--- title: "Yapı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yapı **Kısaca:** Bu kapsamda gemi dışı yapının ipoteğe konu olabileceği anlaşılır. (TTK m.1013) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.986 – I- Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-986#f1): Henüz inşası tamamlanmamış, ancak gemi niteliği kazanmaya yönelmiş taşınır ya da gemi olarak değerlendirilen varlıktır. Maddenin uygulanabilmesi için yapının yapım sürecinde bulunması gerekir. - TTK m.987 – II- Yapının tescili — 1. Tescil istemi a) Şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-987#f1): Henüz tamamlanmamış, gemi niteliğini kazanma yolunda olan ve yapı hâlindeki gemilere özgü sicile kaydı istenebilen varlık. Maddenin kapsamı yapı kavramına bağlıdır; tamamlanmış geminin kaydı bu maddenin konusu değildir. - TTK m.989 – 2. Tescil a) Tescil edilecek hususlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-989): Bu maddede sicile kaydedilen tüzel varlığı ifade eder. Kaydın konusu olan hususlar 988. maddede gösterilmiştir. - TTK m.992 – d) Silme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-992#f2): Tersanede gemi olarak tamamlanmakta olan ve henüz gemi niteliği kazanmamış inşa halindeki varlıktır. Madde, bu yapının sicil kaydına tabi olmasını ön kabul eder. - TTK m.1013 – I- Tersane sahibinin ipotek hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1013#f1): Maddede tersanenin yapım veya onarım faaliyetine konu olan, henüz gemi niteliği kazanmamış ya da tamamlanmamış taşınmaz benzeri yapıdır. Bu kapsamda gemi dışı yapının ipoteğe konu olabileceği anlaşılır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.718 – I. Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-718): Arazi üzerinde sabit biçimde yapılmış ve arazinin mülkiyeti kapsamına alınan yapılardır. Bu yapılar arazinin bütünleyici parçası sayılır; bağımsız ve sürekli hak niteliğindeki yapılar bu kapsamda değerlendirilmez. - TMK m.738 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-738#f1): Arazinin toprak katmanlarıyla bağlantılı her türlü yapısal tesisattır. Maddenin kapsamı, zemine bağlı yapısal tesisleri içerir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yapı (kalıcı) / Taşınır bitki (geçici dikim)** (TMK m.718): Kalıcı olması amaçlanarak dikilen fidanlar arazinin bütünleyici parçası olarak mülkiyet kapsamına girer. Satış için yetiştirilen süs ağaçları gibi kalıcı olması amaçlanmadan dikilen bitkiler taşınır bitki sayılır. Taşınır bitkiler m.718 kapsamında arazi mülkiyetine tabi olmaz; m.728 kıyasen uygulanır. - **Malikin kendi taşınmazında yaptığı kazı-yapı / taşkın yapı** (TMK m.738): Malikin kendi taşınmazında yaptığı kazı veya yapı, komşuya zarar vermiyorsa veya zarar tehlikesi yoksa madde kapsamında bir ihlal oluşmaz. Kazı veya yapı nedeniyle komşu taşınmaza zarar verilmesi ya da zarar tehlikesi oluşması halinde zarar verme yasağı ihlal edilmiş olur. İhlal halinde malik MK 730 uyarınca sorumlu olur; kazıda gerekli önlemleri almaya zorlanır, gerektiğinde kazı durdurulur ve tazminat ödemesi istenir. - **Zarar verme yasağı / komşuluk kuralına aykırı yapı** (TMK m.738): Zarar verme yasağı, kazı ve yapı işinin sırasında komşu taşınmaza zarar veya tehlike doğurulmamasını konu alır. Komşuluk hukuku kurallarına aykırı yapı, yapının kendisinin komşuluk kurallarına (örneğin imar esaslarına) aykırı olmasıdır. Birinci halde MK 738/1 ve MK 730 uygulanır; ikinci halde MK 738/2 gereği taşkın yapılara ilişkin hükümler (MK 725 kıyasen) devreye girer. - **Yapı siciline kayıt talebi / Kaydın içeriği** (TTK m.987): Bu madde yalnızca kaydın talep edilebilmesini düzenler. Kaydın hangi belgelerle ve hangi usulle yapılacağı ilgili diğer maddelerde düzenlenir. Talep yetkisi ile kaydın yapılma şartları ayrı değerlendirilir. - **Konut-tarımsal yapı / Bölgedeki diğer yapılar** (383 s. K. m.19): Belediye ve mücavir alan dışında, köy yerleşik alanı içinde ve civarında ile mezralarda yapılacak konut, hayvancılık ve tarımsal amaçlı yapılar. Bölgede kalan diğer her türlü yapı ve tesis. Birinci gruptaki yapılar için Başkanlık iznine ek olarak Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünden inşaat ve iskan ruhsatı alınması gerekir. - **Mevzuata aykırı yapı / Ruhsatlı yapı** (383 s. K. m.19): Nazım veya uygulama imar planlarına ya da mevzuata aykırı yapılar. Plana ve mevzuata uygun yapılar. Aykırı yapılar 3194 sayılı İmar Kanunu esasları dahilinde yıktırılır; uygun yapılar bu hükme göre yıktırılamaz. ## İlgili konular - Komşu hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/komsu-hakki - Taşınmaz mülkiyetinin içeriği ve sınırlar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-icerigi-ve-sinirlar ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1070 E., 2025/84 K., 26.02.2025 — ilgili: TMK m.718 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024 — ilgili: TMK m.718 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/450 E., 2023/1075 K., 08.11.2023 — ilgili: TMK m.718 ## İlgili terimler [Kanuni ipotek hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-ipotek-hakki) · [Feragat yasağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/feragat-yasagi) · [Yetki çevresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-cevresi) · [Kaynak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaynak) · [Dilekçe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dilekce) · [Resen silme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-silme) · [Terkin](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/terkin) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.