--- title: "Yüce Divan nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yuce-divan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Yüce Divan **Kısaca:** Yüce Divan: Anayasanın 148 inci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında belirtilen kişilerin, görevleri ile ilgili suçlarından dolayı yargılamasını yapmakla görevli Mahkeme Genel Kurulunu (AYMKYUHK m.2/1-ı) ## Kanuni tanım - **AYMKYUHK m.2/1-ı** (Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun): Anayasanın 148 inci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında belirtilen kişilerin, görevleri ile ilgili suçlarından dolayı yargılamasını yapmakla görevli Mahkeme Genel Kurulunu — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-2#f1-ii ## Kanunda nerede geçiyor ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-2#f1-ii): Anayasa'nın 148. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında belirtilen kişilerin görevleriyle ilgili suçlarından dolayı yargılamasını yapmakla görevli Mahkeme Genel Kuruludur. - AYMKYUHK m.57 – Duruşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-57#f1): Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarında Anayasa Mahkemesinin yargılama yaptığı sıfattır. Madde, Anayasa Mahkemesinin bu sıfatla çalıştığı durumlara ilişkindir. - AYMKYUHK m.58 – Yeniden inceleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-58#f1): Anayasa Mahkemesinin, Anayasa'da ve kanunda öngörülen belirli yüksek devlet görevlileri hakkındaki ceza davalarına bakarken aldığı sıfat. Bu sıfatla verilen hüküm, bu maddedeki yeniden inceleme yoluna konu olur. - AYMKYUHK geç. m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/gecici-madde-2#f1): Anayasa uyarınca belirli yüksek devlet görevlilerinin görevleriyle ilgili suçlarında yargılama yapan özel yargı merciidir. Bu maddede, görevleri belirli tarihlerden önce sona eren kişilerin yargılanacağı merci olarak anılır. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.105 – E. Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-105#f3): Cumhurbaşkanının sevk edildiği yargı merciidir. Madde metni bu kurumun yargılama süresini belirler. - Anayasa m.106 – F. Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanına vekâlet ve bakanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-106#f7): Görevle ilgili suçlar bakımından Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların yargılandığı merciidir. TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun kararıyla sevk gerçekleşir. - Anayasa m.148 – 3. Görev ve yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-148#f6): Maddede sayılan kişilerin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılandığı özel yargılama merciidir. Savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili yapar. ## Karıştırılan kavramlar - **Yüce Divan yargılaması / dosya üzerinden inceleme** (AYMKYUHK m.57): Yüce Divan sıfatıyla bakılan davalarda, yürürlükteki kanunlara göre duruşma yapılır ve hüküm verilir. Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan dışındaki işlerinde kural dosya üzerinden incelemedir. Yüce Divan davalarında duruşma zorunludur; dosya üzerinden inceleme usulü bu davalara uygulanmaz. - **Yüce Divan görev kararı / diğer Anayasa Mahkemesi kararları** (2247 s. K. m.36): Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla görev konusunda verdiği kararlar, bu maddenin kapsamına girer. Anayasa Mahkemesinin iptal, norm denetimi veya bireysel başvuru kararları bu maddenin kapsamında değildir. Yalnızca Yüce Divan görev kararlarına dayanan uyuşmazlıklar Uyuşmazlık Mahkemesine götürülemez; diğer kararlar bakımından genel bağlayıcılık kuralları (6216 sayılı Kanun m.66) geçerlidir. - **Genel denetim / Yüce Divan yargılaması** (AYMKYUHK m.3): Norm denetimi, normun Anayasaya uygunluğunu konu alır. Yüce Divan, belirli kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili suçlarını yargılar. Yüce Divan kararlarına karşı yalnızca Genel Kurul tarafından yapılan yeniden inceleme başvurusu yapılabilir; bu kararlar kesindir. - **Bölüm başkanlığı / Genel Kurul ve Yüce Divan başkanlığı** (AYMKYUHK m.14): Bölümlere başkanlık, başkanvekilinin kendiliğinden sahip olduğu görevdir; bölüm başkanlığı için ayrıca Başkanın talimatı aranmaz. Genel Kurul ve Yüce Divan başkanlığı ise yalnız Başkanın gerekli gördüğü hâllerde söz konusu olur. Genel Kurul ya da Yüce Divan oturumuna başkanvekilinin başkanlık etmesi için Başkanın takdiri gerekir; bu takdir yoksa bölüm başkanlığı yetkisi kapsamında kalınır. - **Yüce Divan / Yüce Divan dışındaki yargılamalar** (AYMKYUHK m.63): Yüce Divan sıfatıyla yapılan yargılamada Başkan, Devlet kurum ve kuruluşlarından araç, gereç ve personel isteyebilir. Bireysel başvuru, iptal ve itiraz davaları gibi maddede sayılmayan yargılamalarda bu istem hakkı yoktur. İstem yetkisi yalnız maddede sayılan hallerle sınırlıdır; sayılmayan bir yargılamada bu maddeye dayanılarak istem yapılamaz. - **Yüce Divan veya süreye tabi iş bulunan dönem / Diğer dönemler** (AYMKYUHK m.70): Yüce Divan sıfatıyla bakılan veya Anayasa'ya göre süreye tabi işlerin bulunduğu dönemde, yıllık izin hakkı engellenir. Bu tür işlerin bulunmadığı dönemde yıllık izin hakkı engellenmeden kullanılabilir. İzin kullanımı, bekleyen işlerin durumuna göre ertelenebilir veya bölünebilir. ## İlgili konular - Cumhurbaşkanı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/cumhurbaskani - Siyasi parti kapatma ve dokunulmazlığın kaldırılması davaları, siyasi partilerin mali denetimi (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/siyasi-parti-kapatma-ve-dokunulmazligin-kaldirilmasi-davalari-siyasi-partilerin - Genel hükümler (Anayasa Mahkemesi Kanunu) (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/amac-ve-kapsam-tanimlar-anayasa-mahkemesi-kanunu - Yüksek mahkemeler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/yuksek-mahkemeler ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: AYMKYUHK m.2, AYMKYUHK m.57 - 2011/59 E., 2012/34 K., 01.03.2012 — ilgili: AYMKYUHK m.2 ## İlgili terimler [Bireysel Başvuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bireysel-basvuru) · [İddianamenin iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iddianamenin-iadesi) · [Yeniden inceleme başvurusu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-inceleme-basvurusu) · [Yasama dokunulmazlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yasama-dokunulmazligi) · [Dosya üzerinden inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dosya-uzerinden-inceleme) · [Başkanvekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baskanvekili) · [Bölüm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bolum) · [Kıdem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kidem) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.