--- title: "Yetkili mahkeme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-mahkeme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yetkili mahkeme Diğer yazımlar: Yetkili mahkemeler **Kısaca:** Yetkili mahkeme, 8 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.326 · yetki: Davanın hangi yerdeki mahkemede görüleceğini belirleyen kuraldır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-326) - HMK m.336 · adli yardım talebi: Adli yardım talebinin hangi mahkemeye yapılacağını belirleyen mahkemedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-336) - CMK m.16 · bağlantılı suçlarda yetki: Yetki kurallarına göre her bir bağlantılı dava bakımından yetkili olan mahkemelerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-16) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.168 – II. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-168#f1): Aynı görevdeki birden çok mahkemeden hangisinin davaya bakacağını belirleyen kuraldır. Bu madde, boşanma ve ayrılık davaları için özel bir yetki kuralı getirir ve genel yetki kurallarının yerine geçer. - TMK m.207 – 2. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-207#f1): Belirli bir davaya bakmaya yer bakımından yetkili olan mahkemedir. Madde, evlilik birliğinden doğan davalar bakımından bu yetkiyi eşlerin yerleşim yerine bağlar. - TMK m.309 – V. Ana ve babanın rızası — 1. Şekil (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-309): Rızanın açıklanabileceği yer mahkemesi, küçüğün veya ana ve babanın oturduğu yer mahkemesidir. Madde bu iki yerden birini seçimlik olarak öngörür. - TMK m.315 – I. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-315): Kararın verileceği mahkemenin belirlenmesinde esas alınan yerdir. Kural olarak evlât edinenin oturma yeri mahkemesi yetkilidir; birlikte evlât edinmede ise eşlerden birinin oturma yeri mahkemesi yetkilidir. - TMK m.326 – III. Yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-326): Davanın hangi yerdeki mahkemede görüleceğini belirleyen kuraldır. Bu maddeye göre kişisel ilişki düzenlemelerinde çocuğun oturduğu yer mahkemesi yetkilidir; yetki, çocuğun oturduğu yerle bağlanır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.16 – Bağlantılı suçlarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-16#f1): Yetki kurallarına göre her bir bağlantılı dava bakımından yetkili olan mahkemelerdir. Birleştirme, bu mahkemelerden herhangi birinde yapılabilir; birleştirme yeri yetkili mahkemelerle sınırlıdır. - CMK m.41 – Eski hâle getirme dilekçesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-41): Süreye uyulduğunda usule ilişkin işlemleri yapacak olan mahkemedir. Dilekçe bu mahkemeye verilir; esas hakkında hangi mahkemenin karar vereceği ise 42. maddeye göre belirlenir. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.37 – Vergi uyuşmazlıklarında yetki: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-37#f1): Görevli yargı kolu ve mahkeme türü belirlendikten sonra, aynı tür mahkemelerden hangisinde davanın açılacağını gösteren kavramdır. Bu maddede yetki, coğrafi yargı çevresindeki vergi mahkemesi ölçüsüne bağlanmıştır. - İYUK m.39 – Bağlantının Danıştayca incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-39#f1-b): Danıştayın bağlantı kararında belirlediği, bağlantılı davaların birlikte görüleceği idare veya vergi mahkemesidir. Bu belirleme, dosyaların bu mahkemeye gönderilmesi ve diğer mahkemelere durumun bildirilmesi anlamına gelir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.336 – Adli yardım talebi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-336): Adli yardım talebinin hangi mahkemeye yapılacağını belirleyen mahkemedir. Asıl dava, talep veya işin karara bağlanacağı mahkeme esas alınır; icra ve iflas takiplerinde takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesi yetkilidir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.597 – 3. Gerçek değerin belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-597): Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesidir. Taraflardan birinin istemi üzerine görev yapar. ### Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun - Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.13 – Yetkili ve görevli mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4483-sayili-memurlar-ve-diger-kamu-gorevlilerinin-yargilanmasi-hakkinda-kanun/madde-13): Davanın hangi yer mahkemesinde görüleceğini belirleyen mahkemedir. Madde bu bakımdan genel hükümlere (5235 sayılı Kanun ve CMK'nın yetki kuralları) yollama yapar. Yer yetkisi ile görev ayrımı burada önemlidir. ### Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun - Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.6 – Görev ve yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5717-sayili-uluslararasi-cocuk-kacirmanin-hukuki-yon-ve-kapsamina-dair-kanun/madde-6): Görevli mahkeme türü içinde hangi yer mahkemesinin davaya bakacağını belirleyen kuraldır. Bu maddede yetki, başvuru tarihinde çocuğun halen oturduğu yer veya koruma altına alındığı yer ile bağlantılıdır. ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.79 – Görevli ve yetkili mahkeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-79#f1): Aynı görevli mahkemeler arasında davanın hangi yer mahkemesinde görüleceğini belirleyen mahkemedir. Madde, yedinci ila on birinci bölümlerden doğan uyuşmazlıklarda bu yeri görevli makamın bulunduğu yer olarak belirler. ## Karıştırılan kavramlar - **Yetkili mahkeme / diğer mahkemeler** (İYUK m.40): Yetkili kılınan mahkeme, bağlantılı davaların birlikte görüleceği merciidir ve durumu ilgililere bildirir. Diğer mahkemeler, dosyaların gönderildiğini duyurulmak suretiyle öğrenir. Yetkili mahkeme ilgililere bildirimde bulunur; diğer mahkeme yalnızca duyurulur. - **Yerleşik yetkili mahkeme / En yakın mahkeme** (CMK m.142): Zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesi esas yetkilidir. Tazminat konusu işlemle ilişkili olunan yerde başka ağır ceza dairesi yoksa en yakın ağır ceza mahkemesi yetkilidir. Yetkili mahkeme yerin özelliğine göre değişir. - **Ortak yetkili mahkeme var / yok** (HMK m.7): Dava sebebine göre tüm davalılar hakkında kanunda ortak yetkili mahkeme belirtilmişse, davacı davalılardan birinin yerleşim yerinde dava açamaz. Böyle bir ortak yetki kuralı yoksa, davacı davalılardan herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesini seçebilir. Ortak yetki kuralı varsa yetki kesin hale gelir ve davaya yalnızca o mahkemede bakılır. Yoksa davacı seçimlik olarak birden fazla mahkeme arasından seçim yapar. - **Kararı veren mahkeme / başka yetkili mahkeme** (HMK m.365): Dilekçe, temyiz edilen kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine verilirse kayıt ve işlem doğrudan o daire tarafından yapılır. Dilekçe, madde ile sayılan diğer mahkemelerden birine (temyiz edenin bulunduğu yer mahkemesi gibi) verilirse, o mahkeme dilekçeyi temyiz defterine kaydeder ve kararı temyiz edilen mahkemeye bildirir. Her iki durumda da temyiz dilekçesi geçerli kabul edilir; başka mahkemeye verilmesi yalnızca kararı temyiz edilen mahkemeye bildirim yükümlülüğü doğurur. - **Davayı gören mahkeme / 1354-1355. maddelere göre yetkili mahkeme** (TTK m.1357): Yurt içi dava varken yetki, davayı gören mahkemeye tahsis edilmiştir. Dava hakem veya yurt dışında açılmışsa, yetki 1354 ve 1355. maddelere göre belirlenen mahkemelere bağlanmıştır. Yurt içi davada davayı gören mahkeme dışında bir mahkemeye, hakem veya yurt dışı davada ise 1354-1355. maddelerin dışındaki mahkemeye başvurulamaz. - **Yetkili mahkeme / kararı veren mahkeme** (TTK m.1360): Gemi üzerinde ihtiyati haciz kararını veren Türk mahkemesi, bu maddeye göre tenfiz davasında yetkili olur. Yerleşim yeri veya sakin olunan yer esasına dayanan MÖHUK m.51 hükmündeki yetki. Her iki yetki kuralı birlikte uygulanabilir; deniz alacağı kökenli tenfizde gemi bağlantısı, yerleşim yerinden bağımsız ek bir yetki sebebi oluşturur. ## İlgili konular - İdari davalarda yetki ve bağlantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemler (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-davalarda-yetki-ve-baglanti - Kararlar, açıklanması ve tebliği, süreler ve eski hâle getirme (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/kararlar-aciklanmasi-ve-tebligi-sureler-ve-eski-hale-getirme - Yetki (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/yetki - Çeşitli ve son hükümler (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/cesitli-ve-son-hukumler - Dava ve karar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/dava-ve-karar - Genel hükümler, mal rejimi sözleşmesi ve olağanüstü mal rejimi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/genel-hukumler-mal-rejimi-sozlesmesi-ve-olaganustu-mal-rejimi ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 4483 s. K. m.13 ## İlgili terimler [Görevli mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorevli-mahkeme) · [Rıza](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/riza) · [Yerleşim yeri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlesim-yeri) · [Adli yardım talebi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adli-yardim-talebi) · [Birlikte evlat edinme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birlikte-evlat-edinme) · [Tutanağa geçirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tutanaga-gecirme) · [Ortak yüksek görevli mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ortak-yuksek-gorevli-mahkeme) · [Kişisel ilişki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-iliski) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.