--- title: "Yoklama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yoklama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yoklama **Kısaca:** Yoklama, 4 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.129 · hüviyet ibrazı mecburiyeti: Vergi mükellefinin ya da ilgili kişilerin işyerinde veya ilgili yerlerde vergi ile ilgili durumlarının incelenmesi amacıyla yapılan kontrol işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-129) - GVK m.69 · belirlenmesi: İdarenin, günlük hasılat tutarlarını tespit etmek amacıyla mükellefin işyerinde yaptığı inceleme işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-69) - 211 s. K. m.55 · YOKLAMALAR: Birlik ve kurumlarda insan ve hayvan mevcutlarının, silah, malzeme ve eşyanın durumunun belirli zamanlarda kontrol edilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-55) ## Kanuni tanım - **7179 s. K. m.3/1-z** (Askeralma Kanunu): Yükümlülerin sağlık muayenelerinin yapılarak askerliğe elverişli olup olmadıkları, öğrenim durumları, meslekleri ve niteliklerinin tespitini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7179-sayili-askeralma-kanunu/madde-3#f1-z-hh ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.127 – Maksat ve yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-127#f1): Mükellefleri, mükellefiyetle ilgili maddi olayları, kayıtları ve mevzuları araştırıp tespit etmek amacıyla yapılan, memurların yetkilerine dayanan yerinde inceleme faaliyetidir. Maddede yoklamanın amacı belirlenmiş, yöntemi ayrıca düzenlenmemiştir. - VUK m.128 – Yoklamaya yetkililer (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-128#f1): Vergi idaresinin mükellefin vergi durumunu yerinde ve kısa yoldan tespit etmek amacıyla yaptığı vergi incelemesi türüdür. Madde bu incelemenin yapılabileceği görevlileri sayar, yoklamanın kapsamını ayrıca tanımlamaz. - VUK m.129 – Hüviyet ibrazı mecburiyeti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-129#f1): Vergi mükellefinin ya da ilgili kişilerin işyerinde veya ilgili yerlerde vergi ile ilgili durumlarının incelenmesi amacıyla yapılan kontrol işlemidir. Maddede yoklamanın tanımı yapılmaz; yoklama yapanın sahip olması gereken vesika bu işlemin yetkisini gösterir. - VUK m.130 – Yoklama zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-130#f1): Vergi idaresinin mükellefin ticari ve mali durumunu yerinde ve doğrudan inceleyebildiği vergi denetim yöntemidir. Bu madde bakımından yoklamanın zamanlaması ele alınmaktadır. - VUK m.364 – Cezayı gerektiren olayın tesbiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-364#f1): Vergi dairesi elemanlarınca mükellefin vergi durumunu yerinde ve kısa sürede inceleyen işlemdir. Maddede yoklamaya yetkili olanlar da tespit yetkilisi sayılmıştır. ### Gelir Vergisi Kanunu (GVK) - GVK m.69 – belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/193-sayili-gelir-vergisi-kanunu-gvk/madde-69#f1): İdarenin, günlük hasılat tutarlarını tespit etmek amacıyla mükellefin işyerinde yaptığı inceleme işlemidir. Maddeye göre bir ayda üçten az, bir takvim yılında on ikiden az olmamak üzere yapılabilir. ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.55 – F) YOKLAMALAR (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-55#f1): Birlik ve kurumlarda insan ve hayvan mevcutlarının, silah, malzeme ve eşyanın durumunun belirli zamanlarda kontrol edilmesi işlemidir. Maddeye göre amacı mevcutları anlamak ve bir vukuat olup olmadığı haberini almaktır. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.22 – Toplantı ve karar yeter sayısı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-22#f3): Görüşmeler sırasında başkan veya bir üyenin talebiyle, karar yeter sayısının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi işlemidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yoklama sonucu hesaplanan hasılat / Mükellefin beyan ettiği hasılat** (GVK m.69): Yoklamalardan hareketle hesaplanan takvim yılı hasılatı, idarenin tespitidir. Beyan edilen brüt satış, hasılat veya gayrisafi hasılat, ilgili yıl beyanıdır. Aradaki fark %20'yi aşarsa izaha davet yapılır; aşmazsa izaha davet yapılmaz. - **Yoklama sayısının asgari sınırı / Yoklama yapılmaması** (GVK m.69): Madde yoklama yapılabileceğini düzenler ve asgari sayı belirler. Yoklama sayısı asgari sınırın altında kalırsa aylık ortalama hesabı yapılamaz. Yoklama sayısı asgari sınırların altında kalırsa madde kapsamında hasılat tespiti yapılamaz. - **Yoklama / yoklamanın talimatnameye göre yapılış tarzı** (211 s. K. m.55): Maddenin kendisi yoklamanın yapılacağı zamanı, sayısını ve amacını belirler. Talimatname ise yoklamanın şeklini ve yapılış tarzını ayrıntılı olarak gösterir. Yoklamanın zamanına ilişkin uyuşmazlıkta madde metni, şekline ilişkin uyuşmazlıkta talimatname esas alınır. - **Vergi dairesi müdürü / yoklama memuru** (VUK m.128): Vergi dairesi müdürü, vergi dairesinin en üst yöneticisi olarak madde gereği doğrudan yoklama yapabilir. Yoklama memuru ise yoklama işi için görevlendirilmiş memurdur. Her iki görevli de maddede doğrudan sayıldığından ayrı bir görevlendirme aranmaz; yoklama memuru için ise görevlendirme ilgili işlemin özelliğine göre yapılır. - **Bireysel yoklama / Toplu yoklama** (VUK m.129): Tek bir yoklama yapanın gerçekleştirdiği yoklamadır. Bu hâlde vesikayı yoklama yapan kişinin kendisi gösterir. Birden fazla yoklama yapanın birlikte gerçekleştirdiği yoklamadır. Ekibin başında bulunan kolbaşı söz konusudur. Toplu yoklamada kolbaşının vesikayı göstermesi yeterlidir; ekibin diğer üyelerinin ayrıca vesika göstermesi maddenin öngördüğü bir zorunluluk değildir. - **Yoklama / Diğer vergi incelemesi türleri** (VUK m.130): Yoklama, mükellefin her zaman ve haber verilmeksizin incelenebildiği özel bir denetim türüdür. Diğer vergi incelemeleri, genellikle inceleme tezkeresi ve mükellefe önceden bildirim gerektiren normal inceleme yöntemleridir. Yoklamada zamanlama serbesttir ve önceden bildirim gerekmez; diğer incelemelerde ise bildirim ve süre kuralları uygulanır. ## İlgili konular - Yoklama (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/yoklama - Ücretler ve serbest meslek kazançları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/ucretler-ve-serbest-meslek-kazanclari - Vergi cezasının kesilmesi, ödenmesi ve kalkması (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezasinin-kesilmesi-odenmesi-ve-kalkmasi ## Örnek kararlar - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2022/405 E., 2024/92 K., 14.02.2024 — ilgili: VUK m.127, VUK m.129 - Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2021/810 E., 2023/186 K., 08.03.2023 — ilgili: VUK m.127 - 9. Daire, 2022/1904 E., 2022/6219 K., 06.12.2022 — ilgili: VUK m.127 ## İlgili terimler [Vukuat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vukuat) · [Ödeme kaydedici cihaz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odeme-kaydedici-cihaz) · [Vergi incelemesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-incelemesi) · [Gayrisafi hasılat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrisafi-hasilat) · [Tespit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit) · [Talimatname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/talimatname) · [Üye tam sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uye-tam-sayisi) · [Karar yeter sayısı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karar-yeter-sayisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.