--- title: "Yetkili makam nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-makam" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yetkili makam Diğer yazımlar: Yetkili makamlar **Kısaca:** Yetkili makam, 19 kanunda 28 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.962 · işletme izni alma: Ödünç verme işini yapmaya izin veren ve bu işletmeleri denetleyen idari mercidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-962) - TBK m.571 · senet çıkarma: Senet çıkarma izninin verileceği mercidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-571) - TCK m.270 · suç üstlenme: Bildirimin yapıldığı, soruşturma başlatmakla veya bildirimi soruşturma yapacak mercie iletmekle yükümlü olan makamdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-270) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.270 – Suç üstlenme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-270#f1): Bildirimin yapıldığı, soruşturma başlatmakla veya bildirimi soruşturma yapacak mercie iletmekle yükümlü olan makamdır. Kolluk, savcılık ve yargılama makamları bu kapsamdadır; özel kişilere yapılan beyan madde kapsamında değerlendirilmez. - TCK m.271 – Suç uydurma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-271#f1): Soruşturma veya kovuşturma başlatmaya ya da işlem yapmaya yetkili kolluk, savcılık ve yargı makamlarıdır. İhbarın bu makamlara yapılmış olması gerekir. - TCK m.280 – Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-280#f1): Ceza soruşturması ve kovuşturması için ihbar ve şikâyeti kabule yetkili merciler olup Cumhuriyet başsavcılığı, kolluk makamları ve ilgili valilik, kaymakamlık veya mahkeme bu kapsamda değerlendirilir. - TCK m.317 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-317#f2): Komutanlığın terk edilmesi yönünde emir verme yetkisini kanun gereği taşıyan merciidir. Bu emre uyulmaması ikinci fıkradaki suçun maddi unsurudur. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.21 – Tebliğ (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-21#f1): Vergilendirme işlemini yapmaya yetkili vergi idaresi organıdır. Bildirimi yapan tarafın yetkisi, tebliğin geçerliliği için aranır. - VUK m.97 – Yabancı memlekette bulunanlara tebliğ (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-97#f1): Tebligatın yapıldığı yabancı devletin, kendi iç hukukuna göre tebligat işlemini gerçekleştiren resmi makamıdır. Tebligat, bu makam vasıtasıyla yapılır; anlaşma varlığı ya da yabancı devlet mevzuatının uygun olması şartına bağlıdır. - VUK m.369 – Yanılma ve görüş değişikliği: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-369#f1): Vergi idaresi içinde mükellefe yazılı izahat verebilecek ve vergi uygulamasını belirleyebilecek idari makamdır. Sözlü ya da kişisel görüşler bu kapsamda değerlendirilmez; izahatın yazılı olması gerekir. - VUK ek m.15 – Karşılıklı anlaşma usulü ve dava açma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/ek-madde-15#f2): Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının uygulanmasından sorumlu, anlaşmanın taraf devletlerindeki makamdır. Madde, anlaşmaya varılamaması durumunu diğer Akit Devletin yetkili makamı ile anlaşmaya varılamaması olarak ifade eder. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.51 – 2. Bildirim ve ceza (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-51#f1): Unvana aykırılığın bildirileceği, ilgili kanunun öngördüğü resmi merci veya kuruluştur. Madde, ihbar edilecek makamın kimler olduğunu ayrıca sınırlamaz; ilgili kanunlara göre belirlenir. - TTK m.1184 – V- İnceleme ve bildirim — 1. İnceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1184): Maddede sayılan mahkeme veya diğer yetkili makamlardır. Bu makamlar eşyanın hâl ve durumunu resmen tespit etmekle görevlidir. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.89 – Hava aracı belgeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-89#f2): Uçuş sırasında veya uçuş öncesinde hava aracını denetleyebilecek resmi merciler. Belgelerin bu makamların kontrollerinde gösterilmesi zorunludur. - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.143 – Kabahat oluşturan davranışlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-143): Maddeye göre idari para cezası vermeye yetkili olan Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürüdür. ### Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun - Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3071-sayili-dilekce-hakkinin-kullanilmasina-dair-kanun/madde-1#f1): Başvurunun yazı ile yapılabileceği, TBMM dışındaki idari ve diğer kamu makamlarıdır. Hangi makamın yetkili olduğu bu maddede belirlenmez; ilgili makam başvurunun konusuna göre belirlenir. - Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4 – Dilekçede bulunması zorunlu şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3071-sayili-dilekce-hakkinin-kullanilmasina-dair-kanun/madde-4#f1): Dilekçenin konusuna göre başvuru yapılabilecek TBMM veya idari makamlardır. Madde, dilekçenin yetkili makama ulaşmasını değil, dilekçe sahibinin zorunlu bilgilerinin dilekçede bulunmasını şart koşar. