--- title: "Vergi ziyaı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-ziyai" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Vergi ziyaı **Kısaca:** Vergi ziyaı, 3 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.341 · vergi ziyaı: Mükellef veya sorumlunun vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında ya da eksiksiz yerine getirmemesi sonucunda verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi ya da eksik tahakkuk ettirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-341) - GVK geç. m.70: Eksik tahakkuk eden verginin madde metnindeki süre içinde tamamlanmaması halinde doğan durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-70) - 5746 s. K. m.4 · uygulama ve denetim esasları: Şartların ihlali veya teşvik unsurlarının amacı dışında kullanılması halinde, zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergilerin doğmuş sayılması durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5746-sayili-arastirma-gelistirme-ve-tasarim-faaliyetlerinin-desteklenmesi-hakkinda-kanun/madde-4) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.335 – Tek fiil ve çeşitli suç işlenmesi a) Muhtelif vergi ziyaına sebebiyet verilmesi:111 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-335#f1): Vergilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi sonucu Devletin uğradığı vergi kaybıdır. Maddenin uygulanabilmesi için bu kaybın tek bir fiille birden fazla vergi bakımından doğmuş olması gerekir. - VUK m.336 – b) Muhtelif cezayı istilzam etmesi:112 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-336#f1): Vergi alacağının eksik tarh edilmesi, geç tahsil edilmesi ya da hiç tahsil edilememesi sonucunu doğuran durumdur. Madde bu durumu tanımlamaz, yalnızca bu sonuca bağlanan cezanın usulsüzlük cezasıyla birlikte değerlendirilmesini düzenler. - VUK m.341 – Vergi ziyaı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-341#f1): Mükellef veya sorumlunun vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında ya da eksiksiz yerine getirmemesi sonucunda verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi ya da eksik tahakkuk ettirilmesidir. Maddenin ikinci fıkrasına göre gerçeğe aykırı beyan ve sair yollarla verginin noksan tahakkukuna ya da haksız iadeye sebebiyet verilmesi de vergi ziyaı sayılır. - VUK m.342 – Veraset ve intikal vergisinde ek süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-342#f1): Vergisinin eksik veya hiç ödenmemesi sonucunu doğuran durumdur. Madde, belirtilen sürelerde verilen beyannamede vergi ziyaının olmadığını kabul eder. - VUK m.344 – Vergi ziyaı cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-344#f1): Vergi alacağının eksik doğması, geç tahsil edilmesi veya hiç tahsil edilememesi sonucunu ifade eden zarar. Madde, cezanın ölçüsünü bu zarara bağlar; ziyaa uğratılan verginin tutarı esas alınır. - VUK m.363 – Mükelleflerin özel işlerini yapan memurlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-363#f1): Bu hareketler sonucunda vergi alacağının eksik doğması veya tahsil edilememesi durumudur. Maddede vergi ziyaı cezasının kesilebilmesi için bu sonucun doğmuş olması aranır. - VUK geç. m.4 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/gecici-madde-4#f2): Vergi incelemesi sonucunda tespit edilen, vergi alacağının eksik doğmasına yol açan durumdur. Maddenin ikinci fıkrasında, alış emsal bedelinin fazla hesaplanması halinde bu ceza uygulanmaz. