 – Tekerrür (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-339#f1): Vergi ziyaına sebebiyet verilmesi nedeniyle kesilen cezadır. Maddede tekerrür hâlinde yüzde elli oranında artırılır. - VUK m.340 – Suçlarda birleşme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-340#f1): Vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kanunda öngörülen idari para cezasıdır. Madde bu cezanın 359. maddedeki suç cezalarıyla birleştirilemeyeceğini belirtir. - VUK m.344 – Vergi ziyaı cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-344#f1): Vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen idari para cezasıdır. Ceza, uğratılan verginin katı olarak hesaplanır; suç nedeniyle hapis cezasının yerine geçmez, ayrıca uygulanabilir. - VUK m.371 – Pişmanlık ve ıslah (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-371#f1): Beyana dayanan vergilerde kanuna aykırı bir fiil sonucu vergi kaybına yol açılmasının idari yaptırımıdır. Madde, bu cezanın kesilmemesini sağlayan haber verme şartlarını düzenler; cezanın miktarı bu maddede yer almaz. - VUK m.373 – Mücbir sebepler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-373): Vergi kaybına yol açan usulsüzlük veya eksik beyan hâlinde kesilen cezadır. Mücbir sebep varsa bu ceza da kesilmez. - VUK m.374 – Ceza kesmede zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-374#f1-1): Vergi kaybına neden olunmasının yaptırımı olan idari para cezasıdır. Cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılı, zamanaşımının başlangıcını belirler. - VUK m.376 – Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-376): Vergi kaybına neden olunmasına bağlı olarak kesilen idari para cezasıdır. Maddede yer alan indirim, bu cezanın yarısı için uygulanır. - VUK m.379 – Kanun yolundan vazgeçme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-379#f2-1): Vergi kaybına neden olan fiiller nedeniyle kesilen cezadır. Bağlı olduğu vergi aslı dava konusu yapılmayan ya da 359. maddede yazılı fiillere iştirak nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezaları ayrıca düzenlenir. - VUK ek m.11 – Tarhiyat öncesi uzlaşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/ek-madde-11): Vergi incelemesi sonucunda vergi ziyaına neden olan fiiller nedeniyle kesilen idari para cezasıdır. Madde bu cezayı, uzlaşmaya konu edilebilecek ceza türlerinden biri olarak sayar. - VUK geç. m.22 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-22#f1): Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesinde düzenlenen, vergi kaybına neden olan eylemler için öngörülen idari para cezasıdır. Bu madde bakımından, yürürlükten kaldırılan kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezalarının yerini alan tek ceza türüdür. - VUK geç. m.23 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-23#f1): Vergi kanunlarına aykırı davranış sonucunda vergi kaybına neden olunmasına bağlanan idari para cezasıdır. Maddenin uygulandığı dosyada tarhiyat, vergi aslı ile birlikte bu cezayı da içerir. - VUK geç. m.27 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-27#f1): Vergi ziyaına, yani vergi kanunlarına aykırı fiillerle vergi alacağının eksik doğmasına ya da geç doğmasına sebebiyet verilmesine bağlanan idari para cezasıdır. Maddede ceza, ziyaa uğratılan verginin katı olarak hesaplanır. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.9 – Teminat isteme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-9#f1): Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca vergi ziyaına bağlı kesilen idari para cezasıdır. Bu cezanın kesilmesini gerektiren haller, teminat istenmesinin tetikleyicilerinden biridir. - AATUHK m.51 – Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-51): 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre uygulanan, vergi kaybına bağlanan cezalardır. Bu cezalara, maddedeki oranın tamamı uygulanır. ### Harçlar Kanunu - Harçlar K. m.63 – Kayıtlı değer, emlak vergisi değeri): (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/492-sayili-harclar-kanunu/madde-63#f4): 213 sayılı Vergi Usul Kanununda düzenlenen, vergi eksik ödenmesi halinde uygulanan cezadır. Bu maddede tapu harcının eksik tarhı halinde bir kat olarak uygulanır. ### Katma Değer Vergisi Kanunu - KDVK geç. m.30 – Büyük (…)118 yatırımlarda iade (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/gecici-madde-30#f1): Teşvik belgesine konu yatırımın tamamlanmaması hâlinde iade edilen verginin tahsili sırasında uygulanan cezadır. Ceza ile birlikte gecikme faizi de istenir. ### Vergi Barışı Kanunu - Vergi Barışı Kanunu m.3 – Kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan kamu alacakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-3): Vergi kaybına neden olan fiiller nedeniyle kesilen cezadır. Dördüncü fıkra bu cezalardan iştirak, teşvik ve yardım fiilleri nedeniyle kesilenler için ayrı oran uygular. ### Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma Usulü ile Tahsili Hakkında Kanun - Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma