--- title: "Yerindelik Denetimi nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerindelik-denetimi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yerindelik Denetimi **Kısaca:** Yerindelik Denetimi, 7 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.125 · yargı yolu: Yargı organının idarenin bir işlemini yalnızca uygun veya yararlı bulmadığı için denetlemesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-125) - İYUK m.2 · idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı: İdarenin hangi kararı daha uygun veya yerinde bulduğunun yargı tarafından değerlendirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-2) - AYMKYUHK m.50 · kararlar: Anayasa Mahkemesinin kamu gücünün takdirine ait tercihleri kendi tercihiyle değiştirmesi anlamına gelen denetimdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-50) ## Kanunda nerede geçiyor ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.82 – Kuruluş ve bağımsızlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-82#f2): Bir idari kararın yalnızca hukuka uygunluk yönünden değil, uygunluk ve yerinde olup olmadığı yönünden de incelenmesidir. Madde, Kurumun kararlarını bu tür denetime kapatır; hukuka aykırılık denetimi ise bu yasağın dışında kalır. - Bankacılık Kanunu m.111 – Fonun kuruluş ve bağımsızlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-111#f2): Bir kararın yerinde olup olmadığının, yani uygunluk ve isabet açısından incelenmesidir. Fonun kararları bu denetime tabi tutulamaz; hukuka uygunluk denetimi ise bu yasağın dışındadır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.125 – B. Yargı yolu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-125#f4): Yargı organının idarenin bir işlemini yalnızca uygun veya yararlı bulmadığı için denetlemesidir. Yargı yetkisi bu denetimi yapamaz; yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapabilir. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.2 – İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-2#f1-c-2): İdarenin hangi kararı daha uygun veya yerinde bulduğunun yargı tarafından değerlendirilmesidir. İdari yargı bu tür denetim yapamaz. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.50 – Kararlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-50#f1): Anayasa Mahkemesinin kamu gücünün takdirine ait tercihleri kendi tercihiyle değiştirmesi anlamına gelen denetimdir. Madde uyarınca Mahkeme bu tür bir denetim yapamaz. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.62 – Dava hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-62#f1): İdari işlemin yerinde olup olmadığının, yani uygunluk ve elverişlilik açısından değerlendirilmesidir. Madde, Kurul kararlarının Kurumun idari denetimi sırasında bu denetime tabi tutulamayacağını öngörür; denetim hukuka uygunluk ile sınırlı kalır. ### Sayıştay Kanunu - Sayıştay Kanunu m.35 – Denetimin genel esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6085-sayili-sayistay-kanunu/madde-35#f1-a): Kamu idaresinin bir işlemin yönetsel bakımdan gerekliliğini, ölçülülüğünü veya uygunluğunu değerlendiren ve idarenin takdirini ikame eden denetimdir. Madde bu tür denetimi açıkça yasaklar; hukuka uygunluk ve sonuç ölçümü bu kavramın dışında kalır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.117 – Kuruluş ve bağımsızlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-117#f2): Bir kararın hukuka uygunluğu yerine, yerinde ve uygun olup olmadığının, yani takdir yönünden değerlendirilmesidir. Kurul kararları bu biçimde denetlenemez; hukuka aykırılık yönünden yargısal denetime açık kalır. ## Karıştırılan kavramlar - **Hukuka uygunluk denetimi / Yerindelik denetimi** (İYUK m.2): İdari yargı, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunu denetler. İdarenin takdirinde hangi kararın daha uygun olduğu yerindelik denetimi kapsamındadır. Mahkeme takdir yetkisinin yerinde kullanılıp kullanılmadığını inceleyemez ve idarenin takdirini kaldıran karar veremez. - **Düzenlilik denetimi / Yerindelik denetimi** (6085 s. K. m.35): Düzenlilik denetiminde ölçüt, kanun ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluktur ve Sayıştay bu ölçütle hesap ve işlemleri inceler. Yerindelik denetiminde ölçüt, işlemin yönetsel gerekliliği, ölçülülüğü ve isabetidir ve idarenin takdirine girer. Madde yerindelik denetimini yasaklar. Hukuka uygun ve hedeflere uygun bulunan bir işlemin yalnızca yönetsel bakımdan yerinde bulunmaması gerekçesiyle rapor düzenlenemez. - **Mevzuata uygunluk teftişi / Yerindelik denetimi** (5018 s. K. m.75): Madde 75 teftişi yalnız mevzuata uygunluk yönünden yapılır. Yerindelik ve verimlilik denetimi, bu maddenin kapsamı dışında kalır. Teftiş heyeti mali işlemin ekonomik isabetini değil, yasallığını inceler. - **Hukukilik denetimi / Yerindelik denetimi** (5302 s. K. m.38): Maddenin birinci fıkrasındaki denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluğunu kapsar. Üçüncü fıkrada ise malî olmayan idarî işlemlerin idarenin bütünlüğü ve plan ile strateji uyumu bakımından denetlenmesi öngörülür. Bu ikinci ölçüt, salt mevzuata uygunluktan daha geniş bir değerlendirme alanı açar ve işlemin uygunluğuna ilişkin bir yerindelik unsuru taşıyabilir. Malî olmayan idarî işlemlerde denetim ölçütü hukukilik ile sınırlı kalmaz; idarenin bütünlüğü ve plan uyumu da incelenir. Denetim yetkisinin kapsamı tartışmalı kalabilir, bu nedenle kanunun açık yetki verdiği ölçütler dışına çıkılmamalıdır. ## İlgili konular - Bakanlar Kurulu, milli savunma ve idare (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/bakanlar-kurulu-milli-savunma-ve-idare - İptal ve itiraz davalarına ilişkin ortak hükümler, bireysel başvuru (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/iptal-ve-itiraz-davalarina-iliskin-ortak-hukumler-bireysel-basvuru - Kapsam ve nitelik, idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/kapsam-ve-nitelik-idari-dava-turleri-ve-idari-yargi-yetkisinin-siniri ## Örnek kararlar - 2012/102 E., 2012/207 K., 27.12.2012 — ilgili: 6085 s. K. m.35 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/542 E., 2025/888 K., 25.12.2025 — ilgili: İYUK m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/283 E., 2025/772 K., 03.12.2025 — ilgili: Anayasa m.125 ## İlgili terimler [Hukuka uygunluk denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hukuka-uygunluk-denetimi) · [Devlet malı hükmü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devlet-mali-hukmu) · [Yargı yolu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-yolu) · [Düzenlilik denetimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenlilik-denetimi) · [Yeniden yargılama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-yargilama) · [Tam Yargı Davası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tam-yargi-davasi) · [İdari ve mali özerklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-ve-mali-ozerklik) · [Düşme kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dusme-karari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.