--- title: "Yenilik nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yenilik" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yenilik **Kısaca:** Yenilik, 5 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.320 · kiraya veren tarafından: Kiralananın değerinin korunması için yapılan çalışmalardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-320) - SMK m.56 · yenilik ve ayırt edicilik: Tasarımın, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden, tescilsiz tasarım için kamuya ilk sunulma tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş bir tasarımın aynısı olmamasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-56) - 5746 s. K. m.2 · tanımlar: Sosyal ve ekonomik ihtiyaçlara yanıt verebilen, mevcut pazarlara başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek yeni bir ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikriyle oluşturulan süreçler ve bu süreçlerin sonuçlarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5746-sayili-arastirma-gelistirme-ve-tasarim-faaliyetlerinin-desteklenmesi-hakkinda-kanun/madde-2) ## Kanuni tanım - **5746 s. K. m.2/1-b** (Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun): Sosyal ve ekonomik ihtiyaçlara cevap verebilen, mevcut pazarlara başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek; yeni bir ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikri ile oluşturulan süreçleri ve süreçlerin neticelerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5746-sayili-arastirma-gelistirme-ve-tasarim-faaliyetlerinin-desteklenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.56 – Yenilik ve ayırt edicilik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-56#f2-b): Tasarımın, tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden, tescilsiz tasarım için kamuya ilk sunulma tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş bir tasarımın aynısı olmamasıdır. Ölçüt mutlaktır; yalnızca Türkiye'de değil dünyada kamuya sunumlar dikkate alınır. - SMK m.82 – Patentlenebilir buluşlar ve patentlenebilirliğin istisnaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-82): Buluşun, teknikte bilinen durumun parçası olmayan özellik taşıması anlamındadır. Yeniliğin tespiti maddede ayrıntılı düzenlenmemiştir; ölçütleri 6769 sayılı Kanun'un 83. maddesine bağlıdır. - SMK m.83 – Yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilir olma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-83): Buluşun tekniğin bilinen durumuna dahil olmaması halidir. Buluşun tüm unsurlarının tek bir önceki kaynakta birlikte bulunması, yeniliği ortadan kaldırır. - SMK m.142 – Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve istisnaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-142#f2): Buluşun, m.83'ün birinci fıkrasına göre değerlendirilen yeniliğidir. Yenilik değerlendirmesi buluşa katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmadan yapılır. ### Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun - Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5746-sayili-arastirma-gelistirme-ve-tasarim-faaliyetlerinin-desteklenmesi-hakkinda-kanun/madde-1#f1): Ürün ve üretim süreçlerinde yapılan yeniliklerdir. Amaç hükmünde, Ar-Ge'den ayrı bir destek konusu olarak sayılır. - Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5746-sayili-arastirma-gelistirme-ve-tasarim-faaliyetlerinin-desteklenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1-b): Sosyal ve ekonomik ihtiyaçlara yanıt verebilen, mevcut pazarlara başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek yeni bir ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikriyle oluşturulan süreçler ve bu süreçlerin sonuçlarıdır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.320 – E. Özel durumlar — I. Kiralananda yenilik ve değişiklik yapılması — 1. Kiraya veren tarafından (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-320#f1): Kiralananın değerinin korunması için yapılan çalışmalardır. Gerekçeye göre bu kavram kiralananın değerinin korunmasına yönelik işleri ifade eder. ### Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu - Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4691-sayili-teknoloji-gelistirme-bolgeleri-kanunu/madde-3#f1-g): Mevcut pazarlarda başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek; yeni ürün, mal, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikriyle oluşturulan süreçler ile bu süreçlerin sonuçlarıdır. Hem sosyal hem ekonomik ihtiyaca cevap verme ölçütü aranır. ### Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun - Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.3 – Genel şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-3): Çeşidin, korunma talebinin yapıldığı tarihten önce, ticari amaçla üretim veya pazarlama yoluyla yeterince yaygın biçimde kullanıma sunulmamış olması anlamına gelir. Maddede ayrıntısı yer almaz; ilgili kanun hükmüne göre değerlendirilir. ## Karıştırılan kavramlar - **AR-GE / Yenilik** (4691 s. K. m.3): AR-GE sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmadır ve yeni süreç, sistem veya uygulama tasarlamayı amaçlar. Yenilik, pazarda başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazar yaratabilecek yeni ürün, hizmet, yöntem veya iş modeli fikridir. AR-GE bilimsel ve sistematik bir çalışma iken yenilik ticari ve ekonomik sonuç ölçütü taşır; her yenilik AR-GE çalışması sonucu olmak zorunda değildir. - **Üründe Yenilik / Üretim Yöntemlerinde Yenilik** (4691 s. K. m.3): Üründe yenilik, önceki ürün kuşağına göre malzeme, parça ve işlev bakımından öze ilişkin teknolojik fark gösteren üründür. Üretim yöntemlerinde yenilik, geleneksel tesislerde üretilemeyen ürünlerin üretiminde ya da mevcut ürünlerin yeni tekniklerle üretiminde kullanılan yöntemdir. Biri ürünün kendisine, diğeri ürünün üretim sürecine ilişkindir; iki kavram alternatif değildir, ayrı ölçütlerle değerlendirilir. - **Ar-Ge faaliyeti / Yenilik** (5746 s. K. m.2): Ar-Ge faaliyeti bilimsel ve teknolojik belirsizliğe odaklanan, sistematik ve özgün çalışmalardır. Yenilik, sosyal ve ekonomik ihtiyaca yanıt veren yeni ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikriyle oluşturulan süreçlerdir. Yenilik projeleri Ar-Ge merkezinin faaliyet alanına girer, ancak Ar-Ge tanımının bilimsel belirsizlik ve deneysel içerik ölçütlerini taşımaları gerekmez. - **Yenilik / değişiklik (TBK 320) ile kiracının yazılı rızasıyla yapılan işler (TBK 321)** (TBK m.320): TBK 320'de yenilik ve değişiklik kiraya veren tarafından yapılır; kiraya verenin yetkisi, kiralananın durumunu iyileştirmeye yöneliktir. TBK 321'de işi kiracı yapar; kiracı kiraya verenin yazılı rızasıyla yenilik ve değişiklik yapabilir. Kiraya veren tarafından yapılan işlerde kiracı kira bedelinin indirilmesini ve zararının giderilmesini isteyebilir; kiracı tarafından yapılan rızalı işlerde değer artışı karşılığı istenemez (aksi yazılı anlaşma yoksa). - **Yenilik / ayırt edicilik** (SMK m.56): Yenilik, tasarımın önceki bir tasarımla aynı olup olmadığına bakan ikili bir ölçüttür. Küçük ayrıntı farkı aynılığı ortadan kaldırmaz. Ayırt edicilik, tasarımın önceki tasarımlardan bilgilenmiş kullanıcı üzerinde farklı bir genel izlenim bırakıp bırakmadığına bakan bir ölçüttür. Bir tasarım aynı olmasa bile, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde benzer izlenim bırakıyorsa ayırt edici sayılmaz ve koruma dışında kalır. - **Yenilik / Buluş basamağı** (SMK m.83): Yenilik, buluşun tekniğin bilinen durumuna dahil olup olmadığına bakar ve karşılaştırma tek bir önceki kaynak üzerinden yapılır. Buluş basamağı, bilinen durumun birden çok kaynağının birleştirilmesiyle uzmanın bu buluşa varıp varamayacağına bakar. Yenilik ortadan kalksa da buluş basamağı ayrıca incelenir; yalnızca yeniliğin varlığı patent verilmesi için yeterli değildir. ## İlgili konular - Özel durumlar ve kiralananın kullanılmaması (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ozel-durumlar-ve-kiralananin-kullanilmamasi ## Örnek kararlar - İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/3057 E., 2025/1204 K., 29.05.2025 — ilgili: 5746 s. K. m.2, 5746 s. K. m.1 - 8. Daire, 2021/5599 E., 2023/5153 K., 26.10.2023 — ilgili: 5746 s. K. m.2, 5746 s. K. m.1 - 8. Daire, 2021/5600 E., 2023/5154 K., 26.10.2023 — ilgili: 5746 s. K. m.2, 5746 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Ar-Ge merkezi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ar-ge-merkezi) · [Durulmuşluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durulmusluk) · [Farklılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/farklilik) · [Teknogirişim sermayesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teknogirisim-sermayesi) · [Yeknesaklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeknesaklik) · [Girişimci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/girisimci) · [Üniversite](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/universite) · [Birleşik ürün](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birlesik-urun) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.