--- title: "Yargı yolu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-yolu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yargı yolu **Kısaca:** Yargı yolu, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.125 · yargı yolu: İdarenin eylem ve işlemlerinin yargı organı önünde denetlenebilmesi imkânıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-125) - 3091 s. K. m.7 · kararların kesinliği: Uyuşmazlığın idari yargı veya adli yargıda görülmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-7) - 6458 s. K. m.80 · idari itiraz ve yargı yolu: Kararın yetkili idare mahkemesi önünde iptali istenerek denetlenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-80) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.125 – B. Yargı yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-125#f1): İdarenin eylem ve işlemlerinin yargı organı önünde denetlenebilmesi imkânıdır. Anayasa bu yolun her türlü eylem ve işlem için açık olmasını kural olarak koymuştur. ### Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun - Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun m.7 – Kararların kesinliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3091-sayili-tasinmaz-mal-zilyedligine-yapilan-tecavuzlerin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-7#f1): Uyuşmazlığın idari yargı veya adli yargıda görülmesi anlamına gelir. Maddede, üstün hak iddiasında bulunanların hangi yargı yoluna başvuracağı kararda belirtilir. ### Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu - Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.80 – İdari itiraz ve yargı yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-80#f1-cc): Kararın yetkili idare mahkemesi önünde iptali istenerek denetlenmesidir. Madde, idari itiraz yolu açık olan kararlarda yargı yoluna ancak itiraz sonucunda ya da doğrudan başvuru yoluyla gidilebileceğini öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel yargı yolu / Yüksek Askeri Şûra kararları** (Anayasa m.125): Yüksek Askeri Şûranın terfi işlemleri ve kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma dışındaki ilişik kesme kararları, yargı denetimine açıktır. Terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma kararları yargı denetimi dışındadır. Bu iki karar türüne karşı dava açılamaz; diğer ilişik kesme kararlarına karşı dava açılabilir. - **Kesinlik / idari yargı yolu** (3091 s. K. m.7): Karar kesindir ve idari makam içinde kanun yoluna gidilmez. Kesinlik, idari yargı yolunun açık olmasıyla birlikte geçerlidir; karara karşı idari yargıda dava açılabilir. Kesinlik, idari yargı denetimini ortadan kaldırmaz; ilgili taraf kararı idari yargıda dava konusu yapabilir. - **Madde (a) idari itiraz / doğrudan yargı yolu** (6458 s. K. m.80): Genel kural olarak kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna idari itiraz yapılabilir. 68, 72 ve 79 uncu maddelere göre verilen kararlarda idari itiraz yolu kapalıdır ve yalnızca yargı yoluna başvurulabilir. Aynı kararda hem itiraz hem dava yolunun birlikte işletilmesi beklenmez; kararın hangi maddeye dayandığı tespit edilmeden süre hesabı yapılamaz. - **Madde (ç) 68 inci madde yargı yolu / 72 ve 79 uncu madde yargı yolu** (6458 s. K. m.80): 68 inci maddede düzenlenen yargı yolu bu fıkranın on beş ve otuz günlük süre hükümlerinin dışında tutulmuştur. 72 ve 79 uncu maddeler çerçevesinde alınan kararlarda on beş günlük dava süresi işler. 68 inci madde kapsamındaki başvurularda bu maddedeki süreler uygulanmaz; ayrı rejime tabi olduğu için süre hesabında ayrım yapılmalıdır. - **İdari itiraz / İdari yargı yolu** (DMK m.135): İtiraz, cezayı veren idari makam ya da üst disiplin kurulu önünde yapılan idari başvurudur. İdari yargı yolu, cezanın mahkemece denetlenmesi için açılan davadır. Madde her iki yolu birlikte öngörür; dava açma süresi bu maddede değil, İdari Yargılama Usulü mevzuatında düzenlenir. - **Yargı yolu açık ilişik kesme kararları / yargı yolu kapalı ilişik kesme kararları** (İYUK m.20/C): Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri, altıncı fıkra gereği dava konusu yapılamaz. Bu iki istisna dışında kalan her türlü ilişik kesme kararına karşı yargı yolu açıktır. Bu iki işlem dışındaki ilişik kesme kararları doğrudan yargı denetimine tabidir; istisna işlemler yargı denetimi dışında kalır. ## İlgili konular - Bakanlar Kurulu, milli savunma ve idare (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/bakanlar-kurulu-milli-savunma-ve-idare ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2025/283 E., 2025/772 K., 03.12.2025 — ilgili: Anayasa m.125 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2025/13 E., 2025/34 K., 14.05.2025 — ilgili: 6458 s. K. m.80 - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2025/12 E., 2025/35 K., 14.05.2025 — ilgili: 6458 s. K. m.80 ## İlgili terimler [Kesinlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlik) · [Hukuka uygunluk denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuka-uygunluk-denetimi) · [Yürütmenin durdurulması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yurutmenin-durdurulmasi) · [Yerindelik Denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerindelik-denetimi) · [Yazılı bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yazili-bildirim) · [Tebliğ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tebli-g) · [Kesin karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-karar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.