--- title: "Yoksulluk nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yoksulluk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yoksulluk **Kısaca:** Yoksulluk, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.364 · nafaka yükümlüleri: Nafaka isteyenin yardım alınmadığı takdirde kendi geçimini sağlayamayacak duruma düşmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-364) - HMK m.334 · adli yardımdan yararlanacak kişiler: Kişinin kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden gerekli yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen karşılayamaması durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-334) - 4541 s. K. m.20: Harç alınmamasını sağlayan bir haldir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4541-sayili-sehir-ve-kasabalarda-mahalle-muhtar-ve-ihtiyar-heyetleri-teskiline-dair-kanun/madde-20) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.175 – 2. Yoksulluk nafakası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-175): Talep eden eşin, kendi malvarlığı, geliri ve çalışma gücüyle geçimini sağlayamaması durumudur. Yoksulluğun büyük olması gerekmez; normal ve vasat düzeyde yoksulluk yeterlidir. Ölçü sübjektif hayat seviyesi değil, objektif geçim imkânıdır. - TMK m.364 – A. Nafaka yükümlüleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-364): Nafaka isteyenin yardım alınmadığı takdirde kendi geçimini sağlayamayacak duruma düşmesidir. Bu ölçü, isteyenin hayat düzeyini değil, asgari geçim ihtiyacını esas alır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.334 – Adli yardımdan yararlanacak kişiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-334): Kişinin kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden gerekli yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen karşılayamaması durumudur. Yoksulluk mutlak fakirlik anlamına gelmez; kişinin mal, hak ve gelirinin ölçüsüne bakılır. ### Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun - Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun m.20 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4541-sayili-sehir-ve-kasabalarda-mahalle-muhtar-ve-ihtiyar-heyetleri-teskiline-dair-kanun/madde-20#f3): Harç alınmamasını sağlayan bir haldir. Mahalle muhtarı tarafından kabul edilmesi gerekir; ilgilinin yoksulluğunu muhtar takdir eder. ## Karıştırılan kavramlar - **Yoksulluk muafiyeti / Genel harç yükümlülüğü** (4541 s. K. m.20): Yoksul kabul edilen iş sahibi, mahalle muhtarınca bu nitelikte kabul edilmişse harç ödemez. Yoksulluk kabul edilmeyen iş sahibi, tarifede yer alan işten harç ödemekle yükümlüdür. Muafiyet yalnız muhtar kabulüne bağlıdır; ilgilinin kendiliğinden talep ettiği muafiyet kendiliğinden doğmaz. - **Yoksulluk nafakası / Maddi tazminat** (TMK m.175): Yoksulluk nafakası, boşanma sonrası geçim ihtiyacını karşılamaya yöneliktir ve yoksulluk koşulu aranır. Maddi tazminat ise boşanma yüzünden menfaati zedelenen eşin zararını giderir ve kusur karşılaştırması ile birlikte kusurlu tarafa yöneltilir (m.174). Yoksulluk nafakasında kusurlu tarafa karşı zarar aranmaz; yükümlünün kusuru aranmadığı için kusur karşılaştırması tek yönlüdür. - **Yoksulluk koşulu / haklılık koşulu** (HMK m.334): Yoksulluk, kişinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden gider ödeyememesi ile ilgilidir. Haklılık, talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması ile ilgilidir. İki koşul ayrı ayrı aranır; biri yoksa adli yardım verilemez. Haklılık koşulu ölçüsü düşük tutulmuştur. - **Maddi tazminat-yoksulluk nafakası / manevi tazminat** (TMK m.176): Maddi tazminat ve yoksulluk nafakası toptan veya irat biçiminde ödenebilir. Manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez. Manevi tazminat yalnızca bir defada ödenir; hâkim manevi tazminatı irat olarak hükmedemez. - **Yoksulluk / olağanüstü harcama / olağan dışı sebep** (TMK m.327): Ana ve babanın yoksulluğu, kişisel bir durumdur ve harcamayı ana babanın ekonomik yetersizliğine bağlar. Olağanüstü harcama ve olağan dışı sebep, çocuğun özel durumuna ya da olaya bağlıdır ve ana babanın malvarlığı durumuna bakılmaz. Üç haldeki ölçüt farklıdır; hâkim izin verirken hangi halin gerçekleştiğini ayrıca belirler. - **Yoksulluk sebebiyle muhtaçlık / Diğer barınma ihtiyacı** (TMK m.392): Maddenin aradığı muhtaçlık, yoksulluktan doğan ve aile yurduna alınmayı gerektiren ihtiyaçtır. Yoksulluk dışındaki sebeplerle barınma ihtiyacı, maddenin koşulunu karşılamaz. Yoksulluk dışı sebeple kabul talebi bu madde kapsamında karara bağlanamaz. ## İlgili konular - Boşanmada tazminat ve nafaka, mal rejiminin tasfiyesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/bosanmada-tazminat-ve-nafaka-mal-rejiminin-tasfiyesi - Nafaka yükümlülüğü ve ev düzeni (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/nafaka-yukumlulugu-ve-ev-duzeni - Adli yardım (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/adli-yardim ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/130 E., 2025/556 K., 24.09.2025 — ilgili: TMK m.175 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1141 E., 2025/395 K., 25.06.2025 — ilgili: TMK m.175 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/581 E., 2024/576 K., 27.11.2024 — ilgili: TMK m.175 ## İlgili terimler [Yoksulluk nafakası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yoksulluk-nafakasi) · [Geçici hukuki koruma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-hukuki-koruma) · [İş sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/is-sahibi) · [Kan Hısımlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kan-hisimligi) · [Karşılıklılık şartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsiliklilik-sarti) · [Harç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/harc) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.