--- title: "Yetkili merci nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-merci" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yetkili merci Diğer yazımlar: Yetkili merciler **Kısaca:** Yetkili merci, 14 kanunda 21 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.160 · kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf: Eşyanın bulunduğunu bildirmek için başvurulacak kolluk kuvvetleri ya da ilgili kamu makamlarıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-160) - CMK m.110 · adlî kontrol kararı ve hükmedecek merciler: Soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise görevli ve yetkili yargı mercileridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-110) - Anayasa m.21 · konut dokunulmazlığı: Kanunla gecikmesinde sakınca bulunan hallerde konuta müdahale için yetkilendirilmiş makamdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-21) ## Kanunda nerede geçiyor ### Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun - Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.3 – İzin vermeye yetkili merciler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4483-sayili-memurlar-ve-diger-kamu-gorevlilerinin-yargilanmasi-hakkinda-kanun/madde-3#f3): Kanunun 3. maddesinde, kamu görevlisinin unvanına, görev yerine veya atanma biçimine göre izin verme yetkisi tanınmış makamdır. Yetkili merci, kişinin suç tarihindeki görevine göre saptanır. - Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.6 – Ön inceleme yapanların yetkisi ve rapor (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4483-sayili-memurlar-ve-diger-kamu-gorevlilerinin-yargilanmasi-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Soruşturma izni verme yetkisine sahip, madde metninde 'durumu izin vermeye yetkili mercie' ifadesiyle anılan makamdır. Hangi merciin yetkili olduğu 4483 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenir. - Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.7 – Süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4483-sayili-memurlar-ve-diger-kamu-gorevlilerinin-yargilanmasi-hakkinda-kanun/madde-7#f1): Memur veya diğer kamu görevlisi hakkında soruşturma izni verme yetkisi bulunan kurum ya da makamdır. Kanunun kendi tabloları ile belirlenir. Madde yalnızca bu mercin karar süresini düzenler. - Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.9 – İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4483-sayili-memurlar-ve-diger-kamu-gorevlilerinin-yargilanmasi-hakkinda-kanun/madde-9#f1): Soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi hakkında karar verecek olan, 4483 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre belirlenen idari makamdır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.21 – B. Konut dokunulmazlığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-21#f1): Kanunla gecikmesinde sakınca bulunan hallerde konuta müdahale için yetkilendirilmiş makamdır. Yetkinin kaynağı kanun olmalı, yetki genel bir idari takdirden doğmamalıdır. - Anayasa m.29 – B. Süreli ve süresiz yayın hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-29#f2): Süreli yayın bildirimini alan ve bildirimin kanuna aykırı olduğunu tespit ettiğinde yayının durdurulması için mahkemeye başvuran kurumdur. Yetkili merci kendi başına yayını durduramaz. - Anayasa geç. m.20 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/gecici-madde-20#f1): Dosyanın gereğinin yapılması için iade edildiği mercidir. Kovuşturma izni veren ya da soruşturma yapabilecek merciler bu kapsama girer; maddede belirli bir kurum adı verilmemiştir. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.24 – Kanunun hükmü ve amirin emri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-24): Emri verme yetkisine sahip, hiyerarşik olarak emri veren konumundaki kamu makamı ya da amirdir. Yetkisiz bir kişinin verdiği emir bu maddenin koruması kapsamında değerlendirilmez. - TCK m.160 – Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-160#f1): Eşyanın bulunduğunu bildirmek için başvurulacak kolluk kuvvetleri ya da ilgili kamu makamlarıdır. Bildirim, bu mercilere yapılarak yükümlülük yerine getirilmiş olur. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.124 – Soruşturma şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-124): Maddede, izin vermeye yetkili merci ve Adalet Müfettişliği ile Cumhuriyet savcılıkları olarak anılan kurumlar. Şikayet ya da haberdar olma üzerine derhal soruşturma yapma görevi bunlara aittir. - Noterlik Kanunu m.195 – İmza ve mühür onaylanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-195#f1): Yabancı ülkede noterlik işlemini usulüne uygun biçimde yapmaya yetkili olan resmi makamdır. Onanacak imza ve mühür bu merciye aittir. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.110 – Adlî kontrol kararı ve hükmedecek merciler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-110): Soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise görevli ve yetkili yargı mercileridir. Maddenin hangi merciye yetki verdiği evreye göre ayrılır. ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.115 – Kısıtlayıcı önlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-115): Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemedir. Tedbiri yalnız bu makamlar uygulayabilir. ### Umumi Hıfzıssıhha Kanunu - Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.64 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-64): Maddede ihbar ilanı ve tedbir uygulama yetkisi verilen Sağlık ve İçtimai Muavenet Vekaleti (bugünkü Sağlık Bakanlığı). Yetki bu makama aittir; yerel idareler bu yetkiyi kendiliğinden kullanamaz. ### Çevre Kanunu - Çevre Kanunu m.25 – İdarî yaptırımların uygulanması, tahsil usûlü ve itiraz: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2872-sayili-cevre-kanunu/madde-25#f1): Tutanağı değerlendirip idari yaptırım kararını veren mercidir. Denetim yetkisinin devredildiği kurum ve mercilerle, Bakanlık gibi kurumlar bu niteliği taşıyabilir; yetkinin kaynağı m.24 ve m.20 ile birlikte belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yetkili merci kararı / Hâkim onayı** (Anayasa m.21): Yetkili merci kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar. Onay süreci iki aşamalıdır; onaylanmayan el koyma kendiliğinden kalkar. - **Teşebbüs yönetim kurulu / memurlar için yetkili merci** (399 s. K. m.48): Teşebbüs personelinde kesinleşme ve fesih kararı, teşebbüs veya bağlı ortaklık yönetim kurulunun kararına bağlıdır. Memur statüsündeki kamu görevlilerinde disiplin cezalarını 657 sayılı Kanun'daki amirler ve disiplin kurulları verir. Yetki merciinin farklılığı nedeniyle 657 sayılı Kanun'daki kurul düzeni teşebbüs personeli için doğrudan uygulanmaz. - **Yetkili merci belirtilmiş yönetim işi / Yetkili merci belirtilmemiş yönetim işi** (2797 s. K. m.18): Kanunda yetkili merci açıkça gösterilmiş yönetim işleri kurulun görev alanına girmez. Yetkili merci belirtilmemiş yönetim işleri için kurul, işin yerini belirler veya işi bizzat yapar. Yönetim işinde yetki boşluğu varsa kurul görevlidir; yetki açıkça belliyse kurulun müdahalesi yoktur. - **Yetkili merci olarak Cumhuriyet başsavcılığı / müfettiş ve muhakkik** (3628 s. K. m.18): Ihbar doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Müfettiş ve muhakkikler soruşturma sonucunda delil veya emare elde ederlerse ihbar ve evrakı yetkili Cumhuriyet başsavcılığına tevdi eder. Müfettiş ve muhakkikler tevdi yükümlülüğünü yerine getirmezse, m.17 kapsamındaki suçlar bakımından Memurin Muhakematı Hakkında Kanunun geçici hükümleri uygulanmaz. - **Yetkili merci: (a)-(b) bentleri / diğer bentler** (CGTİHK m.48): (a) ve (b) bentlerindeki cezalar kurum en üst amiri tarafından kaldırılır. Diğer bentlerdeki cezalar kurum en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararıyla kaldırılır. Kaldırma işleminde yetki ve usul ceza türüne göre değişir. - **Genel yetkili merci / Ceza soruşturması kapsamında talep** (5411 s. K. m.73): Ceza soruşturması ve kovuşturmasında savcılıklar ve ceza mahkemeleri, Kurumun elde ettiği sır niteliğindeki bilgileri talep edebilir. Bu talepte bulunabilecekler; görevden ayrılmış olsalar bile görevleriyle bağlantılı suçlar nedeniyle Kurul başkan ve üyeleri ile Kurum personelinin dışında hiçbir kişi, kurum veya kuruluş değildir. Avukat, icra dairesi veya özel kişiler bu sırları Kurumdan talep edemez; mahkeme kararı varsa bilgi verilmesinden Kurum sorumlu tutulamaz. ## İlgili konular - Basın ve yayımla ilgili hükümler, toplantı hak ve hürriyetleri (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/basin-ve-yayimla-ilgili-hukumler-toplanti-hak-ve-hurriyetleri - Kişinin hakları ve ödevleri, özel hayatın gizliliği ve korunması (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/kisinin-haklari-ve-odevleri-ozel-hayatin-gizliligi-ve-korunmasi - Ceza sorumluluğunun şahsiliği, kast ve taksir, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/ceza-sorumlulugunun-sahsiligi-kast-ve-taksir-ceza-sorumlulugunu-kaldiran-veya - Mala zarar verme ve mala zarar vermenin nitelikli halleri (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/mala-zarar-verme-ve-mala-zarar-vermenin-nitelikli-halleri - Adlî kontrol (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/adli-kontrol - Fonun kurulması ve fondan yararlanma, cezai hükümler (İmar ve Çevre Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/imar-ve-cevre-hukuku/fonun-kurulmasi-ve-fondan-yararlanma-cezai-hukumler ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2013/2105 E., 11.11.2015 — ilgili: 4483 s. K. m.9, 4483 s. K. m.6, 4483 s. K. m.7 - Ceza Genel Kurulu, 2014/855 E., 2015/356 K., 03.11.2015 — ilgili: 4483 s. K. m.3, 4483 s. K. m.6 - Genel Kurul, 2014/16482 E., 17.01.2019 — ilgili: 4483 s. K. m.9, 4483 s. K. m.6 ## İlgili terimler [Soruşturma izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sorusturma-izni) · [Ön inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-inceleme) · [Bildirimin yenilenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirimin-yenilenmesi) · [Onama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onama) · [İkincil düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikincil-duzenleme) · [Konusu suç teşkil eden emir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konusu-suc-teskil-eden-emir) · [Mali teminat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-teminat) · [Makbuz karşılığı tahsil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbuz-karsiligi-tahsil) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.