--- title: "Vergi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Vergi **Kısaca:** Vergi, 8 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 4811 s. K. m.1 · kapsam: Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim, harç ve fon payı ile eğitime katkı payıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-1) - 6111 s. K. m.1 · kapsam ve tanımlar: Kanunun amacı bakımından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim, harç ve fon payı ile eğitime katkı payıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6111-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik/madde-1) - 6736 s. K. m.1 · kapsam ve tanımlar: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim ve harçları ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6736-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasina-iliskin-kanun/madde-1) ## Kanuna göre anlamı - **7020 s. K. m.1/2-a** (Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun): 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim ve harçları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7020-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-ve-bir-kanun-hukmunde/madde-1#f2-a - **7143 s. K. m.1/2-a** (Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun): 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim ve harçları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7143-sayili-vergi-ve-diger-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda/madde-1#f2-a - **7440 s. K. m.1/2-a** (Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun): 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim ve harçları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7440-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-1#f2-a ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Barışı Kanunu - Vergi Barışı Kanunu m.1 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4811-sayili-vergi-barisi-kanunu/madde-1#f1-a): Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim, harç ve fon payı ile eğitime katkı payıdır. Madde 1/2 uyarınca kanunun diğer hükümlerinde 'vergi' terimi bu anlamda kullanılır. Gümrük vergileri bu tanımın içinde değildir; 1/1-d bozunda ayrıca anılır. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6111-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik/madde-1#f1-a): Kanunun amacı bakımından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim, harç ve fon payı ile eğitime katkı payıdır. Bu tanım, 6111 sayılı Kanunda geçen vergi tabirinin tek anlamını verir ve başka mevzuattaki vergi tanımlarını kapsamaz. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6736-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasina-iliskin-kanun/madde-1#f1-a): 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim ve harçları ifade eder. Gümrük vergileri bu tanımın dışında, ayrı bir kavram olarak tanımlanmıştır. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7020-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-ve-bir-kanun-hukmunde/madde-1#f1-a-1): 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim ve harçlardır (fıkra 2/a). Bu kavram, gümrük vergisinden ayrı tutulur. ### Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun - Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun m.1 – Kapsam ve Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7143-sayili-vergi-ve-diger-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda/madde-1#f1-a): Bu Kanunun uygulanmasında, 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim ve harçlardır. Kanunun kapsamı bu tanıma göre belirlenir. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7256-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-1#f1-a-1): 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim ve harçlardır. Kanunda vergi kavramı bu geniş anlamıyla kullanılır. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7326-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-1#f1-a): 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi, resim ve harçlardır. Bu tanım, Kanunun uygulanmasında vergi kavramının sınırını çizer. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.1 – Kapsam ve tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7440-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-1#f1-a-1): Bu Kanunun uygulanmasında 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim ve harçtır. Kapsam, 213 sayılı Kanunun kapsamı ile belirlenir; diğer kamu alacakları bu tanıma girmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Beyana dayanan vergi / resen tahakkuk eden vergi (2002 öncesi dönem)** (4811 s. K. m.1): Beyana dayanan vergilerde belirleyici olan, 31.8.2002'ye kadar verilmesi gereken beyannamedir. Resen tahakkuk eden vergilerde, 2002 yılı için belirleyici olan 31.8.2002'den önce yapılan tahakkuktur. İki grupta da dönem tarihi farklı ölçütle belirlenir; birinde beyanname tarihi, diğerinde tahakkuk tarihi esas alınır. - **Vergi alacakları / Sosyal güvenlik alacakları** (6111 s. K. m.1): Vergi alacaklarında ölçüt 213 sayılı VUK kapsamı ve beyana dayanan vergilerde beyannamenin verilmesi gereken tarihtir. Sosyal güvenlik alacaklarında ölçüt 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılık statüleri ile 2010 yılı Kasım ayı ve önceki aylardır. Her iki grupta cutoff tarihleri farklıdır: vergi için 31/12/2010, sosyal güvenlik primlerinde 2010 Kasım ayı sınırı uygulanır. - **Madde 1/1-c (ödenmemiş diğer amme alacakları) / Madde 1/1-a (vergi alacakları)** (6111 s. K. m.1): Bentler dışında kalan ve 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacaklar, vadesinin 31/12/2010 tarihinden önce olması ve Kanunun yayımlandığı tarihte ödenmemiş olması koşuluna bağlıdır. Vergi alacaklarında ise koşul vergi dönemi veya beyanname tarihine bağlıdır ve ödeme durumu ayrıca aranmaz. Vadesi geçmiş ve ödenmemiş olma koşulu yalnız madde 1/1-c ve bazı belediye alacaklarında aranır. - **Beyana dayanan vergi / tahakkuk eden vergi** (6736 s. K. m.1): Beyana dayanan vergilerde ölçüt, 30/6/2016 tarihine kadar verilmesi gereken beyannamedir. Beyanname dönemi bu tarihten önce olmalıdır. Tahakkuk eden vergilerde ölçüt, 2016 yılına ilişkin olup 30/6/2016 tarihinden önce tahakkuk etmiş olmaktır. İki kategori farklı tarih ölçütüne bağlanmıştır. Bir alacağın hangi kategoriye girdiği, vergi türüne ve tarh yöntemine göre belirlenir. - **Vergi aslı / vergi aslına bağlı olmayan vergi cezası** (6736 s. K. m.1): Vergi aslına bağlı vergi cezaları, (a) bendinin birinci ve ikinci alt bentlerinde yer alan vergilerle birlikte değerlendirilir. Vergi aslına bağlı olmayan vergi cezaları, (a) bendinin üçüncü alt bentlerinde ayrıca sayılır ve 30/6/2016 tarihinden önce yapılan tespite bağlanır. Vergi aslı bulunmayan cezalar için kapsam, cezanın dayanağı olan tespitin tarihine göre belirlenir. - **Vergi alacağı / sosyal güvenlik alacağı** (6736 s. K. m.1): Vergi alacaklarında belirleyici tarih, beyanname veya tahakkuk tarihidir. Sosyal güvenlik alacaklarında belirleyici ölçüt, prim dönemi (2016 yılı Haziran ayı ve önceki aylar) ile vadedir. Aynı tarihsel olaya dayanan iki alacak, türüne göre farklı ölçütle kapsama girebilir. ## Örnek kararlar - 2004/35 E., 2004/64 K., 26.05.2004 — ilgili: 4811 s. K. m.1 - Ceza Genel Kurulu, 2017/732 E., 2018/678 K., 25.12.2018 — ilgili: 7143 s. K. m.1 - 13. Daire, 2025/1082 E., 2025/3371 K., 04.11.2025 — ilgili: 7440 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Gümrük vergileri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gumruk-vergileri) · [Beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyanname) · [Beyana dayanan vergi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyana-dayanan-vergi) · [Yİ-ÜFE aylık değişim oranları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yi-ufe-aylik-degisim-oranlari) · [Amme alacağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/amme-alacagi) · [Geç ödeme zammı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gec-odeme-zammi) · [Ecrimisil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ecrimisil) · [Fer'i alacak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feri-alacak) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.