--- title: "Yargılama gideri nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilama-gideri" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yargılama gideri Diğer yazımlar: Yargılama giderleri **Kısaca:** Yargılama gideri, 7 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.74 · dava veya cezanın düşmesinin etkisi: Yargılama sırasında yapılan masrafları ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-74) - HMK m.340 · adli yardım kararıyla atanan avukatın ücretinin ödenmesi: Davanın görülmesi sırasında yapılan ve kanunda bu niteliği verilen masrafı ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-340) - CMK m.328 · karşılıklı hakaret hâllerinde gider: Yargılama sırasında yapılan ve yargılamanın sonucunda ilgilisine yükletilebilen masraflardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-328) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.312 – Feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-312#f1): Yargılamanın yürütülmesi için yapılan masraflar ile karşı tarafın vekâlet ücreti gibi kalemleri kapsar. Madde kapsamında mahkûmiyet, bu giderlerin hangi tarafa yükleneceğini belirler. - HMK m.323 – Yargılama giderlerinin kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-323#f1): Madde 323 bendlerinde sayılan kalemlerden oluşan, dava sırasında doğan ve hükümde taraflara yüklenen masraflardır. Liste kapsamlı olup bu kalemler dışındaki masraflar yargılama gideri sayılmaz. - HMK m.326 – Yargılama giderlerinden sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-326#f1): Harç, masraf ve avukatlık ücreti gibi davanın görülmesi sırasında yapılan ve kanunda bu niteliği verilen ödemeler bütünüdür. Bu giderler, dava sonunda hangi tarafa yükletileceği kararla belirlenen kalemlerdir. - HMK m.327 – Dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle yargılama giderlerinden sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-327#f1): Harçlar, tebligat ve bilirkişi gibi masraflar ile vekâlet ücretini kapsayan giderlerdir. Birinci fıkra bu giderlerin tamamının ya da bir kısmının yüklenmesine izin verir; karar ve ilam harcı bu kapsam dışındadır. - HMK m.332 – Yargılama giderlerine hükmedilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-332#f1): Dava sırasında yapılan ve yargılamanın sonunda hüküm altına alınan harç, masraf ve vekâlet ücreti gibi kalemlerdir. Madde, bu giderlerin tutarı, yükletildiği taraf, oranı ve dökümünün hükümde gösterilmesini ister. - HMK m.337 – Adli yardım talebinin incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-337#f3): Adli yardım talebinden önce yapılmış olan harç ve masraflardır. Bu giderler adli yardım kapsamında değerlendirilmez. - HMK m.340 – Adli yardım kararıyla atanan avukatın ücretinin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-340#f1): Davanın görülmesi sırasında yapılan ve kanunda bu niteliği verilen masrafı ifade eder. Maddeye göre avukat ücreti de bu niteliktedir ve dolayısıyla yargılama giderleri hükmüne tabidir. - HMK m.442 – Avans yatırılması ve giderlerin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-442#f1): Tahkim yargılamasının yürütülmesi için yapılan masraflardır. Maddenin kendisi bu giderlerin kalemlerini sınırlı olarak saymaz; avansın karşılığı olan giderler bu kapsamdadır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.325 – Sanığın yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-325#f1): Ceza yargılaması sırasında yapılan araştırma ve işlemler için ortaya çıkan masrafların tümüdür. Hangi kalemlerin bu kapsama girdiği bu maddede değil, ilgili hükümlerde belirlenir. - CMK m.326 – Bağlantılı davalarda giderler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-326#f2): Avukatlık ücretleri ile soruşturma ve kovuşturma evrelerinde yargılamanın yürütülmesi için Devlet Hazinesince yapılan harcamalar ve tarafların yaptığı ödemelerdir. Tanımı m.324'te yer alır; bu madde giderin kapsamını değil, kimin ne oranda ödeyeceğini düzenler. - CMK m.328 – Karşılıklı hakaret hâllerinde gider (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-328): Yargılama sırasında yapılan ve yargılamanın sonucunda ilgilisine yükletilebilen masraflardır. Vekâlet ücreti de bu giderlerin içinde sayılır. - CMK m.329 – Suç uydurma ve iftira gibi hâllerde gider (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-329): Soruşturma ve kovuşturma sırasında devlet tarafından yapılan ve kişiye yüklenebilen masrafların tümüdür. Madde bu giderlerin, suç uydurma ya da iftiradan doğan kısmının ödenmesini konu alır. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.74 – Dava veya cezanın düşmesinin etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-74#f3): Yargılama sırasında yapılan masrafları ifade eder. Cezanın düşmesi bunların istenmesini engellemez; ancak genel af halinde istenemez. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.176 – Adlî yardımın kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-176#f1): Avukatlık ücreti dışında, yargılama sırasında yapılması gereken harç, masraf ve benzeri ödemelerdir. Bu giderleri karşılama olanağı bulunmayan kişi adli yardımdan yararlanabilir; madde bu giderlerin nasıl karşılanacağını düzenlemez. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.51 – Başvuru hakkının kötüye kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-51#f1): Başvuru sürecinde yapılan masrafları ifade eder. Disiplin para cezası bu giderlerden ayrı ve ek bir yaptırımdır, yargılama giderlerinin yerine geçmez. ### Milletlerarası Tahkim Kanunu - Milletlerarası Tahkim Kanunu m.16 – Hakem ücreti, yargılama giderleri, avans yatırılması ve giderlerin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4686-sayili-milletlerarasi-tahkim-kanunu/madde-16#f7): Kanunun B bendinde sayılan, hakem kararında gösterilmesi gereken masraf toplamıdır. Hakem ücretinin yanında yolculuk, bilirkişi, keşif, tanık, vekâlet ücreti, yargı harcı ve bildirim giderlerini kapsar. ### Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.25 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7531-sayili-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-25): Davanın görülmesi sırasında yapılan masraflar ile vekâlet ücreti gibi kalemlerden oluşan, davayı kaybeden ya da kısmen kaybeden tarafa yüklenen yükümlülüklerdir. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel af / diğer düşme sebepleri (yargılama giderleri)** (TCK m.74): Cezanın düşmesi yargılama giderlerine ilişkin hükümleri etkilemez. Genel af halinde yargılama giderleri ayrıca istenemez. Genel af dışındaki düşme sebeplerinde yargılama giderleri istenebilir, genel af halinde istenemez. - **Yargılama gideri / özel masraf** (HMK m.323): Madde 323 bentlerinde sayılan ve yargılamanın gerektirdiği kalemler, örneğin tanık ve bilirkişi ücretleri, keşif ve tebliğ giderleri. Tarafın kendi yararına, özel olarak yaptırdığı bilimsel mütalaa, özel delil tespiti raporu veya özel bilirkişi raporu gibi masraflar. Birinci gruptaki giderler hükümde karşı tarafa yüklenebilir; özel masraflar yargılama gideri sayılmaz ve davayı kaybeden tarafa yükletilemez. - **Yargılama gideri / harç ve diğer devlet alacakları** (HMK m.323): Madde 323 kapsamındaki giderler yargılama giderinin unsurlarıdır ve hüküm fıkrasında taraflara yüklenir. Devlete ait harçların tahsil usulü ile ilgili hükümler madde 324 ve Harçlar Kanunu'na göre uygulanır. Harçlar, madde 323(a) kapsamında yargılama gideridir; ancak tahsil usulü ayrı mevzuata bağlıdır. - **Karar ve ilam harcı / diğer yargılama giderleri** (HMK m.327): Karar ve ilam harcı, davayı kaybeden tarafta kalan ve bu maddenin kapsamı dışında olan harçtır. Diğer yargılama giderleri, birinci fıkra uyarınca tamamı ya da bir kısmı yükletilebilecek kalemlerdir. Kötüniyetli taraf, harç dışındaki giderlerden sorumlu tutulur; harç ayrıca bu maddeye göre yüklenmez. - **Asıl dava yargılama giderleri / adli yardım kapsamı** (HMK m.337): Adli yardım kararı yalnız talep tarihinden sonra yapılacak giderleri kapsar. Adli yardım, daha önce yapılmış yargılama giderlerini kapsamaz. Geçmişe dönük gider muafiyeti sağlanmaz; önceden yapılan giderler için ayrıca ödeme yükümlülüğü devam eder. - **Avukat ücreti / diğer yargılama giderleri** (HMK m.340): Avukat ücreti, bu madde uyarınca yargılama gideri olarak Hazineden ödenir. Diğer yargılama giderleri ve avanslar, m.339 uyarınca dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir. Avukat ücretinin tahsili karşı taraftan veya adli yardım talep edenden beklenmez; diğer giderlerde ise haksız çıkan taraf sorumlu tutulur. ## İlgili konular - Yargılama giderleri ve çeşitli hükümler (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/yargilama-giderleri-ve-cesitli-hukumler - Yargılama giderleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilama-giderleri - Adli yardım (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/adli-yardim - İptal ve itiraz davalarına ilişkin ortak hükümler, bireysel başvuru (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/iptal-ve-itiraz-davalarina-iliskin-ortak-hukumler-bireysel-basvuru - Adli müzaharet (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/adli-muzaharet - Dava ve cezanın düşürülmesi (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/dava-ve-cezanin-dusurulmesi ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2011/415 E., 2012/92 K., 13.03.2012 — ilgili: CMK m.325, CMK m.328, CMK m.329, TCK m.74 - Ceza Genel Kurulu, 2011/260 E., 2012/62 K., 28.02.2012 — ilgili: CMK m.325, CMK m.328, CMK m.329, TCK m.74 - Ceza Genel Kurulu, 2011/418 E., 2012/56 K., 21.02.2012 — ilgili: CMK m.325, CMK m.328, CMK m.329, TCK m.74 ## İlgili terimler [Adli yardım bürosu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-yardim-burosu) · [Avans](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/avans) · [Şerik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/serik) · [Adli yardım talebinin incelenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-yardim-talebinin-incelenmesi) · [Başvuru hakkının kötüye kullanılması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basvuru-hakkinin-kotuye-kullanilmasi) · [Hakem ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakem-ucreti) · [İftira](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iftira) · [Suç uydurma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suc-uydurma) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.