--- title: "Yargılamanın iadesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilamanin-iadesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yargılamanın iadesi **Kısaca:** Yargılamanın iadesi, 3 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.374 · konu: Maddi anlamda kesin hükme bağlanmış bir uyuşmazlık hakkında, kanunda sınırlı sayılan ağır yargılama hatalarının varlığı halinde yeniden yargılama yapılmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-374) - 6085 s. K. m.56 · yargılamanın iadesi: Yeni bir hukuki yol değil, verilmiş kararın açılması niteliğindedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-56) - MÖHUK m.57 · yerine getirme ve temyiz yolu: Tenfiz kararı Türk mahkemesi kararı gibi işlem gördüğü için bu yola başvurulabilir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-57) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.374 – Konu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-374#f1): Maddi anlamda kesin hükme bağlanmış bir uyuşmazlık hakkında, kanunda sınırlı sayılan ağır yargılama hatalarının varlığı halinde yeniden yargılama yapılmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Olağan kanun yollarından farklı olarak, başvuru kararı veren mahkemeye yapılır. - HMK m.375 – Yargılamanın iadesi sebepleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-375#f1): Kesin hükme bağlanmış bir davanın maddi anlamda kesin hükmünü, Kanunda sınırlı sayılan ağır hatalar nedeniyle değiştirmeye ve yeniden yargılama yapılmasını sağlayan olağanüstü kanun yolu olduğu belirtilir. Hüküm kesinleşmeden bu yola gidilemez. - HMK m.376 – Üçüncü kişilerin hükmün iptalini talep etmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-376): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sebeplerle yeniden yargılama yoluyla ortadan kaldırılmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Bu maddede üçüncü kişinin bu yolu hile nedeniyle kullanmasını sağlar. - HMK m.379 – Talebin ön incelemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-379#f1): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan olağanüstü sebeplerden biriyle ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Madde, bu yolun kendisini değil, talep üzerine yapılan ilk incelemeyi düzenler. - HMK m.380 – Yeniden yargılama veya hükmün iptali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-380#f1): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sebeplerden birinin varlığı halinde yeniden yargılama yoluyla ortadan kaldırılmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Bu madde, iade talebinin kabulünden sonraki karar aşamasını düzenler. - HMK m.443 – Yargılamanın iadesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-443#f1): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sınırlı sayılmış sebeplerden birine dayanılarak yeniden yargılama yapılmak üzere ortadan kaldırılması yoludur. Olağanüstü bir kanun yoludur ve sebepleri kanunda tahdidi olarak sayılmıştır. ### Sayıştay Kanunu - Sayıştay Kanunu m.56 – Yargılamanın iadesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-56#f1): Kesinleşmiş bir Sayıştay ilamının, maddede sayılan sebeplerden birine dayanılarak yeniden incelenmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Yeni bir hukuki yol değil, verilmiş kararın açılması niteliğindedir. - Sayıştay Kanunu m.60 – Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlık hali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-60#f1): Kesinleşmiş bir Sayıştay kararının, 56. maddede öngörülen esas ve usuller çerçevesinde yeniden görülmesini sağlayan yoldur. Bu madde bakımından uyuşmazlığın giderilmesinin aracı olarak kullanılır. ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.57 – Yerine getirme ve temyiz yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-57): Kesinleşmiş bir kararın, HMK m.375-381'de sayılan sebeplerle yeniden yargılama yoluyla ortadan kaldırılmasını isteme yoludur. Tenfiz kararı Türk mahkemesi kararı gibi işlem gördüğü için bu yola başvurulabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yargılamanın iadesi yolu / Danıştay'a başvuru yolu** (6085 s. K. m.60): Uyuşmazlığın giderilmesi için 56. maddedeki esas ve usullere göre yargılamanın iadesi talebi yapılır. Sayıştay'ın uyuşmazlık bulunmadığı yönündeki kararına karşı doğrudan Danıştay'a başvurulur. İki yol farklı merci ve farklı usul öngörür; birinci fıkra Sayıştay'ın yeniden görüşmesini, ikinci fıkra Danıştay'ın bağlayıcı kararını esas alır. - **Yargılamanın iadesi dilekçesinin esası / Mahkemenin yargılama usulü** (VUK m.380): İade dilekçesinin esasına girilerek sebebin sabit olup olmadığının belirlenmesi. İade sebebinin sabit görülmesi hâlinde yeniden yargılamanın yapılması. Sebebin sabit görülmesi, mahkemeyi yeniden yargılama yapmaya ve onama, değiştirme ya da iptal kararlarından birini vermeye yöneltir. - **Görülmekte olan dava / yargılamanın iadesi davası** (2942 s. K. geç. m.18): Görülmekte olan davalar, yürürlük tarihinde derdest olan, kanun yolu incelemesinde bulunanlar dâhil davalardır. Yargılamanın iadesi davaları, kesinleşmiş bir karara karşı açılan olağanüstü kanun yoludur. Maddede her iki grup da ayrı ayrı sayılmış, aynı geçiş kuralına tabi tutulmuştur. - **Karar düzeltilmesi / Yargılamanın iadesi** (6085 s. K. m.57): Karar düzeltilmesi, Temyiz Kurulu kararının bir defaya mahsus ve on beş günlük süre içinde ileri sürülebilen sebeplerle yeniden ele alınmasıdır. Yargılamanın iadesi, ilamın tebliğinden itibaren beş yıl içinde, madde metninde sayılmayan ve ayrı maddelerde düzenlenen olağanüstü sebeplerle istenir. Karar düzeltilmesinde süre on beş gündür ve bir kez kullanılabilir; yargılamanın iadesinde süre beş yıldır. Bu nedenle sebep ve süre bakımından iki yol birbirinden ayrılır. - **Yalan yere yemin ceza davası / yargılamanın iadesi yolu** (HMK m.239): Ceza davasında yeminin yalan olduğuna karar verilirse yemin teklif eden taraf, yargılamanın iadesi yoluna başvurabilir. Ceza davası sonuçlanmadan hukuk davası görülmeye devam eder ve esas dava bu sürecin sonucunu beklemez. Ceza davası hukuk davasının sonucunu bekletmez; hukuk davası kesinleşmiş hükme dayanılarak yargılamanın iadesi yoluyla yeniden görülebilir (m.375/1-g). - **Yargılamanın iadesi davası / olağan kanun yolu** (HMK m.381): Yargılamanın iadesi olağanüstü kanun yoludur ve bu maddedeki icra durdurma rejimi ona özeldir. İstinaf ve temyiz gibi olağan kanun yollarında icranın durdurulması İİK m.36 kapsamında, kanun yolu mahkemesinden istenir. Yargılamanın iadesinde icranın durdurulması iade talebini inceleyen mahkemece verilir; olağan kanun yolu rejimi uygulanmaz. ## İlgili konular - Yargılamanın iadesi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilamanin-iadesi - Hakem kararının tavzihi, düzeltilmesi ve tamamlanması, tebligat (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/hakem-kararinin-tavzihi-duzeltilmesi-ve-tamamlanmasi-tebligat ## Örnek kararlar - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2025/205 E., 2026/521 K., 08.04.2026 — ilgili: HMK m.374, HMK m.376, HMK m.379, HMK m.380 - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2026/77 E., 2026/211 K., 11.02.2026 — ilgili: HMK m.374, HMK m.379, HMK m.380 - Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2025/690 E., 2026/208 K., 11.02.2026 — ilgili: HMK m.374, HMK m.379, HMK m.380 ## İlgili terimler [Uyuşmazlık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uyusmazlik) · [Onama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onama) · [Alacaklı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alacakli) · [Kesin hesap kanunu teklifi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-hesap-kanunu-teklifi) · [Tenfiz kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tenfiz-karari) · [Yeniden yargılama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-yargilama) · [Maddi anlamda kesin hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/maddi-anlamda-kesin-hukum) · [Değiştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/degistirme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.