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK geç. m.70 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-70#f1): Eksik tahakkuk eden verginin madde metnindeki süre içinde tamamlanmaması halinde doğan durumdur. Bu anda vergi ziyaı kendiliğinden gerçekleşmiş sayılır. - GVK geç. m.82 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/gecici-madde-82#f3): Maddede, iki yıl şartının yerine gelmemesi hâlinde zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler bakımından doğmuş sayılan durumdur. Madde bunu fiilî bir zarar olarak değil, kanuni bir kurgu olarak öngörür. ### Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun - Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m.4 – Uygulama ve denetim esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5746-sayili-arastirma-gelistirme-ve-tasarim-faaliyetlerinin-desteklenmesi-hakkinda-kanun/madde-4#f4): Şartların ihlali veya teşvik unsurlarının amacı dışında kullanılması halinde, zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergilerin doğmuş sayılması durumudur. Bu durumda vergi kaybı ortaya çıkmış kabul edilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Vergi ziyaı sonucu / üçüncü fıkra hükmü** (GVK geç. m.82): Yalnızca iki yıl şartının gerçekleşmemesi, vergi ziyaı sonucunu doğurur. Destekli kurum yatırımının yapılmaması, hâkim ortaklık, yasaklı yakınlara iştirak gibi hâllerde üçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Üçüncü fıkra, madde metninde açıkça anılan hâllerde indirimden yararlanmanın sonuçlarını belirler; iki yıl şartı bu hâllerden biri olarak ayrıca anılmaz, sonuçlar ise ayrı ayrı değerlendirilmelidir. - **Vergi ziyaı cezası / usulsüzlük cezası (miktar yönünden)** (VUK m.336): Vergi ziyaı cezası, eksik ödenen verginin oranı üzerinden hesaplanan tutardır. Usulsüzlük cezası, ihlal edilen yükümlülüğe bağlanan sabit veya ayrı oranlı tutardır. Hangi cezanın kesileceği, iki tutarın miktar olarak karşılaştırılmasıyla belirlenir. - **Vergi ziyaı / vergi kaçakçılığı** (VUK m.341): Vergi ziyaı, ödev ihlali veya beyan yoluyla verginin noksan kalmasıdır ve bu maddede tanımlanır. Vergi kaçakçılığı suçu, m.359'da düzenlenen kasıtlı davranışları kapsar; vergi ziyaı bu suçun bir neticesi olarak da ortaya çıkabilir. Vergi kaçakçılığı oluştuğunda, ziyaa sebep olma durumu m.359 ve m.344 bakımından ayrıca değerlendirilir; ceza hukuku ayrıntıları bu maddede yer almaz. - **Suç cezası / vergi ziyaı cezası** (VUK m.363): TCK m.257/1 uyarınca memura verilecek cezai yaptırım. VUK m.344 uyarınca kesilecek vergi ziyaı cezası. Vergi ziyaına neden olunmuşsa iki yaptırım birlikte uygulanır; vergi ziyaı yoksa yalnız suç cezası söz konusu olur. - **Alış emsal bedeli / vergi ziyaı ve usulsüzlük cezası** (VUK geç. m.4): Alış emsal bedelinin vergi incelemesinde fazla hesaplandığı anlaşılan mükellef. Alış emsal bedelinin doğru ya da eksik hesaplandığı durum. Fazla hesaplandığı anlaşılan mükellef hakkında vergi ziyaı veya usulsüzlük cezası uygulanmaz; diğer hallerde bu cezalar hakkında genel hükümler uygulanır. - **Tarh / Vergi ziyaı cezası** (VUK m.20): Tarh, vergi alacağının miktarını belirleyen idari işlemdir. Vergi ziyaı cezası, vergi kaybına neden olan fiile bağlanan ayrı bir yaptırımdır. Tarhın kendisi ceza değildir; ceza kesilmesi ayrı bir karar gerektirir. ## İlgili konular - Genel esaslar (VUK) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/genel-esaslar-vuk - Vergi cezaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezalari ## Örnek kararlar - 4. Daire, 2019/2251 E., 2021/4363 K., 23.09.2021 — ilgili: VUK m.341, VUK m.363 - Ceza Genel Kurulu, 2020/49 E., 2022/232 K., 31.03.2022 — ilgili: VUK m.341 - 9. Daire, 2023/8990 E., 2024/7694 K., 18.12.2024 — ilgili: VUK m.336 ## İlgili terimler [Açılış bilançosu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acilis-bilancosu) · [Usulsüzlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/usulsuzluk) · [İştirak hissesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istirak-hissesi) · [Gerçeğe aykırı beyan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercege-aykiri-beyan) · [Kanuni süre](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-sure) · [Hâkim ortak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakim-ortak) · [Maliyet bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maliyet-bedeli) · [Bekleme süresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bekleme-suresi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.