--- title: "Yolcu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yolcu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yolcu **Kısaca:** Yolcu, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.906 · kurallara uyma zorunluluğu: Taşıyıcı ile taşıma sözleşmesi kurarak taşıtta yer alan ve taşınan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-906) - 4922 s. K. m.1 · tarifler ve ticaret gemilerinin teknik nitelikleri: Bir yaşından küçük çocuklar da yolcu sayılmaz. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-1) - 5549 s. K. m.16 · gümrük idaresine yapılacak açıklama: Yurda giren veya yurttan çıkan kişi olarak, beraberinde Türk parası, döviz ya da bunlarla ödemeyi sağlayan belgeleri taşıyan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-16) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.906 – A) Kurallara uyma zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-906#f1): Taşıyıcı ile taşıma sözleşmesi kurarak taşıtta yer alan ve taşınan kişidir. Eşya gönderen ya da alıcı gibi taşıma ilişkisindeki diğer kişiler bu kavramın kapsamına girmez. - TTK m.1249 – C) Yolcu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1249#f1): Deniz yoluyla yolcu taşıma sözleşmesine dayanarak ya da navlun sözleşmesinin konusu olan araç veya canlı hayvanları gözetmek üzere taşıyanın onayıyla gemide bulunan kişidir. Yolcu sıfatı, yalnızca gemide bulunmakla değil, taşıyanın onayına ve bu iki bağlantıdan birine dayanmakla kazanılır. - TTK m.1251 – I- Kaptanın talimatına uyma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1251#f1): Gemi ile taşınan ve taşıma sözleşmesi çerçevesinde gemide bulunan kişidir. Maddenin uygulanması için yolcu sıfatının taşıma ilişkisinden doğması gerekir; gemide bulunan her kişi bu sıfatı taşımaz. ### Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.1 – Tarifler ve ticaret gemilerinin teknik nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-1#f5): Navlunlu veya navlunsuz taşınan kişidir; ancak kaptan, gemi adamı, işin gereği olarak gemide bulunan kişiler ve maddede sayılan diğer kategoriler bu kapsamın dışında tutulur. Bir yaşından küçük çocuklar da yolcu sayılmaz. ### Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun - Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.16 – Gümrük idaresine yapılacak açıklama (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5549-sayili-suc-gelirlerinin-aklanmasinin-onlenmesi-hakkinda-kanun/madde-16#f1): Yurda giren veya yurttan çıkan kişi olarak, beraberinde Türk parası, döviz ya da bunlarla ödemeyi sağlayan belgeleri taşıyan kişidir. Maddenin ilk fıkrası yolcu sıfatını taşıyan kişiler bakımından yükümlülük getirir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yolcu / Gemi adamı ve gemide bulunan diğer kişiler** (4922 s. K. m.1): Yolcu, navlunlu veya navlunsuz taşınan kişidir. Kaptan, gemi adamı ve işin gereği gemide bulunan kişiler ile geminin işletenine bağlı personel yolcu tanımına girmez. Bu kişiler için yolcuya tanınan koruma ve yükümlülükler aynen uygulanmaz; yolcu sayısı belirlenirken bu kişiler hesaba katılmaz. - **Yolcu / Bir yaşından küçük çocuk** (4922 s. K. m.1): Navlunlu ya da navlunsuz taşınan her kişi yolcudur. Bir yaşından küçük çocuklar tanımın dışında bırakılmıştır. Bir yaşından küçük çocuk gemide taşınsa da yolcu sayılmaz. - **Açıklama yapmayan yolcu / Tutar konusunda yanlış açıklama yapan yolcu** (5549 s. K. m.16): Hiç açıklama yapmayan veya yetkililerin talebine rağmen beyanda bulunmayan yolcu, hiçbir beyanı olmadığı için değerin tamamı üzerinden cezalandırılır. Açıklama yapan ancak tutarı gerçeğe aykırı bildiren yolcu, yalnızca beyan ile gerçek tutar arasındaki farkın onda biri üzerinden cezalandırılır. Cezanın matrahı değişir: birincide toplam değer, ikincide sadece fark tutarı esas alınır. - **İç hizmet kuralları / Mevzuattan doğan yolcu yükümlülükleri** (TTK m.906): Madde, taşıyıcının koyduğu iç hizmet kurallarına uyma yükümlülüğünü düzenler. Mevzuatın doğrudan yolcuya yüklediği kurallar (örneğin genel kamu düzeni kuralları) bu maddenin konusu değildir. Yolcunun taşıyıcının iç kurallarına uyma yükümü, kaynağı taşıyıcının koyduğu kurallar olan bir yükümlülüktür. - **Yolcu taşıma sözleşmesi / Navlun sözleşmesinin konusu olan araç veya canlı hayvan gözetimi** (TTK m.1249): Gemide yolcu taşıma sözleşmesine dayanarak bulunan kişi, doğrudan yolcu taşıma ilişkisinin tarafı olarak gemide taşınır. Navlun sözleşmesinin konusu olan araç veya canlı hayvanları gözetmek üzere bulunan kişi, kendi sözleşmesi yolcu taşıma sözleşmesi olmasa da taşıyanın onayı ile yolcu sayılır. İkinci grupta yolcu statüsü ancak taşıyanın onayı ile doğar; bu sayede gözetmen gibi kişiler, yolculuk sırasında uğradıkları zararlar bakımından yolcu hükümlerine tabi olabilir. - **Adı yazılı yolcu / Adı yazılı olmayan yolcu** (TTK m.1249): Sözleşmede adı yazılı yolcu, taşınma hakkını bir başkasına devredemez. Sözleşmede adı yazılı olmayan yolcu bakımından madde ikinci fıkranın yasağını öngörmez. Adı yazılı yolcunun taşınma hakkı devir yasağına tabidir; adı yazılı olmayan yolcu için devrin yasaklanması bu maddeye dayanılarak öne sürülemez. ## Örnek kararlar - 2008/36 E., 2009/22 K., 05.02.2009 — ilgili: 4922 s. K. m.1 - 7. Ceza Dairesi, 2025/1539 E., 2025/5663 K., 21.04.2025 — ilgili: 5549 s. K. m.16 - 10. Daire, 2023/4554 E., 2023/4609 K., 20.09.2023 — ilgili: 5549 s. K. m.16 ## İlgili terimler [Denize elverişlilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/denize-elverislilik) · [Gemi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi) · [Ticaret gemisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticaret-gemisi) · [Muhafaza altına alma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhafaza-altina-alma) · [İdare](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idare) · [Kaptan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaptan) · [Talimat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/talimat) · [İdari para cezası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-para-cezasi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.