Usulü ile Tahsili Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5736-sayili-bazi-kamu-alacaklarinin-uzlasma-usulu-ile-tahsili-hakkinda-kanun/madde-1#f2): Vergi kaybına neden olan eksik beyanın yaptırımı olarak kesilen cezadır. Bu madde kapsamında olan cezalar, ana alacağa bağlı olan vergi ziyaı cezalarıdır; 213 sayılı Kanun m.344 ve geçici m.27 uyarınca üç kat uygulanan cezalar ise kapsam dışıdır. ### Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.80 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6745-sayili-yatirimlarin-proje-bazinda-desteklenmesi-ile-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde/madde-80#f6): Vergi kaybına yol açan eksik beyan ya da tahakkuk ettirmeme hâlinde uygulanan idari para cezasıdır. Altıncı fıkra uyarınca, teşvik kaybı durumunda bu ceza uygulanmadan yalnızca gecikme faizi istenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Vergi ziyaı cezası / Usulsüzlük cezası** (VUK m.331): Vergi ziyaı cezası, verginin eksik kalmasına yol açan aykırılıklara bağlanır. Usulsüzlük cezası, vergi kanunlarının biçim ve bildirim yükümlülüklerine aykırılığa bağlanır. İki ceza türü farklı hükümlere tabidir ve ayrı ayrı uygulanır. Madde bu iki türü birlikte cezalandırma kapsamına alır. - **Vergi ziyaı cezası / 359. madde suç cezası** (VUK m.340): Vergi ziyaı cezası idari para cezasıdır ve 344. maddeye göre kesilir. 359. maddedeki suç cezası hapis veya adli para cezasıdır ve ceza mahkemesince hükmedilir. Her iki ceza da aynı fiil için birlikte uygulanabilir; birleştirilerek tek bir ceza olarak hesaplanamazlar. - **Vergi ziyaı cezası / Usulsüzlük cezası (genel)** (VUK m.374): Vergi ziyaı cezası, vergi alacağının doğduğu takvim yılına bağlı olarak beş yıllık süreye tabidir. Diğer usulsüzlük cezaları, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlayarak iki yıllık süreye tabidir. Aynı yıl içinde işlenen iki farklı cezada zamanaşımı bitiş tarihleri farklı olur; süre hesabı cezanın türüne göre yapılır. - **Vergi ziyaı cezası: bağlı vergi aslı ile birlikte dava konusu / ayrı kesilen ceza** (VUK m.379): Bağlı olduğu vergi aslı dava konusu yapılan vergi ziyaı cezası. Bağlı olduğu vergi aslı dava konusu yapılmayan veya 359. maddedeki fiillere iştirak nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezası. Birinci halde kaldırılan tutarın %75'i tasdik edilenin %75'i (madde metnindeki oran ayrımı) ayrı oranlarla tahakkuk eder; ikinci halde kaldırılan tutarın %25'i, tasdik edilen tutarın %75'i tahakkuk eder. - **Kaçakçılık cezası / vergi ziyaı cezası** (VUK geç. m.22): Yürürlükten kaldırılan kaçakçılık cezasına yapılan atıf, yani eski ağır ceza türüne gönderme. Madde kapsamında atıf sonrası uygulanan vergi ziyaı cezası (VUK m.344). Diğer kanundaki atıf, kaçakçılık cezası yerine vergi ziyaı cezasını ifade eder ve o kanundaki hüküm vergi ziyaı cezası üzerinden uygulanır. - **Ağır kusur ve kusur cezası / vergi ziyaı cezası** (VUK geç. m.22): Yürürlükten kaldırılan ağır kusur veya kusur cezalarına yapılan atıf. Vergi ziyaı cezası (VUK m.344). Atıf, ağır kusur veya kusur cezası yerine vergi ziyaı cezasına yapılmış sayılır; ayrı bir ağır kusur veya kusur cezası kalmadığından bu cezalar için ayrı bir hesap yapılmaz. ## İlgili konular - Vergi cezasının kesilmesi, ödenmesi ve kalkması (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezasinin-kesilmesi-odenmesi-ve-kalkmasi - Genel esaslar (VUK) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-vuk - Tapu ve kadastro harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/tapu-ve-kadastro-harclari - Amme alacaklarının korunması ve ihtiyati haciz (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/amme-alacaklarinin-korunmasi-ve-ihtiyati-haciz - Tecil, tehir, gecikme zammı (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tecil-tehir-gecikme-zammi - Vergi cezaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezalari ## Örnek kararlar - 2019/4 E., 2021/78 K., 04.11.2021 — ilgili: VUK m.340 - 9. Daire, 2024/613 E., 2025/3396 K., 10.09.2025 — ilgili: VUK m.331 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2023/951 E., 2025/466 K., 18.06.2025 — ilgili: AATUHK m.9 ## İlgili terimler [Usulsüzlük cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/usulsuzluk-cezasi) · [Tarhiyat öncesi uzlaşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tarhiyat-oncesi-uzlasma) · [Tekerrür](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tekerrur) · [Gecikme zammı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikme-zammi) · [Teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teminat) · [Kanun yolundan vazgeçme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanun-yolundan-vazgecme) · [Kayıtlı değer / emlak vergisi değeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kayitli-deger-emlak-vergisi-degeri) · [Ceza ihbarnamesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-ihbarnamesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.