---
title: "Yerleşim yeri nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlesim-yeri"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Yerleşim yeri

**Kısaca:** Yerleşim yeri, 7 kanunda 24 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- TMK m.207 · yetki: Bir kişinin oturma niyetiyle sürekli olarak bulunduğu yerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-207)
- TBK m.262 · yetkili mahkeme ve tahkim: Alıcının Türkiye'de olup olmadığını belirleyen bağlantı noktasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-262)
- HMK m.9 · türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki: Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-9)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.19 – V. Yerleşim yeri — 1. Tanım (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-19#f1): Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Madde, yerleşim yerinin hukuki tanımını bu iki unsura (sürekli kalma niyeti ve oturma) bağlar.
- TMK m.20 – 2. Yerleşim yerinin değiştirilmesi ve oturma yeri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-20#f2): Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Kanun bu tanımı m.19'da yapar; m.20 bu tanımın ötesinde değişiklik ve boşluk hâllerini düzenler.
- TMK m.22 – 4. Kurumlarda bulunma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-22#f1): Kişinin yaşam merkezi olarak sürekli oturduğu yerdir. Bu maddede yerleşim yerinin edinilmesi, kurumlarda bulunmanın bu sonucu doğurmadığı hallerle sınırlandırılır.
- TMK m.106 – I. İçeriği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-106#f1): Vakfın tüzel kişilik kazanacağı ve tescil işlemlerinin yürütüleceği yer olarak senette gösterilmesi gereken yerdir.
- TMK m.168 – II. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-168#f1): Medeni Kanun'un kişilerin yerleşim yerine ilişkin genel hükümlerinde tanımlanan, kişinin sürekli oturma niyetiyle bulunduğu yerdir. Bu maddede eşlerden birinin yerleşim yeri, davacı ya da davalı eşin yerleşim yerinin mahkemeyi yetkilendirmesi anlamına gelir.
- TMK m.177 – 4. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-177#f1): Kişinin oturma niyetiyle sürekli kaldığı yer (TMK m.20). Yetki belirlenirken davacı-alacaklının yerleşim yerinin kanundaki bu tanıma göre tespit edilmesi gerekir.
- TMK m.201 – VII. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-201#f1): Bir kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Yetki bakımından eşin yerleşim yeri mahkemesi, bu yerin bulunduğu yer mahkemesini ifade eder.
- TMK m.207 – 2. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-207#f1): Bir kişinin oturma niyetiyle sürekli olarak bulunduğu yerdir. Madde, eşlerden herhangi birinin yerleşim yerini yeterli görür; bu nedenle her iki eşin yerleşim yerinin ayrı olması davayı açmaya engel değildir.
- TMK m.283 – I. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-283#f1): TMK hükümlerine göre belirlenen, kişinin sürekli oturma merkezi olarak kabul edilen yerdir. Yetki tespitinde HMK'nın genel yetki kuralı ile TMK'daki yerleşim yeri tanımı birlikte değerlendirilir.
- TMK m.411 – A. Vesayet işlerinde yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-411): Yetki bakımından belirleyici olan, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yeridir. Yerleşim yeri kavramı TMK m.20 hükmüne göre anlaşılır ve fiilî oturma değil, sürekli oturma niyetine dayanır.
- TMK m.412 – B. Yerleşim yerinin değişmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-412): Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (m.19). Vesayet altındaki kişi bakımından bu genel tanım değil, m.21/2 uyarınca vesayet makamının bulunduğu yer belirleyicidir.
- TMK m.421 – III. Tebliğ ve ilân (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-421): Kısıtlının yerleşim yeri ilanın yapılacağı birinci yerdir. Yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yer farklı olabildiğinden, her iki yerde ilan yapılmalıdır.
- TMK m.430 – C. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-430#f1): Temsil kayyımı bakımından yetkili vesayet makamını belirleyen bağlantı noktasıdır. Kayyım kendisine atanacak kimsenin yerleşim yerindeki vesayet makamınca atanır.

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.537 – 2. Görevden alma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-537#f3): Tasfiye memurunun Türkiye'de oturduğu yerdir. Maddenin üçüncü fıkrası bakımından, temsile yetkili memurların hiçbirinin Türk vatandaşı olmaması ve Türkiye'de yerleşim yerinin bulunmaması halinde şart aranır.
- TTK m.674 – 2. Adresli ve yerleşim yerli poliçe (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-674): Muhatabın, ödeme yeri hesabında esas alınan asıl ikamet yeridir. Yerleşim yeri ile ödeme yeri ayrı olabilir; madde bu ayrımı tanır.
- TTK m.773 – IV - Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-773): Maddede muhatap, ödeyici üçüncü kişi, düzenleyen ve hesap sahibi açısından bağlantı noktası olarak kullanılır. Her bir kişi için kendi yerleşim yerinin bulunduğu ülke hukuku ayrı ayrı belirleyici olur.

### Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.89 – B. İfa yeri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-89): Medeni Kanun'un 19. maddesindeki teknik anlamda yerleşim yeridir (ikametgah). Madde, eski metindeki 'mukim bulunduğu yer' ifadesinin yerine bu kavramı getirmiştir.
- TBK m.262 – 6. Yetkili mahkeme ve tahkim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-262#f1): Alıcının Türkiye'de olup olmadığını belirleyen bağlantı noktasıdır. Maddenin uygulanıp uygulanmayacağı bu tespite bağlıdır.

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.6 – Genel yetkili mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-6#f1): Gerçek kişiler için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenen, tüzel kişiler için de aynı kavramın uygulandığı yerdir. Yerleşim yerinin tespiti bu maddeden değil, Türk Medeni Kanunu'ndan yapılır.
- HMK m.9 – Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-9#f1): Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Maddenin uygulanması için Türkiye'de yerleşim yerinin bulunmaması gerekir; yerleşim yeri Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenir.

### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun
- MÖHUK m.3 – Değişken ihtilâflar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-3#f1): Kişinin oturma niyetiyle sürekli olarak bulunduğu yerdir. Mutad meskenden ayrı bir bağlama noktası olarak madde metninde yer alır.
- MÖHUK m.42 – Yabancıların kişi hâllerine ilişkin bazı davalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-42#f1): Maddenin ilk bağlama noktası olan sakin olunan yer ile yerleşim yeri ayrı kavramlardır; madde Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan yabancıyı kapsar. Yerleşim yerinin tespiti Türk MK hükümlerine göre yapılır.

### Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.13 – Özel yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-13#f1): Kişinin oturma niyetiyle sürekli bulunduğu yerdir. Madde bakımından yerleşim yeri Türkiye içinde aranır; Türkiye'de yerleşim yeri yoksa ikinci basamağa geçilir.

### Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.156 – Görevli ve yetkili mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-156#f3): Üçüncü kişiler aleyhine açılacak davalarda ve sınai mülkiyet hak sahibinin aleyhine açılacak davalarda yetkiyi belirlemek için esas alınan ölçüttür. Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması halinde yetki ikinci bir ölçüte, sicilde kayıtlı vekilin işyerine bağlanır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Bağımsız yerleşim yeri / yasal yerleşim yeri** (TMK m.19): Kendi iradesiyle yerleşim yeri seçebilen kişilerde sürekli kalma niyeti aranır. Velayet altındaki çocuk gibi bağımsız yerleşim yeri kuramayan kişilerde kanunda öngörülen yer esas alınır (m.21). Yasal yerleşim yerine tabi kişilerde niyet aranmaz; kişi kanunun gösterdiği yerde oturmasa bile o yer yerleşim yeri sayılır.
- **Birden çok konut / birden çok yerleşim yeri** (TMK m.19): Kişinin birden çok konutu, iş yeri veya yazlığı bulunabilir. Yerleşim yeri, bu yerlerden yalnızca en sıkı bağlantının bulunduğu ve sürekli kalma niyetinin olduğu yerdir. Birden çok yerle ilişki olması yerleşim yeri sayısını artırmaz; hakim tüm durumlara göre tek yerleşim yerini belirler.
- **Yerleşim yeri bulunan kişi / yerleşim yeri bulunmayan kişi** (TMK m.20): Önceki yerleşim yeri belli olan ya da Türkiye'de yerleşim yeri bulunan kişidir. Önceki yerleşim yeri belli olmayan ya da yabancı ülkedeki yerleşim yerini bırakıp Türkiye'de yeni yer edinmemiş kişidir. Yalnız ikinci gruptaki kişiler için halen oturulan yer yerleşim yeri sayılır.
- **Yerleşim yeri / Birlikte oturulan yer** (TMK m.168): Eşlerden birinin yerleşim yeri, kişinin sürekli oturma niyetiyle bulunduğu yerdir ve doğrudan yetki sağlar. Birlikte oturulan yer, eşlerin davadan önce son defa altı ay boyunca birlikte yaşadıkları yerdir ve yalnızca yerleşim yeri yetkisi kurulmadığında ikincil olarak devreye girer. Yerleşim yeri mahkemesi her zaman yetkilidir; birlikte oturulan yer ölçütü ise yalnızca altı aylık birlikte oturma şartı gerçekleştiğinde yetki verir.
- **Davacı eşin yerleşim yeri / Davalı eşin yerleşim yeri** (TMK m.168): Davacı eşin yerleşim yeri, davacının dava açtığı anda bulunduğu sürekli oturma yeridir. Davalı eşin yerleşim yeri, davalının sürekli oturma yeridir ve davacının yerleşim yerinden farklı olabilir. Madde iki eşten birinin yerleşim yerini yeterli saydığından, davacı kendi yerleşim yerindeki mahkemede dava açabilir; davalının yerleşim yeri de ayrıca yetki sağlar.
- **Nafaka alacaklısının yerleşim yeri / davalı borçlunun yerleşim yeri** (TMK m.177): Yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Genel yetki kuralındaki davalının yerleşim yeri esası bu davalarda uygulanmaz. Alacaklı, kendi yerleşim yerindeki mahkemede dava açabilir; borçlunun yerleşim yerine gitmesi gerekmez.

## İlgili konular

- Fiil ehliyetsizliği, hısımlık ve yerleşim yeri (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/fiil-ehliyetsizligi-hisimlik-ve-yerlesim-yeri
- Vesayeti gerektiren hâller ve yetki (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vesayeti-gerektiren-haller-ve-yetki
- Yetki (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yetki
- Genel olarak ve ifanın konusu (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/genel-olarak-ve-ifanin-konusu
- Kısmi ödemeli satışlar (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/kismi-odemeli-satislar
- Yetki (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/yetki

## Örnek kararlar

- 5. Hukuk Dairesi, 2025/2916 E., 2025/5865 K., 22.04.2025 — ilgili: TMK m.19, TMK m.411
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi, 2026/224 E., 2026/292 K., 12.02.2026 — ilgili: HMK m.6, TBK m.89
- Hukuk Genel Kurulu, 2013/1628 E., 2015/894 K., 04.03.2015 — ilgili: MÖHUK m.3

## İlgili terimler

[Mutad mesken](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mutad-mesken) · [Yetkili mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-mahkeme) · [Genel yetkili mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-yetkili-mahkeme) · [Alıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alici) · [Dava tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-tarihi) · [Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fikri-ve-sinai-haklar-hukuk-mahkemesi) · [İfa yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ifa-yeri) · [Kısıtlama kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisitlama-karari)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.