--- title: "Yaptırım nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yaptirim" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yaptırım Diğer yazımlar: Yaptırımlar **Kısaca:** Yaptırım, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK m.250 · seri muhakeme usulü: Bu usulde hükme bağlanan ceza veya güvenlik tedbiridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-250) - 6356 s. K. m.21 · uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına üyelik: Fıkra 3'te öngörülen üyeliğin iptali, temsilciliğin faaliyetinin durdurulması ve temsilciliğin kapatılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-21) - 6475 s. K. m.2 · kapsam: Kanuna veya buna dayanılarak çıkarılan düzenlemelere aykırılık hâlinde uygulanacak idari ya da cezai sonuçtur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6475-sayili-posta-hizmetleri-kanunu/madde-2) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.250 – Seri muhakeme usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-250#f4): Bu usulde hükme bağlanan ceza veya güvenlik tedbiridir. Temel ceza, alt ve üst sınır arasında TCK m.61 ölçütleriyle belirlenir ve yarı oranında indirilir. Sonuç hapis cezası seçenek yaptırıma çevrilebilir ya da ertelenebilir. ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.21 – Uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına üyelik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-21): Fıkra 3'te öngörülen üyeliğin iptali, temsilciliğin faaliyetinin durdurulması ve temsilciliğin kapatılmasıdır. Bu yaptırımlar İçişleri Bakanlığınca dava yoluyla istenir. ### Posta Hizmetleri Kanunu - Posta Hizmetleri Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6475-sayili-posta-hizmetleri-kanunu/madde-2#f1): Kanuna veya buna dayanılarak çıkarılan düzenlemelere aykırılık hâlinde uygulanacak idari ya da cezai sonuçtur. Maddede konu olarak sayılmıştır, içeriği diğer maddelerdedir. ## Karıştırılan kavramlar - **Suç oluşturan fiil / idari yaptırım** (167 s. K. m.18): Fiil diğer kanunlara göre suç oluşturuyorsa bu madde uygulanmaz. Fiil suç oluşturmuyorsa, kanunda yazılı vecibenin ihlali bu madde kapsamında idari yaptırıma tabidir. Aynı fiil için hem suç hem bu maddedeki idari para cezası uygulanmaz; yalnız suç hükmü uygulanır. - **Defter yükümlülüğü / 33. maddedeki cezai yaptırım** (KMK m.36): Madde 36 yükümlülüğü yöneticiye defter tutma ve saklama görevi yükler. Madde 33'ün son fıkrası bu görevlerin yerine getirilmemesi halinde uygulanacak cezayı belirler. Yükümlülük ile yaptırım ayrı düzeylerdedir; yaptırımın uygulanabilmesi için görevin ihlali gerekir. - **Aykırılık halinde yaptırım / idari işlem** (665 s. K. m.21): Üyelik iptali, temsilciliğin faaliyetinin durdurulması veya kapatılması, İçişleri Bakanlığınca yapılan bir yaptırımdır. Kuruluş merkezinin veya temsilciliğin bulunduğu yerde dava açılması, bu yaptırımın yargı yoluyla istenmesidir. Yaptırım kararı Bakanlıkça verilir; dava açılabilmesi için yaptırımın mahkemeden istenmesi gerekir. - **Madde 4 / Madde 1-2 (yaptırım / yükümlülük)** (805 s. K. m.4): Birinci ve ikinci maddeler Türkçe kullanım yükümlülüğünü koyar. Dördüncü madde bu yükümlülüğe aykırılığın hukuki sonucunu, yani belgenin lehe dikkate alınmamasını düzenler. Yükümlülüğün ihlali ile yaptırım aynı hükümde toplanmaz; aykırılığın sonucu yalnız bu maddede aranmalıdır. - **Cezanın ertelenmesi / seçenek yaptırım / gözaltı-tutukluluk-hükümlülük süresi** (926 s. K. m.36): Cezası ertelenen veya seçenek yaptırıma çevrilen subaylar, birinci fıkra bendi a/1 kapsamı dışında tutulur. Cezası ertelenmemiş ve seçenek yaptırıma çevrilmemiş subaylarda, şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya ilişkin gözaltı, tutukluluk ve hükümlülük süreleri kıdemden düşülür. Ertelenen cezalarda bu sürelerin kıdemden düşülmesi söz konusu olmaz; ertelenmemiş cezalarda infaz süresiyle sınırlı olarak düşüm yapılır. - **Disiplin kararı (b) bendi / Kamu görevinden çıkarma (ayrı yaptırım)** (Av. K. m.5): (b) bendi, kesinleşmiş disiplin kararı sonucu meslek niteliğinin kaybını engel sayar. Kamu görevinden çıkarma gibi ayrı kamu hukuku yaptırımları, kanunda açıkça (b) bendinin kapsamına alınmamıştır. Yalnızca kesinleşmiş disiplin kararı sonucu meslek niteliğini kaybetme engel oluşturur; her idari yaptırım otomatik olarak bu engeli doğurmaz. ## İlgili konular - Gaiplerin ve kaçakların yargılanması, tüzel kişilerin soruşturmada ve kovuşturmada temsili, bazı suçlara ilişkin muhakeme usulü (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/gaibin-tanimi-ve-yapilabilecek-islemler-gaibe-ihtar - Üyelik (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/uyelik ## Örnek kararlar - 2013/84 E., 2014/183 K., 04.12.2014 — ilgili: 6475 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Posta hizmeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/posta-hizmeti) · [Seri muhakeme usulü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/seri-muhakeme-usulu) · [Dış temsilcilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dis-temsilcilik) · [Kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus) · [Yetkilendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkilendirme) · [Üst kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ust-kurulus) · [İştirâk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istir-k) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.