--- title: "Yapı kooperatifi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi-kooperatifi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yapı kooperatifi **Kısaca:** Konut veya işyeri yapmak amacıyla kurulan kooperatif türüdür. (1163 s. K. m.26) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kooperatifler Kanunu - Kooperatifler Kanunu m.8 – 1. Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-8): Konut, işyeri veya başka yapı üretmek amacıyla kurulan kooperatiftir. Bu türde ortak sayısı, konut ve işyeri sayısı genel kurulca belirlenir ve yönetim kurulu bu sayıyı aşamaz. - Kooperatifler Kanunu m.26 – 3. Genel kurul toplantılarına katılma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-26): Konut veya işyeri yapmak amacıyla kurulan kooperatif türüdür. Maddenin ikinci fıkrası yalnızca bu tür kooperatifler için üç aylık süre şartını kaldırır. - Kooperatifler Kanunu m.42 – I – Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-42): Üyelerine konut ya da işyeri sağlamak amacıyla kurulan kooperatif türüdür. Madde bakımından, ortak sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısının genel kurulca belirlenmesi bu tür kooperatiflere özgüdür. - Kooperatifler Kanunu m.88 – C) Örnek anasözleşme hazırlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1163-sayili-kooperatifler-kanunu/madde-88): Üyelerine konut, işyeri gibi yapılar sağlamak amacıyla kurulan kooperatif türüdür. Bu türde örnek anasözleşme hazırlığı Ticaret ve İmar ve İskan Bakanlığınca müştereken yürütülür. ### Kurumlar Vergisi Kanunu - Kurumlar Vergisi Kanunu m.4 – Muafiyetler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5520-sayili-kurumlar-vergisi-kanunu/madde-4): Bent (k) kapsamında, yapı ruhsatı ve arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edildiği ve yönetim ile denetim kurullarında inşaat işini üstlenenlere yer verilmeyen kooperatiftir. Bu nitelikteki kooperatifler için ek şartlar uygulanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Yapı kooperatifi / Diğer kooperatifler** (1163 s. K. m.8): Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir ve yönetim kurulu bu sayıyı aşamaz. Diğer kooperatiflerde bu tür bir genel kurul sınırı maddede öngörülmemiştir; açık kapı ilkesi ve anasözleşme şartları esas alınır. Yapı kooperatiflerinde genel kurul kararındaki sayının üzerinde kayıt yapılamaz; bu sınıra uyulmadan kaydedilen ortaklık sorunlu hâle gelir. - **Genel hal / Yapı kooperatifi** (1163 s. K. m.26): Yapı kooperatifi dışındaki kooperatiflerde genel kurula katılmak için ortaklığın en az üç ay önce kazanılmış olması aranır. Yapı kooperatiflerinde genel kurul toplantılarına katılmak için üç aylık süre şartı aranmaz. Yeni ortak, yapı kooperatifinde ortaklığın hemen ardından genel kurula katılabilirken diğer kooperatiflerde üç ay beklemek zorundadır. - **Genel hazırlık / yapı kooperatifi hazırlığı** (1163 s. K. m.88): Diğer kooperatif türleri için örnek anasözleşme Ticaret Bakanlığınca hazırlanır. Yapı kooperatifleri için hazırlık, Ticaret ve İmar ve İskan Bakanlığının müşterek kullanımıyla yapılır. Yapı kooperatiflerinde tek bir bakanlığın değil iki bakanlığın birlikte hareket etmesi gerekir. - **Kooperatif (k) bendi / yapı kooperatifi** (5520 s. K. m.4): Genel kooperatifler için (k) bendinin temel şartları yeterlidir: kazanç dağıtma yasağı, pay verilmemesi, yedeklerin dağıtılmaması ve ortaklarla iş görülmesi. Yapı kooperatifleri bu temel şartlara ek olarak, inşaat işini üstlenenlere yer vermeme ve ruhsat ile tapunun kooperatif adına olması şartlarını taşımalıdır. Yapı kooperatifinde ek şartların biri bile ihlal edilirse muafiyet kaybedilir ve ilgili hesap dönemi için kurumlar vergisi tarhına konu olabilir. - **Yapı kooperatifi sözleşmeli avukat yükümlülüğü / Diğer kooperatifler** (Av. K. m.35): Üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifi sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır. Üye sayısı yüzün altında kalan yapı kooperatifi ve diğer kooperatifler bu yükümlülük kapsamında değildir. Eşiği aşan yapı kooperatifi yükümlülüğe aykırı davranırsa idari para cezasıyla karşılaşır. - **Yapı kooperatifi ve taşınmaz temlikli kooperatif / diğer kooperatifler** (1163 s. K. m.2): Yapı kooperatifleri ile konusuna taşınmaz mal temliki dahil bulunan kooperatiflerde, ortaklara taşınmaz temlik taahhüdü anasözleşmeye konulabilir. Diğer kooperatiflerde taşınmaz temlik taahhüdü bu özel hükmün kapsamında değildir. Yalnızca birinci gruptaki taahhüt, başka resmi şekil aranmaksızın geçerlidir. ## İlgili konular - Mükellefiyet (Kurumlar Vergisi Kanunu) (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/konu-ve-mukellefler ## Örnek kararlar - Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, 2026/551 E., 2026/374 K., 09.04.2026 — ilgili: 1163 s. K. m.8 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2021/931 E., 2026/297 K., 11.02.2026 — ilgili: 1163 s. K. m.8 - Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, 2026/51 E., 2026/207 K., 11.02.2026 — ilgili: 1163 s. K. m.42 ## İlgili terimler [Kooperatif merkez birliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kooperatif-merkez-birligi) · [Ortak dışı işlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-disi-islem) · [Türkiye Milli Kooperatifler Birliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/turkiye-milli-kooperatifler-birligi) · [Örnek anasözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ornek-anasozlesme) · [Mütalaa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutalaa) · [Anasözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/anasozlesme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.