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.205 – Duruşma sırasında işlenen suç hakkında işlem (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-205#f1): Tutanağın gönderildiği, soruşturmayı yürütmekle görevli makamdır. Madde metni makamı adlandırmaz; uygulamada Cumhuriyet başsavcılığına gönderme yapılır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.962 – I. İşletme izni alma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-962#f1): Ödünç verme işini yapmaya izin veren ve bu işletmeleri denetleyen idari mercidir. Maddede hangi kurumun yetkili olduğu adlandırılmamıştır; bu, ilgili özel mevzuatla belirlenir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.571 – I. Senet çıkarma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-571#f1): Senet çıkarma izninin verileceği mercidir. Maddede makamın kim olduğu belirtilmemiştir; izin talebi bu merciye yapılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Yetkili makam yolu / Türk siyasi memuru yolu** (VUK m.97): Genel yol olarak tebliğ, yabancı devletin yetkili makamı üzerinden yapılır ve bunun için anlaşma veya uygun mevzuat aranır. Muhatap Türk vatandaşı ise tebliğ doğrudan Türk siyasi memuru veya konsolosu vasıtasıyla da yapılabilir. Türk vatandaşına yönelik tebliğde iki yol birlikte kullanılabilir; bu yolda bildirim ve otuz günlük süreci işler. - **Değişiklik öncesi / sonrası yetkili makam** (700 s. K. m.158): Değişiklik öncesinde ilgili düzenleme, Maliye ve Sağlık Bakanlıklarının görüş ve teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca yapılıyordu. Değişiklik sonrasında aynı konu Cumhurbaşkanınca düzenlenmektedir. Yetkili makam Bakanlar Kurulundan Cumhurbaşkanına geçmiştir; görüş ve teklif usulü ibare ile birlikte kaldırılmıştır. Değişiklik öncesi tarihli işlemler bakımından eski metin esas alınmalıdır. - **Yetkili makam / Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı** (2247 s. K. m.13): Yetkili makam düşünce yazısını ve dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine gönderir ve ilgili yargı merciine bildirimde bulunur. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı düşünce yazısını ilgili Başsavcıya tebliğ edebilir. Tebliğ Başkanın takdirine bağlıdır; tebliğ edilirse karşı taraf (ilgili Başsavcı) yedi gün içinde karşılık verir. - **Yetkili makam emri / hukuka aykırı emir** (Kabahatler K. m.32): Hukuka uygun ve yetkili makamdan çıkmış emre aykırılık kabahat oluşturur. Hukuka aykırı ya da suç teşkil eden emir yerine getirilemez. Hukuka aykırı emre uyulmaması m.32 kapsamında cezalandırılmaz. - **Mahkeme veya yetkili makam / yetkili uzman** (TTK m.1184): Mahkeme ve diğer yetkili makamlar, maddede resmi yetkiyle inceleme yapan kurumlardır. Yetkili uzmanlar, gerekçede belirtildiği üzere sigorta uzmanları gibi bu iş için yetki verilmiş kişilerdir. Her iki yoldan da inceleme yaptırılabilir; maddede hangisinin seçileceği konusunda öncelik belirtilmemiştir. - **Yetkili makam tarafından görevlendirilenler / vergi incelemesine yetkili olanlar** (VUK m.128): Yetkili makam tarafından görevlendirilenler, belirli bir yoklama için özel olarak atanmış kişilerdir. Vergi incelemesine yetkili olanlar, vergi incelemesi yapma yetkisi genel olarak tanınmış kişilerdir. Birinci grupta yoklama yetkisinin kaynağı somut görevlendirmedir; ikinci grupta yetki görevin niteliğinden doğar. ## İlgili konular - İftira, başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/iftira-baskasina-ait-kimlik-veya-kimlik-bilgilerinin-kullanilmasi - Ardiyeciye bırakma, konaklama yeri, garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlere bırakma (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ardiyeciye-birakma-konaklama-yeri-garaj-otopark-ve-benzeri-yerleri-isletenlere - Milli savunmaya karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/milli-savunmaya-karsi-suclar - Suçu bildirmeme ve kamu görevlisinin suçu bildirmemesi (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/sucu-bildirmeme-ve-kamu-gorevlisinin-sucu-bildirmemesi - Sanığın duruşmada hazır bulunmaması ve sanığın mahkemeden uzaklaşması, duruşmanın düzen ve disiplini (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/sanigin-durusmada-hazir-bulunmamasi-ve-sanigin-mahkemeden-uzaklasmasi - Noter harçları (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/noter-harclari ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/458 E., 2024/489 K., 02.10.2024 — ilgili: 3071 s. K. m.4, 3071 s. K. m.1 - 2025/94 E., 2026/11 K., 15.01.2026 — ilgili: VUK m.21 - 2021/113 E., 2024/29 K., 01.02.2024 — ilgili: 2860 s. K. m.6 ## İlgili terimler [İdari para cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-para-cezasi) · [Suç üstlenme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suc-ustlenme) · [Sulh ceza hâkimliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sulh-ceza-hakimligi) · [Suç uydurma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suc-uydurma) · [Uçuşa elverişlilik belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucusa-elverislilik-belgesi) · [Dava açma süresinin durması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-acma-suresinin-durmasi) · [Emtiayı temsil eden senet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emtiayi-temsil-eden-senet) · [Gecikme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecikme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.