--- title: "Yargılamanın yenilenmesi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilamanin-yenilenmesi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yargılamanın yenilenmesi **Kısaca:** Yargılamanın yenilenmesi, 4 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK m.311 · hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri: Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sınırlı nedenlerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-311) - İYUK geç. m.9: Kesinleşmiş bir yargı kararının belirli sebeplerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/gecici-madde-9) - AYMKYUHK m.67 · yargılamanın yenilenmesi: Kesinleşmiş bir kararın, kanunda sayılan sınırlı sebeplerle ilgili yüksek mahkemede yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-67) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.23 – Yargılamaya katılamayacak hâkim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-23#f3): Kesinleşmiş hükmün olağanüstü kanun yoluyla yeniden yargılanmasıdır. Fıkra 3, bu yeniden yargılamada önceki yargılamada görev yapan hâkimin yer almasını yasaklar. - CMK m.311 – Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-311#f1): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sınırlı nedenlerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Yalnız kanunda sayılan hâllerde ve hükümlü lehine istenebilir. - CMK m.314 – Sanık veya hükümlünün aleyhine yargılamanın yenilenmesi nedenleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-314#f1): Kesinleşmiş bir hükme karşı, kanunda sayılan sınırlı nedenlerle yapılan olağanüstü kanun yoludur. Kesin hükmün otoritesini ortadan kaldırmaya yöneliktir, bu nedenle nedenleri sınırlı sayılmıştır. - CMK m.315 – Yargılamanın yenilenmesinin kabul edilmeyeceği hâl (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-315#f1): Kesinleşmiş bir hükme karşı, kanunda sayılan sınırlı sebeplerden biri varsa davanın yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Madde, bu yolun hangi hâllerde hiç işletilemeyeceğini belirler. - CMK m.320 – Delillerin toplanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-320#f1): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sınırlı sayılan nedenlerle yeniden ele alınmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Madde bu yolun ikinci aşamasında, isteğin yerinde görüldüğü durumda delil toplama usulünü düzenler. - CMK geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/gecici-madde-2#f1): Kesinleşmiş bir hükmün, kanunda sayılan sebeplerle yeniden yargılama yoluyla ortadan kaldırılmasını isteme yoludur. Bu geçici madde yenilemeyi genel bir sebep olarak düzenlemez, yalnızca CMK m.311/2 sınırlamasının uygulanmamasına ilişkin bir istisna getirir. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.53 – Yargılamanın yenilenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-53#f1): Kesinleşmiş bir idari yargı kararına karşı, madde metninde sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde, aynı davanın yeniden görülmesini isteme olağanüstü kanun yoludur. Olağan kanun yollarının tüketilmiş olmasını ve kararın kesinleşmiş bulunmasını gerektirir. - İYUK m.55 – Yargılamanın yenilenmesi usulü: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-55#f1-3): Kesinleşmiş idari yargı kararlarına, kanunda sayılan ağır hatalar veya yeni olgular nedeniyle karşı olağanüstü başvuru yoludur. İstem yeni bir dava niteliğinde değerlendirilir ve kararı veren mahkemeye yapılır. - İYUK geç. m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/gecici-madde-5#f1): Kesinleşmiş bir yargı kararının, kanunda sayılan özel nedenlerle yeniden görülmesini isteme yoludur. Maddede bu yol, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına dayalı istemler için özel bir süreyle anılmıştır. - İYUK geç. m.9 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/gecici-madde-9#f1): Kesinleşmiş bir yargı kararının belirli sebeplerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Bu maddede, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına bağlı olarak Ankara idare mahkemelerinde yeniden yargılama yapılması için kullanılan özel bir araç olarak yer alır. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.67 – Yargılamanın yenilenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-67#f1): Kesinleşmiş bir kararın, kanunda sayılan sınırlı sebeplerle ilgili yüksek mahkemede yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Bu madde bakımından yalnız Anayasa Mahkemesinin siyasi parti kapatma ve Yüce Divan kararları için geçerlidir. ### Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.18 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7145-sayili-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-18): Kesinleşmiş bir ceza hükmünün, kanunda sayılan sebeplerden biri varsa yeniden yargılama yapılması için ortadan kaldırılmasını sağlayan olağanüstü kanun yolu niteliğindeki müessesedir. Bu madde kapsamında yenilenme, 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesindeki sebeplere bağlıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Bozma sonrası yeni hüküm / Bozma sonrası yargılamanın yenilenmesi (m.10)** (Harçlar K. m.8): Madde, Yargıtay bozması üzerine yeniden yargılamayla verilen hükme uygulanır. İade-i muhakeme sonucu verilen hüküm, 492 sayılı Kanun m.10 kapsamında yeni dava gibi harca tabidir. Bozma kaynaklı yeni hükümde mahsup yapılır; iade-i muhakemede m.10 hükmü uygulanır. - **Madde 111 / Yargılamanın yenilenmesi (HarçK m.7)** (Harçlar K. m.111): Madde 111, harca tabi belgelerin yenilenmesini ve iptal sonrası yeniden düzenlenmesini düzenler. Harçlar Kanunu m.7, muameleden kaldırılan dosyanın yenilenmesini ve bu hâlde yeniden harç alınmasını düzenler. Dava dosyasının yenilenmesi m.7 kapsamında değerlendirilir; belge yenileme hükmü ise m.111 kapsamındadır. - **Yeniden inceleme / Mahkeme kararlarında yargılamanın yenilenmesi** (Av. K. m.143): Bu madde, avukatlık disiplin sürecinde verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı yeniden incelemeyi düzenler. 2646 sayılı Kanun'daki yargılamanın yenilenmesi, Danıştay ve mahkeme kararlarına karşı işleyen yoldur. Her iki yolun koşulları, süreleri ve merciileri ayrıdır. Disiplin kararı için bu maddedeki üç yıllık sınır, mahkeme kararları için ayrı süreler geçerlidir. - **Yargılamanın yenilenmesi: lehe sonuç / aleyhe sonuç** (CMK m.330): Yenileme isteminin reddi veya önceki hükmün onanması halinde giderler hükümlüye yüklenir. Aleyhe yenileme kabul edilip mahkûmiyet verilirse giderler sanığa, red halinde Devlet Hazinesine yüklenir. Yenileme sonucunda giderlerin muhatabı, kararın lehe mi aleyhe mi olduğuna göre değişir. ## İlgili konular - Kararlara karşı başvuru yolları (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kararlara-karsi-basvuru-yollari - Yargılamaya ilişkin diğer hususlar ve kararlar (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/yargilamaya-iliskin-diger-hususlar-ve-kararlar - Hâkimin davaya bakamaması ve reddi (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/hakimin-davaya-bakamamasi-ve-reddi ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2010/233 E., 2010/241 K., 30.11.2010 — ilgili: CMK m.314, CMK m.315, CMK m.320 - Genel Kurul, 2020/32949 E., 21.01.2021 — ilgili: CMK m.314, CMK m.315, CMK m.320 - Genel Kurul, 2021/65564 E., 21.11.2024 — ilgili: CMK m.311, CMK m.314 ## İlgili terimler [Dostane çözüm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dostane-cozum) · [Kabul edilemezlik kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kabul-edilemezlik-karari) · [Duruşma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusma) · [Kovuşturma evresi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kovusturma-evresi) · [Naip hâkim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/naip-hakim) · [Yüksek görevli mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuksek-gorevli-mahkeme) · [Düşme kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dusme-karari) · [Görüş bildirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorus-bildirme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.